Shloka 19

The Deliverance of King Nṛga and the Warning Against Taking Brāhmaṇa Property

Devanagari script

अनुनीतावुभौ विप्रौ धर्मकृच्छ्रगतेन वै । गवां लक्षं प्रकृष्टानां दास्याम्येषा प्रदीयताम् ॥ १९ ॥ भवन्तावनुगृह्णीतां किङ्करस्याविजानत: । समुद्धरतं मां कृच्छ्रात् पतन्तं निरयेऽशुचौ ॥ २० ॥

Transliteration

anunītāv ubhau viprau dharma-kṛcchra-gatena vai gavāṁ lakṣaṁ prakṛṣṭānāṁ dāsyāmy eṣā pradīyatām

Translation

ధర్మ విషయంలో ఘోర సంకటంలో పడిన నేను వినయంగా ఇద్దరు బ్రాహ్మణులను వేడుకున్నాను: “ఈ ఒక్క ఆవుకు బదులుగా ఉత్తమమైన ఆవుల లక్షను ఇస్తాను; దయచేసి దీన్ని నాకు తిరిగి ఇవ్వండి. నేను అజ్ఞాన సేవకుణ్ని; నాపై కరుణ చూపి ఈ కష్టస్థితి నుంచి రక్షించండి, లేకపోతే నేను అపవిత్ర నరకంలో పడిపోతాను.”

Synonyms

• अनुनीतौ: having been entreated/conciliated
• अनुनीतौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु) उपसर्ग: अनु- + क्त (कृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘entreated/conciliated’

• उभौ: both
• उभौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘both’

• विप्रौ: two brāhmaṇas
• विप्रौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• धर्म-कृच्छ्र-गतेन: by (me) who had fallen into a dharma-dilemma
• धर्म-कृच्छ्र-गतेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative): ‘dharma-difficulty’ (धर्मकृच्छ्र) + गत; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव; अत्र करणत्वेन ‘by one who had fallen into dharma-dilemma’

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/पादपूरण अव्यय (emphatic particle)

• गवाम्: of cows
• गवाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• लक्षम्: a lakh (100,000)
• लक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक ‘one lakh’

• प्रकृष्टानाम्: of excellent (cows)
• प्रकृष्टानाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष् (धातु) उपसर्ग: प्र- + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle used adjectivally), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; (गवाम्) विशेषण; ‘excellent/superior’

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एषा: this (cow)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘this (cow)’

• प्रदीयताम्: let (her) be given/handed over
• प्रदीयताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) उपसर्ग: प्र-
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive imperative)

Characters & Entities

• Brāhmaṇas (two)
• Kṛṣṇa (context of the episode)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about atonement (prāyaścitta) when one harms or offends brāhmaṇas?

This verse highlights sincere contrition and practical restitution—seeking forgiveness and offering appropriate charity—as a dharmic response to wrongdoing.

Why does the speaker offer one hundred thousand cows in Śrīmad Bhāgavatam 10.64?

Because cows are a foremost form of dharmic charity, and the speaker seeks to rectify a serious moral breach by offering an extraordinary, honorable compensation to the brāhmaṇas.

How can this teaching be applied in modern life?

When you cause harm, acknowledge it without excuses, ask forgiveness respectfully, and make concrete restitution—time, resources, or service—in proportion to the damage.