Shloka 9

The Syamantaka Jewel: Accusation, Recovery, and Kṛṣṇa’s Marriage to Satyabhāmā

Devanagari script

श्रीशुक उवाच निशम्य बालवचनं प्रहस्याम्बुजलोचन: । प्राह नासौ रविर्देव: सत्राजिन्मणिना ज्वलन् ॥ ९ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca niśamya bāla-vacanaṁ prahasyāmbuja-locanaḥ prāha nāsau ravir devaḥ satrājin maṇinā jvalan

Translation

శ్రీశుకుడు పలికెను—బాలుని మాటలు విని కమలనేత్రుడైన భగవంతుడు నవ్వి ఇలా అన్నాడు: “ఇది రవి సూర్యదేవుడు కాదు; మణి తేజంతో జ్వలిస్తున్న సత్రాజితుడు.”

Synonyms

• श्री-शुकः: Śrī Śuka
• श्री-शुकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (उपपद/प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय (honorific epithet)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शम्/शम (धातु) + नि-उपसर्ग (नि-शम् = to hear/notice)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• बाल-वचनम्: the boy’s words
• बाल-वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (bālasya vacanam)

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु) + प्र-उपसर्ग
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• अम्बुज-लोचनः: the lotus-eyed one
• अम्बुज-लोचनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अम्बुज (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; बहुव्रीहि (ambuje locane yasya saḥ)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह (धातु √अह्/ब्रू ‘to say’, irregular)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• रविः: the Sun
• रविः: Samana-adhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• देवः: a god
• देवः: Samana-adhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सत्राजित्: O Satrājit
• सत्राजित्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत्राजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-एकवचन (contextually vocative; form identical)

• मणिना: with the jewel
• मणिना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन

• ज्वलन्: shining, blazing
• ज्वलन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Śukadeva Gosvāmī
• Kṛṣṇa
• Satrājit
• Sūrya (Ravi-deva)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the Syamantaka jewel in Canto 10?

This verse introduces the jewel’s extraordinary radiance—so bright it can be mistaken for the sun—setting the stage for the Syamantaka episode centered on Satrājit and Kṛṣṇa.

Why did Krishna say it was not the sun but Satrajit shining?

Because Satrājit was wearing or possessing the Syamantaka jewel, whose brilliance made him appear like the sun; Kṛṣṇa clarifies the child’s innocent misunderstanding.

Practical application of this shloka in modern life?

Don’t mistake outward shine—wealth, status, or glamour—for the highest truth; seek clear understanding and discernment, as Kṛṣṇa calmly corrects appearances with knowledge.