Shloka 9
Trikūṭa Mountain, Ṛtumat Garden, and the Beginning of Gajendra’s Crisis
तस्य द्रोण्यां भगवतो वरुणस्य महात्मन: । उद्यानमृतुमन्नाम आक्रीडं सुरयोषिताम् ॥ ९ ॥ सर्वतोऽलङ्कृतं दिव्यैर्नित्यपुष्पफलद्रुमै: । मन्दारै: पारिजातैश्च पाटलाशोकचम्पकै: ॥ १० ॥ चूतै: पियालै: पनसैराम्रैराम्रातकैरपि । क्रमुकैर्नारिकेलैश्च खर्जूरैर्बीजपूरकै: ॥ ११ ॥ मधुकै: शालतालैश्च तमालैरसनार्जुनै: । अरिष्टोडुम्बरप्लक्षैर्वटै: किंशुकचन्दनै: ॥ १२ ॥ पिचुमर्दै: कोविदारै: सरलै: सुरदारुभि: । द्राक्षेक्षुरम्भाजम्बुभिर्बदर्यक्षाभयामलै: ॥ १३ ॥
tasya droṇyāṁ bhagavato varuṇasya mahātmanaḥ udyānam ṛtuman nāma ākrīḍaṁ sura-yoṣitām
త్రికూట పర్వతపు ఒక లోయలో మహాత్మ భక్తుడు వరుణునికి చెందిన ‘ఋతుమత్’ అనే ఉద్యానం ఉండేది; అది దేవాంగనుల క్రీడాస్థలం. అది చుట్టూ దివ్య వృక్షాలతో అలంకృతమై, ఎల్లప్పుడూ పుష్పఫలాలతో నిండేది—మందార, పారిజాత, పాటల, అశోక, చంపక; చూత, పియాల, పనస, మామిడి, ఆమ్రాతక, క్రముక (సుపారి), నారికేళ, ఖర్జూర, బీజపూరక (దానిమ్మ); మధుక, శాల, తాల, తమాల, అసన, అర్జున, అరిష్ట, ఉడుంబర, ప్లక్ష, వట, కింశుక, చందన; అలాగే పిచుమర్ద, కోవిదార, సరల, దేవదారు, ద్రాక్ష, ఇక్షు, రంభ (అరటి), జంబు, బదరీ, అక్ష, అభయ, ఆమలకీ కూడా ఉండేవి।
FAQs
Ṛtumat is described as a famous pleasure-garden in a valley belonging to Lord Varuṇa, where the wives of the demigods would sport.
He sets the scene for the events leading to Gajendra’s crisis—describing the divine environment where the elephant later enters and encounters danger.
Even the most beautiful, comfortable surroundings can change suddenly; lasting shelter is found through remembrance and surrender to the Supreme.