Shloka 20

The Future Manus and the Avatāras in Their Manvantaras

Devanagari script

आयुष्मतोऽम्बुधारायामृषभो भगवत्कला । भविता येन संराद्धां त्रिलोकीं भोक्ष्यतेऽद्भ‍ुत: ॥ २० ॥

Transliteration

āyuṣmato ’mbudhārāyām ṛṣabho bhagavat-kalā bhavitā yena saṁrāddhāṁ tri-lokīṁ bhokṣyate ’dbhutaḥ

Translation

ఆయుష్మాన్ అనే తండ్రి ద్వారా, అంబుధారా అనే తల్లి గర్భమున భగవంతుని అంసకళ అయిన ఋషభదేవుడు అవతరిస్తాడు. ఆయన వల్ల ‘అద్భుత’ అనే ఇంద్రుడు త్రిలోక వైభవాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Synonyms

• आयुष्मतः: of Āyuṣmān
• आयुष्मतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आयुष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/genitive), एकवचन

• अम्बुधारायाम्: in Ambudhārā
• अम्बुधारायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अम्बुधारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• ऋषभः: Ṛṣabha
• ऋषभः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भगवत्-कला: a portion (incarnation) of the Lord
• भगवत्-कला: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—भगवतः कला इति षष्ठी-तत्पुरुषः; ‘ऋषभः’ इत्यस्य अप्पोजिशन/विशेषणवत्

• भविता: will become/will appear
• भविता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (periphrastic future/परस्मैपद-लृट्), प्रथम-पुरुष, एकवचन; रूपम्—‘भविता’

• येन: by whom
• येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण/instrumental), एकवचन; सम्बन्धः—‘by whom’

• संराद्धाम्: well-prospered; well-accomplished
• संराद्धाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सं + राध् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle) ‘संराद्ध’ = well-accomplished; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘त्रिलोकीम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• त्रि-लोकीम्: the three worlds
• त्रि-लोकीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—त्रयो लोकाः यस्यां सा ‘त्रिलोकी’ (द्विगु-समासः)

• भोक्ष्यते: will enjoy/rule
• भोक्ष्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• अद्भुतः: Adbhuta (Indra)
• अद्भुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृपदं ‘भोक्ष्यते’ इत्यस्य (इन्द्रस्य नाम)

Characters & Entities

• Ayuṣmān
• Ambudhārā
• Ṛṣabha

FAQs

Who is Ṛṣabha mentioned in Srimad Bhagavatam 8.13.20?

Ṛṣabha is described as bhagavat-kalā—an empowered portion/expansion of the Supreme Lord—who will appear as the son of Ayuṣmān and Ambudhārā to protect and uplift the three worlds.

Why does Śukadeva Gosvāmī describe future rulers and incarnations in Canto 8 Chapter 13?

He is outlining the succession of Manus and the Lord’s arrangements for maintaining dharma across cosmic time, showing how divine empowerment appears through specific persons to protect the worlds.

What is a practical lesson from this verse for modern life?

Prosperity and stability arise when leadership aligns with dharma; the verse encourages honoring divine order and supporting righteous governance that protects and nourishes society.