Shloka 26

Indra Slays Namuci—The Limits of Power and the Triumph of Divine Strategy

Devanagari script

ततस्तुराषाडिषुबद्धपञ्जराद् विनिर्गत: साश्वरथध्वजाग्रणी: । बभौ दिश: खं पृथिवीं च रोचयन् स्वतेजसा सूर्य इव क्षपात्यये ॥ २६ ॥

Transliteration

tatas turāṣāḍ iṣu-baddha-pañjarād vinirgataḥ sāśva-ratha-dhvajāgraṇīḥ babhau diśaḥ khaṁ pṛthivīṁ ca rocayan sva-tejasā sūrya iva kṣapātyaye

Translation

అనంతరం ఇంద్రుడు బాణజాలముతో బంధింపబడిన పంజరమునుండి బయటపడెను. అశ్వాలు, రథం, ధ్వజం, సారథి సహితంగా ప్రత్యక్షమై తన తేజస్సుతో ఆకాశం, భూమి, దిక్కులను ప్రకాశింపజేసెను; రాత్రి అంత్యంలో సూర్యుడు వెలసినట్లుగా ప్రకాశించెను.

Synonyms

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रम-वाचक (then/thereupon)

• तुराषाट्: Turāṣāṭ (Indra)
• तुराषाट्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तुराषाट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper noun/epithet)

• इषु-बद्ध-पञ्जरात्: from the arrow-bound enclosure
• इषु-बद्ध-पञ्जरात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: इषु (प्रातिपदिक) + बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक) + पञ्जर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative, 5th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः ‘from the cage/enclosure bound by arrows’

• विनिर्गतः: having emerged
• विनिर्गतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-निर्-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having come out’

• स-अश्व-रथ-ध्वज-अग्रणीः: the foremost (warrior) with horses, chariot, and banner
• स-अश्व-रथ-ध्वज-अग्रणीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + अग्रणी (प्रातिपदिक) + स (सह-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘with horses, chariot, and banner; (he who is) the leader/foremost’ (सहित-सम्बन्ध)

• बभौ: shone
• बभौ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, तृतीया-पुरुष, एकवचन; ‘shone’

• दिशः: the directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘directions’

• खम्: the sky
• खम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• रोचयन्: illuminating
• रोचयन्: Kriyā-sahakārī (क्रिया-सहकारी)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘illuminating’

• स्व-तेजसा: by his own radiance
• स्व-तेजसा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘by his own splendor’

• सूर्यः: the sun
• सूर्यः: Upamāna (उपमान)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इव: like
• इव: Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-प्रदर्शक

• क्षपा-अत्यये: at daybreak
• क्षपा-अत्यये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षपा (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘at the end of night’

Characters & Entities

• Turāṣāṭ
• Indra

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about divine protection during danger?

This verse portrays a trapped warrior (Indra) emerging safely and shining again, illustrating how divine arrangement can reverse danger and restore strength—like sunrise ending night.

Why is Indra compared to the sun at the end of night in Bhagavatam 8.11.26?

The comparison highlights sudden restoration of brilliance and confidence after a period of obscuration—Indra’s radiance returns dramatically, as daylight dispels darkness.

Practical application of this shloka’s message in modern life?

When circumstances feel confining, continue steady duty and faith; situations can change swiftly, and inner clarity can return—like dawn after night.