Adhyaya 199
Adhyāya 199 — Nāna-vratāni (Various Vows): Ṛtu-vrata, Saṅkrānti-vrata, Viṣṇu/Devī/Umā Observances
అగ్ని వ్రతఖండంలో భుక్తి–ముక్తి రెండూ ప్రసాదించే నానావ్రతాలను వివరిస్తాడు. ముందుగా నాలుగు ఋతువులలో చేయవలసిన ఋతువ్రతాలు—సమిధా ఆహుతులతో హోమం, సంధ్యాసమయంలో మౌనం, చివరగా ఘృతధేను మరియు ఘృతకుంభ దానాలు—చెప్పబడతాయి. తరువాత సారస్వతాచరణలో పంచామృతస్నానం, సంవత్సరాంతంలో గోదానం; చైత్రంలో విష్ణు ఏకాదశి నక్తాశీ వ్రతం, విష్ణులోకప్రాప్తి ఫలంగా; అలాగే శ్రీ/దేవీ వ్రతంలో పాయసాహారం, జత గోవుల దానం, పితృ–దేవులకు నివేదించిన తరువాతే భోజనం అనే నియమం పేర్కొనబడింది. అనంతరం సంక్రాంతివ్రతంలో రాత్రిజాగరణం స్వర్గప్రదమని, అమావాస్య-సంక్రాంతి, ఉత్తరాయణం, విషువం వంటి కాలాలలో విశేషత; ప్రస్ధపరిమిత ఘృతంతో స్నానం, 32 పలాల పరిమాణ ద్రవ్యాలతో పాపనాశ విధానం చెప్పబడింది. చివరగా స్త్రీలకు తృతీయ, అష్టమి తిథులలో ఉమా–మహేశ్వర వ్రతం సౌభాగ్యానికి, వియోగనివృత్తికి; సూర్యభక్తితో లింగానుసార పునర్జన్మ ఫలశ్రుతి కూడా ఉక్తమైంది.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Ṛtu-vratas (seasonal observances), Saṅkrānti-vrata (solar ingress vigil), Viṣṇu-centered Ekādaśī naktāśī practice, Sārasvata vow with pañcāmṛta bath and cow donation, Śrī/Devī-related vow elements, and women’s Umā–Maheśvara rites on specific tithis.
It specifies timed observances (Caitra, Ekādaśī, amāvasyā-saṅkrānti, uttarāyaṇa, viṣuva), concrete ritual actions (night vigil, offering fuel-sticks, bathing with ghee/milk), and quantified measures (prastha of ghee; 32 palas) alongside prescribed dāna items.
By framing vows as disciplines that purify sin, cultivate restraint (e.g., sandhyā-mauna, regulated eating), and direct devotion to Viṣṇu/Devī/Śiva-Śakti, while also promising prosperity and status—thus aligning kāma/artha supports with dharma and mokṣa-oriented merit.