Adhyaya 177
Adhyāya 177 — Dvitīyā-vratāni (Observances for the Lunar Second Day)
భగవాన్ అగ్ని ద్వితీయా-తిథి కేంద్రంగా ఉన్న వ్రతాల క్రమాన్ని వివరిస్తాడు; నెల–పక్ష–తిథి ఖచ్చితత్వమే భుక్తి, ముక్తి రెండింటికీ ఆచారరూపమైన ఆధారం. మొదట ద్వితీయా-వ్రతం: పుష్పాహారం (పూలతో ఆహారనియమం) పాటించి అశ్వినీదేవతలను పూజిస్తే సంపద, సౌందర్యం, స్వర్గ్య పుణ్యం లభిస్తాయి; కార్తీక శుక్ల ద్వితీయా భేదంగా యమపూజ విధి కూడా చెప్పబడింది. తరువాత శ్రావణ కృష్ణ ద్వితీయా నాడు అశూన్య-శయన వ్రతం—గృహపరంపర నిలుపుటకు అగ్ని, దేవతలు, పితృదేవతలు, దాంపత్య ఏకత్వ రక్షణ; శ్రీ (లక్ష్మీ) సహిత విష్ణు ఆహ్వానం, పూజ, ప్రతి నెల సోమునికి మంత్రంతో అర్ఘ్యం, ఘృతహోమం, రాత్రి నియమం, అలాగే దానక్రమం (ప్రధానంగా శయ్య, దీపాలు, పాత్రలు, ఛత్రం, పాదుకలు, ఆసనం, కలశం, ప్రతిమ, భాండం). కార్తీక శుక్లపక్షంలో కాంతి-వ్రతం—రాత్రి మాత్రమే భోజనం చేసి బల–కేశవ పూజతో తేజస్సు, ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం. చివరగా పౌష శుక్ల ద్వితీయా నుండి నాలుగు రోజుల శిష్ణు-వ్రతం—క్రమంగా స్నానాలు (ఆవాలు, నల్ల నువ్వులు, వచా, సర్వౌషధి), కృష్ణ/అచ్యుత/అనంత/హృషీకేశ నామాలతో పుష్పన్యాస సహిత పూజ, చంద్రార్ఘ్యం విశేషణాలతో, ఫలంగా దీర్ఘ శుద్ధి; పాఠభేదాలు మరియు రాజులు, స్త్రీలు, దేవతలు ఆచరించినట్లు కూడా పేర్కొనబడింది।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It treats Dvitīyā as a repeatable ritual node: specific deities, dietary rules (flowers or night-only eating), mantra, homa, and dāna are coordinated to yield prosperity/health (bhukti) and purification/heavenward merit (mukti-oriented phala).
Time-fixation (Śrāvaṇa kṛṣṇa-dvitīyā), Viṣṇu–Śrī invocations, monthly Soma-arghya with mantra, ghṛta-homa, nakta discipline, and a specified dāna-set (bed plus household and ritual items) culminating in merit tied to marital stability and household continuity.
It prescribes a four-day bath sequence using siddhārthaka (mustard), black sesame, vacā, and a defined sarvauṣadhi herb group—showing the Purāṇa’s characteristic fusion of vrata procedure with āyurvedic-style materia lists.
The Aśvins (general Dvitīyā vow), Yama (Kārttika śukla-dvitīyā), Lakṣmī–Viṣṇu/Śrīdhara (Aśūnya-śayana), Bala–Keśava (Kānti-vrata), and Soma/Indu (monthly arghya and lunar-focused elements).