Adhyaya 274
Veda-vidhana & VamshaAdhyaya 27451 Verses

Adhyaya 274

Somavaṃśa-saṃkṣepaḥ (Conclusion of the Lunar Dynasty Description)

ఈ అధ్యాయంలోని ముగింపు శ్లోకం అగ్ని పురాణంలోని వంశావళి నిర్మాణంలో సోమవంశ (చంద్రవంశ) వర్ణనను అధికారికంగా ముగిస్తుంది. సంపాదకీయ కొలొఫోన్ గత వంశపరంపరను ధర్మస్మృతి యొక్క పూర్తయిన భాగంగా ముద్రించి, శ్రోతను తదుపరి వంశప్రవాహానికి సిద్ధం చేస్తుంది. అగ్ని–వసిష్ఠ బోధనా విధానంలో వంశావళి శాస్త్రీయ సాధనం—పవిత్ర చరిత్రను క్రమబద్ధం చేసి రాజధర్మం, యజ్ఞాధికారం, అవతార సందర్భాల గుర్తింపును బలపరుస్తుంది. ఈ ముగింపు పురాణం యొక్క విశ్వకోశీయ పద్ధతిని కూడా సూచిస్తుంది—వంశకథ అయినా అంతర్లీన ఉద్దేశం ఆదర్శాలు, నిరంతరత, ఫలితాల ద్వారా ధర్మబోధనే।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सोमवंशवर्णनं नम त्रिसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः यदुवंशवर्णनं अग्निर् उवाच यदोरासन्पञ्च पुत्रा ज्येष्ठस्तेषु सहस्रजित्

ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘సోమవంశవర్ణనం’ అనే 274వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ‘యదువంశవర్ణనం’ అనే 275వ అధ్యాయం ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—యదుకు ఐదు కుమారులు ఉండిరి; వారిలో జ్యేష్ఠుడు సహస్రజిత్.

Verse 2

धर्मनेत्रो हैहयस्य धर्मनेत्रस्य संहनः

హైహయునికి ధర్మనేత్రుడు (పుత్రుడు); ధర్మనేత్రునికి సంహనుడు (పుత్రుడు) జన్మించాడు.

Verse 3

महिमा संहनस्यासीन्महिम्नओ भद्रसेनकः भद्रसेनाद् दुर्गमो ऽभूद्दुर्गमात्कनको ऽभवत्

మహిమా సంహనుని కుమారుడు. మహిమా నుండి భద్రసేనకుడు జన్మించాడు; భద్రసేనకుని నుండి దుర్గముడు, దుర్గముని నుండి కనకుడు పుట్టాడు.

Verse 4

कनकात् कृतवीर्यस्तु कृताग्निः करवीरकः कृतौजाश् च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात्तु सो ऽर्जुनः

కనకుని నుండి కృతవీర్యుడు జన్మించాడు. అతని కుమారులు కృతాగ్ని, కరవీరక, కృతౌజా; నాలుగవవాడు కృతవీర్యుని నుండి పుట్టిన అర్జునుడు.

Verse 5

दत्तो ऽर्जुनाय तपते सप्तद्वीपमहीशताम् ददौ बाहुसहस्रञ्च अजेयत्वं रणे ऽरिणा

తపస్వి అర్జునునికి అతడు సప్తద్వీపాలతో కూడిన భూమిపై అధిపత్యాన్ని ప్రసాదించాడు; అలాగే యుద్ధంలో శత్రువులపై వెయ్యి భుజాలు మరియు అజేయత్వాన్ని కూడా ఇచ్చాడు.

Verse 6

अधर्मे वर्तमानस्य विष्णुहस्तान्मृतिर्ध्रुवा दश यज्ञसहस्राणि सो ऽर्जुनः कृतवान्नृपाः

అధర్మంలో నిలిచినవానికి విష్ణు హస్తాలవలన మరణం నిశ్చయం. ఓ రాజులారా, ఆ అర్జునుడు పది వేల యజ్ఞాలను నిర్వహించాడు.

Verse 7

अनष्टद्रव्यता राष्ट्रे तस्य संस्मरणादभूत् न नूनं कार्त्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति वै नृपः

అతని స్మరణ వల్ల రాజ్యంలో ‘ధననష్టం లేకపోవడం’ అనే స్థితి ఏర్పడింది. నిజంగా, ఆ రాజులు కార్త్తవీర్యుని గతి (పరిణామం)ను పొందరు.

Verse 8

यज्ञैर् दानैस्तपोभिश् च विक्रमेण श्रुतेन च कर्तवीर्यस्य च शतं पुत्राणां पञ्च वै पराः

యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, అలాగే పరాక్రమం మరియు శ్రుతి-విద్య వల్ల కార్తవీర్యునికి వంద మంది కుమారులు జన్మించారు; వారిలో ఐదుగురు అత్యంత ప్రముఖులు.

Verse 9

सूरसेनश् च सूरश् च धृष्टोक्तः कृष्ण एव च जयध्वजश् च नामासीदावन्त्यो नृपतिर्महान्

సూరసేనుడు, సూరుడు, ధృష్టోక్తుడు, అలాగే కృష్ణుడు; మరియు జయధ్వజుడు అనే పేరుగలవాడు—ఈ వంశంలో అవంతి యొక్క మహానృపతి ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.

Verse 10

जयध्वजात्तालजङ्घस्तालजङ्घात्ततः सुताः हैहयानां कुलाः पञ्च भोजाश्चावन्तयस् तथा

జయధ్వజుని నుండి తాలజఙ్ఘుడు జన్మించాడు; తాలజఙ్ఘుని నుండి క్రమంగా కుమారులు పుట్టారు—వారివల్ల హైహయుల ఐదు కులాలు ఏర్పడ్డాయి; అలాగే భోజులు మరియు అవంతులు కూడా ఉద్భవించారు.

Verse 11

वीतिहोत्राः स्वयं जाताः शौण्डिकेयास्तथैव च वीतिहोत्रादनन्तो ऽभुदनन्ताद्दुर्जयो नृपः

వీతిహోత్రుని నుండి వీతిహోత్రులు స్వయంగా జన్మించారు; అలాగే శౌండికేయులు కూడా. వీతిహోత్రుని నుండి అనంతుడు పుట్టాడు; అనంతుని నుండి దుర్జయుడు అనే రాజు జన్మించాడు.

Verse 12

क्रोष्टोर्वंशं प्रवक्ष्यामि यत्र जातो हरिः स्वयम् क्रोष्टोस्तु वृजिनीवांश् च स्वाहाभूद्वृजिनीवतः

ఇప్పుడు నేను క్రోష్టు వంశాన్ని ప్రకటిస్తాను; ఆ వంశంలో స్వయంగా హరి (విష్ణువు) అవతరించాడు. క్రోష్టుని నుండి వృజినీవాన్ పుట్టాడు; వృజినీవాన్ నుండి స్వాహా జన్మించింది.

Verse 13

स्वाहापुत्रओ रुषद्गुश् च तस्य चित्ररथः सुतः शशविन्दुश्चित्ररथाच्चक्रवर्ती हरौ रतः

స్వాహా కుమారుడు ఋషద్గు. అతని కుమారుడు చిత్రరథుడు. చిత్రరథుని నుండి శశవిందు జన్మించాడు—అతడు సార్వభౌమ చక్రవర్తి, హరి (విష్ణు) భక్తుడై ఉన్నాడు.

Verse 14

शशविन्दोश् च पुत्त्राणां शतानामभवच्छतम् धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम्

శశవిందుని కుమారులు వందల సంఖ్యలో ఉన్నారు; అయినా ఒక సంపూర్ణ వంద ప్రత్యేకంగా పేర్కొనబడింది—వారందరూ ధీమంతులు, సుందరరూపులు, అపార ధనతేజస్సులతో యుక్తులు.

Verse 15

पृथुश्रवाः प्रधानो ऽभूत्तस्य पुत्रः सुयज्ञकः सुयज्ञस्योशनाः पुत्रस्तितिक्षुरुशनःसुतः

పృథుశ్రవా ప్రధానుడయ్యాడు. అతని కుమారుడు సుయజ్ఞకుడు. సుయజ్ఞుని కుమారుడు ఉశనా; ఉశనుని కుమారుడు తితిక్షు.

Verse 16

तितिक्षोस्तु मरुत्तो ऽभूत्तस्मात्कम्बलवर्हिषः पञ्चाशद्रुक्मकवचाद्रुक्मेषुः पृथुरुक्मकः

తితిక్షుని నుండి మరుత్తుడు జన్మించాడు; అతనినుండి కంబలవర్హిషుడు. పంచాశదుని నుండి రుక్మకవచుడు; రుక్మకవచుని నుండి రుక్మేషు; అతనినుండి పృథురుక్మకుడు.

Verse 17

विषांशुश्चेति ज हविर्ज्यामघः पापघ्नो ज्यामघः स्त्रीजितो ऽभवत् सेव्यायां ज्यामघादासीद्विदर्भस्तस्य कौशिकः

తర్వాత విషాంశు, ఆపై జ, హవి, మరియు పాపఘ్నుడైన జ్యామఘుడు వచ్చారు. ఆ జ్యామఘుడు భార్యవశుడై (స్త్రీజితుడై) ఉన్నాడు. జ్యామఘుని నుండి సేవ్యా ద్వారా విదర్భుడు జన్మించాడు; అతని వంశంలో కౌశికుడు ఉన్నాడు.

Verse 18

लोमपादः क्रथः श्रेष्ठात् कृतिः स्याल्लोमपदतः कौशिकस्य चिदिः पुत्रस्तस्माच्चैद्या नृपाः स्मृताः

శ్రేష్ఠుని నుండి క్రథుడు జన్మించాడు; క్రథుని నుండి లోమపాదుడు; లోమపాదుని నుండి కృతి. కౌశికుని కుమారుడు చిది; అతనినుండే ‘చైద్య’ రాజవంశము స్మరించబడుతుంది.

Verse 19

क्रथाद्विदर्भपुत्राश् च कुन्तिः कुन्तेस्तु धृष्टकः धृष्टस्य निधृतिस्तस्य उदर्काख्यो विदूरथः

క్రథుని నుండి విదర్భుని కుమారులు జన్మించారు; వారిలో కుంతీ కూడా ఉంది. కుంతీ నుండి ధృష్టకుడు; ధృష్టకుని నుండి నిధృతి; అతని కుమారుడు విదూరథుడు, ‘ఉదర్క’ అని కూడా పిలువబడెను.

Verse 20

दशार्हपुत्रो व्योमस्तु व्योमाज्जीमूत उच्यते जीमूतपुत्रो विकलस्तस्य भीमरथः सुतः

దశార్హుని కుమారుడు వ్యోముడు; వ్యోముని నుండి జీమూతుడు అని పిలువబడినవాడు జన్మించాడు. జీమూతుని కుమారుడు వికలుడు; అతని కుమారుడు భీమరథుడు.

Verse 21

भीमरथान्नवरथस्ततो दृढरथो ऽभवत् शकुन्तिश् च दृढरथात् शकुन्तेश् च करम्भकः

భీమరథుని నుండి నవరథుడు జన్మించాడు; ఆ తరువాత దృఢరథుడు ఉద్భవించాడు. దృఢరథుని నుండి శకుంతి; శకుంతి నుండి కరంభకుడు జన్మించాడు.

Verse 22

करम्भाद्देवलातो ऽभूत् देवक्षेत्रश् च तत्सुतः देवक्षेत्रान्मधुर्नाम मधोर्द्रवरसो ऽभवत्

కరంభుని నుండి దేవలాతుడు జన్మించాడు; అతని కుమారుడు దేవక్షేత్రుడు. దేవక్షేత్రుని నుండి ‘మధు’ అనే వాడు; మధుని నుండి ద్రవరసుడు జన్మించాడు.

Verse 23

द्रवरसात् पुरुहूतो ऽभूज्जन्तुरासीत्तु तत्सुतः गुणी तु यादवो राजा जन्तुपुत्रस्तु सात्त्वतः

ద్రవరసునుండి పురుహూతుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు జంతువు. జంతువునుండి గుణవంతుడైన యాదవ రాజు సాత్త్వతుడు ఉద్భవించాడు.

Verse 24

सात्त्वताद्भजमानस्तु वृष्णिरन्धक एव च देवावृधश् च चत्वारस्तेषां वंशास्तु विश्रुताः

సాత్త్వతునుండి భజమానుడు పుట్టాడు; అలాగే వృష్ణి, అంధక, దేవావృధ—ఈ నలుగురు. వారి వంశాలు లోకంలో ప్రసిద్ధమైనవి.

Verse 25

भजमानस्य वाह्यो ऽभूद्वृष्टिः कृमिर्निमिस् तथा देवावृधाद्वभ्रुरासीत्तस्य श्लोको ऽत्र गीयते

భజమానుడు (భక్తితో యజ్ఞం చేసేవాడు) విషయంలో వ్యాధి బయటకు వెళ్లింది; తరువాత వర్షంలా శమనమైంది; కృమి మరియు ‘నిమి’ కూడా నశించాయి. దేవావృధ కర్మవల్ల వభ్రు (గోధుమ-వర్ణ చిహ్నం/వర్ణం) ఉద్భవించింది; దాని శ్లోకం ఇక్కడ పాడబడుతుంది.

Verse 26

यथैव शृणुमो दूरात् गुणांस्तद्वत्समन्तिकात् वभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर् देवावृधःसमः

మనం దూరం నుండే అతని గుణాలను వింటున్నట్లే, సమీపంలోనూ అలాగే (వింటాము). వభ్రు మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడు; దేవుల దృష్టిలో దేవావృధునితో సముడు.

Verse 27

चत्वारश् च सुता वभ्रोर्वासुदेवपरा नृपाः धृतिरिति ञ देवरातो ऽभुदिति ख , ग , घ , ज , ञ , ट , च विस्तृता इति क , छ , च कुहुरो भजमानस्तु शिनिः कम्बलवर्हिषः

వభ్రుకు నాలుగు కుమారులు—వాసుదేవపరాయణులైన రాజులు. కొన్ని పాఠాలలో ‘ధృతి’, మరికొన్నింటిలో ‘దేవరాత’, ఇంకొన్నింటిలో ‘విస్తృతా’ అని చదువుతారు. తరువాత కుహుర, భజమాన, శిని, కంబలవర్హిష్ అని పేర్కొనబడింది.

Verse 28

कुहुरस्य सुतो धृष्णुधृष्णोस्तु तनयो धृतिः धृतेः कपोतरोमाभूत्तस्य पुत्रस्तु तित्तिरिः

కుహురుని కుమారుడు ధృష్ణు. ధృష్ణుని కుమారుడు ధృతి. ధృతినుండి కపోతరోమా జన్మించాడు; అతని కుమారుడు తిత్తిరి.

Verse 29

तित्तिरेस्तु नरः पुत्रस्तस्य चन्दनदुन्दुभिः पुनर्वसुस्तस्य पुत्र आहुकश्चाहुकीसुतः

తిత్తిరికి నరుడు అనే కుమారుడు. నరుని కుమారుడు చందన-దుందుభి. అతని కుమారుడు పునర్వసు; పునర్వసుని కుమారుడు ఆహుకుడు, ఆహుకీ నుండి జన్మించినవాడు.

Verse 30

आहुकाद्देवको जज्ञे उग्रसेनस्ततो ऽभवत् देववानुपदेवश् च देवकस्य सुताः स्मृताः

ఆహుకుని నుండి దేవకుడు జన్మించాడు; అతనినుండి ఉగ్రసేనుడు ఉద్భవించాడు. దేవకుని కుమారులుగా దేవవాన్ మరియు ఉపదేవుడు స్మరించబడుతారు.

Verse 31

तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ देवकी श्रुतदेवी च मित्रदेवी यथोधरा

వారికి ఏడు సోదరీమణులు ఉన్నారు; వారిని వసుదేవునికి వివాహార్థం ఇచ్చారు—దేవకీ, శ్రుతదేవీ, మిత్రదేవీ మరియు యథోధరా.

Verse 32

श्रीदेवी सत्यदेवी च सुरापी चेति सप्तमी नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषाञ्च पूर्वजः

శ్రీదేవీ, సత్యదేవీ, సురాపీ—ఇవీ ఏడవదిగా పేర్కొనబడినవారు. వీరు నవోగ్రసేనుని కుమార్తెలు; కంసుడు వారికంటే పెద్దవాడు (పూర్వజుడు).

Verse 33

न्यग्रोधश् च सुनामा च कङ्कः शङ्कुश् च भूमिपः सुतनूराष्ट्रपालश् च युद्धमुष्टिः सुमुष्टिकः

అక్కడ న్యగ్రోధుడు, సునామా, కంకుడు, శంకువు ఉన్నారు; అలాగే భూమిప అనే రాజు, సుతనూ, రాష్ట్రపాలుడు; ఇంకా యుద్ధముష్టి, సుముష్టికులు కూడా ఉన్నారు।

Verse 34

भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः राजाधिदेवः शूरश् च विदूरथसुतो ऽभवत्

అనంతరం భజమానుని కుమారుడు విదూరథుడు, రథయోధులలో అగ్రగణ్యుడు. విదూరథుని కుమారుడు శూరుడు, రాజాధిదేవ అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు।

Verse 35

राजाधिदेवपुत्रौ द्वौ शोणाश् चः श्वेतवाहनः शोणाश्वस्य सुताः पञ्च शमी शत्रुजिदादयः

రాజాధిదేవునికి ఇద్దరు కుమారులు—శోణాశ్చ మరియు శ్వేతవాహనుడు. శోణాశ్వునికి ఐదు కుమారులు; శమీ, శత్రుజిత్ మొదలైనవారు।

Verse 36

शमीपुत्रः प्रतिक्षेत्रः प्रतिक्षेत्रस्य भोजकः भोजस्य हृदिकः पुत्रो ह्य् अदिकस्य दशात्मजाः

శమీ నుండి ప్రతిక్షేత్రుడు జన్మించాడు; ప్రతిక్షేత్రుని నుండి భోజకుడు; భోజకుని నుండి హృదికుడు; హృదికుని కుమారుడు అదికుడు, అతనికి పది మంది కుమారులు ఉన్నారు।

Verse 37

कृतवर्मा शतधन्वा देवार्हो भीषणादयः कुकुरो भजमानस्त्विति क सुन्दरो भजमानस्त्विति ज कुकुरस्येति क शक्रजिदादय इति ख देवार्हात् कम्बलवर्हिरसमौजास्ततो ऽभवत्

ఆ వంశంలో కృతవర్మ, శతధన్వ, దేవార్హ, భీషణ మొదలైనవారు జన్మించారు. కుకురుని నుండి భజమానుడు—అని కొన్ని పాఠాలు; మరికొన్ని పాఠాల్లో ‘సుందరుడే భజమానుడు’ అని ఉంది. కొన్ని ప్రతుల్లో ‘కుకురస్య’ అని, మరికొన్నింటిలో ‘శక్రజిత్ మొదలైనవారు’ అని పాఠభేదం కనిపిస్తుంది. దేవార్హుని నుండి కంబల, వర్హి, అసమౌజులు పుట్టారు।

Verse 38

सुदंष्ट्रश् च सुवासश् च धृष्टो ऽभूदसमौजसः गान्धारी चैव माद्री च धृष्टभार्ये बभूवतुः

సుదంష్ట్రుడు, సువాసుడు (ఉన్నారు); అసమౌజసుని నుండి ధృష్టుడు జన్మించాడు. ధృష్టునికి గాంధారీ, మాద్రీ అనే ఇద్దరు భార్యలు అయ్యారు.

Verse 39

सुमित्रो ऽभूच्च गान्धार्यां माद्री जज्ञे युधाजितम् अनमित्रः शिनिर्धृष्टात्ततो वै देवमीढुषः

గాంధారీ నుండి సుమిత్రుడు పుట్టాడు; మాద్రీ నుండి యుధాజితుడు జన్మించాడు. అనమిత్రుని నుండి శిని పుట్టాడు; ధృష్టుని నుండి దేవమీఢుషుడు జన్మించాడు.

Verse 40

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि प्रसेनकः सत्राजितः प्रसेनो ऽथ मणिं सूर्यात्स्यमन्तकम्

అనమిత్రుని కుమారుడు నిఘ్నుడు; నిఘ్నుని కుమారుడు ప్రసేనకుడు. ఆపై సత్రాజితుడు, ప్రసేనుడు పుట్టారు; ప్రసేనుడు సూర్యుని నుండి స్యమంతక మణిని పొందాడు.

Verse 41

प्राप्यारण्ये चरन्तन्तु सिंहो हत्वाग्रहीन्मणिं हतो जाम्बवता सिंहो जाम्बवान् हरिणा जितः

అరణ్యానికి చేరి అక్కడ సంచరిస్తుండగా ఒక సింహం (ధారకుణ్ని) చంపి మణిని పట్టుకుంది. ఆ సింహాన్ని జాంబవాన్ వధించాడు; జాంబవాన్నీ హరి జయించాడు.

Verse 42

तस्मान्मणिं जाम्बवतीं प्राप्यागाद्दारकां पुरीम् सत्राजिताय प्रददौ शतधन्वा जघान तम्

అందువల్ల మణిని, జాంబవతీని పొందిన అతడు ద్వారకా నగరానికి వెళ్లాడు. సత్రాజితునికి ఆ మణిని అప్పగించాడు; తరువాత శతధన్వా అతనిని హతమార్చాడు.

Verse 43

हत्वा शतधनुं कृष्णो मणिमादाय कीर्तिभाक् बलयादवमुख्याग्रे अक्रूरान्मणिमर्पयेत्

శతధన్వను హతమార్చి కీర్తిమంతుడైన కృష్ణుడు మణిని తీసుకొని, బలరాముడు మరియు యాదవ ప్రముఖుల సమక్షంలో అక్రూరునికి ఆ మణిని అప్పగించాడు।

Verse 44

मिथ्याभिशस्तिं कृष्णस्य त्यक्त्वा स्वर्गी च सम्पठन् सत्राजितो भङ्गकारः सत्यभामा हरेः प्रिया

కృష్ణునిపై ఉన్న అబద్ధ నిందను విడిచి, దీనిని పఠించువాడు స్వర్గగామి అవుతాడు. సత్రాజితుడు స్వర్ణఖండాల కర్త, సత్యభామ హరికి ప్రియురాలు।

Verse 45

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे सत्यकस्तु शिनेः सुतः सत्यकात्सात्यकिर्जज्ञे युयुधानाद्धुनिर्ह्यभूत्

అనమిత్రుని నుండి శిని జన్మించాడు; శినికి కుమారుడు సత్యకుడు. సత్యకుని నుండి సాత్యకి జన్మించాడు; యుయుధానుని నుండి ధుని జన్మించాడు।

Verse 46

धुनेर्युगन्धरः पुत्रः स्वाह्यो ऽभुत् स युधाजितः ऋषभक्षेत्रकौ तस्य ह्य् ऋषभाच्च स्वफल्ककः

ధునికి కుమారుడు యుగంధరుడు. అతని కుమారుడు స్వాహ్యుడు; అతడు యుధాజితుడని ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతనినుండి ఋషభుడు, క్షేత్రకుడు జన్మించారు; ఋషభుని నుండి స్వఫల్కకుడు జన్మించాడు।

Verse 47

स्वफल्कपुत्रो ह्य् अक्रूरो अकूराच्च सुधन्वकः शूरात्तु वसुदेवाद्याः पृथा पाण्डोः प्रियाभवत्

స్వఫల్కుని కుమారుడు అక్రూరుడు; అక్రూరుని నుండి సుధన్వకుడు జన్మించాడు. శూరుని నుండి వసుదేవుడు మొదలైనవారు జన్మించారు; పృథా పాండువుకు ప్రియ భార్య అయింది।

Verse 48

सुधाजितमिति ख , छ च स्वान्धोभूदिति ख , छ च साक्षो ऽभूदिति ज धर्माद्युधिष्ठिरः पाण्डोर्वायोः कुन्त्यां वृकोदरः इन्द्राद्धनञ्जयो माद्र्यां नकुलः सहदेवकः

‘సుధాజిత’—ఖ, ఛ ప్రతుల పాఠం; ‘స్వాన్ధోభూ’—ఖ, ఛ పాఠం; ‘సాక్షః’—జ ప్రతిలోని పాఠం. ధర్ముని నుండి యుధిష్ఠిరుడు, వాయువు నుండి కుంతీ గర్భంలో వృకోదరుడు (భీముడు), ఇంద్రుని నుండి ధనంజయుడు (అర్జునుడు), మాద్రీ గర్భంలో నకులుడు మరియు సహదేవుడు జన్మించారు.

Verse 49

वसुदेवाच्च रोहिण्यां रामः सारणदुर्गमौ वसुदेवाच्च देवक्यामादौ जातः सुसेनकः

వసుదేవుని నుండి రోహిణీ గర్భంలో రాముడు జన్మించాడు; అలాగే సారణుడు, దుర్గముడు కూడా. వసుదేవుని నుండి దేవకీ గర్భంలో మొదటగా సుసేనకుడు జన్మించాడు.

Verse 50

कीर्तिमान् भद्रसेनश् च जारुख्यो विष्णुदासकः भद्रदेहः कंश एतान् षड्गर्भान्निजघान ह

కీర్తిమాన్, భద్రసేన, జారుఖ్య, విష్ణుదాసక, భద్రదేహ—ఈ ఆరు గర్భాలను కంసుడు నిజంగా సంహరించాడు.

Verse 51

ततो बलस्ततः कृष्णः सुभद्रा भद्रभाषिणी चारुदेष्णश् च शाम्बाद्याः कृष्णाज्जाम्बवतीसुताः

ఆ తరువాత బలుడు (బలరాముడు), ఆ తరువాత కృష్ణుడు. (తర్వాత) మంగళంగా పలికే సుభద్ర, చారుదేష్ణుడు; అలాగే శాంబుడు మొదలైనవారు—కృష్ణుని ద్వారా జాంబవతికి పుట్టిన కుమారులు.

Frequently Asked Questions

It marks textual completion, preserves chapter identity, and signals a shift to the next instructional unit—here, from Somavaṃśa to Yaduvaṃśa—within the vaṃśa curriculum.

By treating lineage as an ordered archive of exemplars and outcomes, the text enables readers to compare reigns, virtues, and failures as guidance for rājadharma and personal discipline.