Adhyaya 230

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे माङ्गल्याध्यायो नाम एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च

ఇలా ఆగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘మాంగళ్య’ అనే అధ్యాయం 229వది. ఇప్పుడు 230వ అధ్యాయం ‘శకునాలు’ ప్రారంభమవుతుంది. పుష్కరుడు అన్నాడు—నిలిచినప్పుడు, ప్రయాణానికి బయలుదేరినప్పుడు లేదా ప్రశ్నించినప్పుడు శకునాలు మనుష్యునికి శుభాశుభ ఫలితాన్ని తెలియజేస్తాయి; అలాగే దేశం, నగరం విషయమై కూడా (మంగళం-అమంగళం) సూచిస్తాయి.

Verse 2

सर्वः पापफलो दीप्तो निर्दिष्टो दैवचिन्तिकैः शान्तः शुभफलश् चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः

దైవచింతకుల ప్రకారం దీప్త (ప్రఖర) లక్షణం పూర్తిగా పాపఫలదాయకం; దైవజ్ఞుల ప్రకారం శాంత లక్షణం శుభఫలదాయకమని ప్రకటించబడింది।

Verse 3

षट्प्रकारा विनिर्दिष्टा शकुनानाञ्च दीप्तयः वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः

శకునాల దీప్తులు (ప్రకట సూచనలు) ఆరు విధాలుగా నిర్దేశించబడ్డాయి—కాలం, దిక్కు, దేశం/స్థలం, (జ్యోతిష) కరణం, రుత/ధ్వని, మరియు జాతి-భేదం ప్రకారం।

Verse 4

पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा दिवाचरो रात्रिचरस् तथा रात्रौ दिवाचरः

వాటిలో ముందున్నది తరువాతదానికంటే బలవంతమైనదిగా తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల పగలు సంచరించేది (కొన్నిసార్లు) రాత్రిచరమవుతుంది; అలాగే రాత్రిలో (కొన్నిసార్లు) దివాచరమవుతుంది।

Verse 5

क्रूरेषु दीप्ता विज्ञेया ऋक्षलग्नग्रहादिषु धूमिता सा तु विज्ञेया याङ्गमिष्यति भास्करः

అశుభ (క్రూర) యోగాలలో నక్షత్రం, లగ్నం, గ్రహాలు మొదలైన వాటి సంబంధంలో (సూర్యుని) ప్రఖరతను ‘దీప్తా’గా గ్రహించాలి. కానీ భాస్కరుడు ముందుకు గమించబోతున్నప్పుడు అది ‘ధూమితా’గా తెలుసుకోవాలి।

Verse 6

यस्यां स्थितः सा ज्वलिता मुक्ता चाङ्गारिणी मता एतास्तिस्रः स्मृता दीप्ताः पञ्च शान्तास् तथापराः

అది ఏ స్థితిలో నిలిచి ఉంటే అది ‘జ్వలితా’ అని పిలవబడుతుంది; విడుదలైనప్పుడు అది ‘అంగారిణీ’గా భావించబడుతుంది. ఈ మూడు స్థితులు ‘దీప్త’గా స్మరించబడ్డాయి; అలాగే మరో ఐదు ‘శాంత’ స్థితులు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 7

दीप्तायान्दिशि दिग्दीप्तं शकुनं परिकीर्तितं ग्रामो ऽरण्या वने ग्राम्यास् तथा निन्दितपादपः

మండుతున్న దిశలో కనిపించే శకునాన్ని 'దిగ్దీప్తం' అని అంటారు. గ్రామం అడవిలా మారినప్పుడు, అడవిలో గ్రామ పక్షులు ఉన్నప్పుడు మరియు నింద్యమైన చెట్టు ఉన్నప్పుడు అది అశుభం.

Verse 8

देशे चैवाशुभे ज्ञेयो देशदीप्तो द्विजोत्तमः क्रियादीप्तो विनिर्दिष्टः स्वजात्यनुचितक्रियः

ఓ ద్విजोత్తమా! అశుభ ప్రదేశంలో 'దేశదీప్తుని' గుర్తించాలి. తన కులానికి తగని పనులు చేసేవాడు 'క్రియాదీప్తుడు' అని చెప్పబడ్డాడు.

Verse 9

रुतदीप्तश् च कथितो भिन्नभैरवनिस्वनः जातिदीप्तस् तथा ज्ञेयः केवलं मांसभोजनः

పగిలిన మరియు భయంకరమైన ధ్వని గలవాడు 'రుతదీప్తుడు' అని చెప్పబడ్డాడు. కేవలం మాంసం తినేవాడిని 'జాతిదీప్తుడు' అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 10

दीप्ताच्छान्तो विनिर्दिष्टः सर्वैर् भेदैः प्रयत्नतः मिश्रैर् मिश्रो विनिर्दिष्टस्तस्य वाच्यं फलाफलं

'దీప్తాచ్ఛాంతం' అన్ని భేదాలతో ప్రయత్నపూర్వకంగా చెప్పబడింది. మిశ్రమ భేదాలతో 'మిశ్రం' చెప్పబడింది, దాని శుభాశుభ ఫలితాలను చెప్పాలి.

Verse 11

गोश्वोष्ट्रगर्दभश्वानः सारिका गृहगोधिका चटका भासकूर्माद्याः कथिता ग्रामवासिनः

ఆవు, గుర్రం, ఒంటె, గాడిద, కుక్క, గోరింక, బల్లి, పిచ్చుక, రాబందు మరియు తాబేలు మొదలైనవి గ్రామవాసులుగా చెప్పబడ్డాయి.

Verse 12

अजाविशुकनागेन्द्राः कोलो महिषवायसौ ग्राम्यारण्या विनिर्दिष्टाः सर्वे ऽन्ये वनगोचराः

మేక, గొర్రె, చిలుక మరియు నాగేంద్రుడు; అలాగే వరాహం, మహిషం, కాకి—ఇవి గ్రామ్యమూ అరణ్యమూ అనే రెండు వర్గాలలో ప్రత్యేకంగా పేర్కొనబడ్డాయి; మిగిలినవన్నీ వనగోచర (అడవి) జీవులుగా గణించబడతాయి।

Verse 13

मार्जारकुक्कुटौ ग्राम्यौ तौ चैव वनगोचरौ तयोर्भवति विज्ञानं नित्यं वै रूपभेदतः

పిల్లి మరియు కోడి సాధారణంగా గ్రామ్య (పాలిత) జంతువులు; అదే జాతులు అడవిలోనూ సంచరిస్తాయి. అయినా వాటి రూపభేదం (లక్షణ భేదం) వల్ల నిత్యం భేదజ్ఞానం కలుగుతుంది।

Verse 14

गोकर्णशिखिचक्राह्वखरहारीतवायसाः कुलाहकुक्कुभश्येनफेरुखञ्जनवानराः

గోకర్ణ, నెమలి, చక్రాహ్వ (ఎర్ర హంస), గాడిద, పచ్చ చిలుక, కాకి; అలాగే కులాహ పక్షి, కోడి, గద్ద, గుడ్లగూబ, ఖంజన (వాగ్‌టెయిల్), కోతి—ఇవి శకునవిచారంలో పరిగణించబడతాయి।

Verse 15

शतघ्नचटकश्यामचासश्येनकलिञ्जलाः तित्तिरः शतपत्रञ्च कपोतश् च तथा त्रयः

శతఘ్నా, చటక, శ్యామ, చాస, శ్యేన, కలిఞ్జల; అలాగే తిత్తిర, శతపత్ర మరియు కపోత (పావురం) మూడు రకాలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 16

खञ्जरीटकदात्यूहशुकराजीवकुक्कुटाः भारद्वाजश् च सारङ्ग इति ज्ञेया दिवाचराः

ఖంజరీట (ఖంజన), దాత్యూహ (జలపక్షి), శుక (చిలుక), జీవక, కుక్కుట (కోడి), భారద్వాజ పక్షి, సారంగ—ఇవి దివాచర (పగలు సంచరించే) పక్షులుగా తెలుసుకోవాలి।

Verse 17

वागुर्युलूकशरभक्रौञ्चाः शशककच्छपाः लोमासिकाः पिङ्गलिकाः कथिता रात्रिगोचराः

వాగురీ, గుడ్లగూబలు, శరభాలు, క్రౌంచ పక్షులు, కుందేళ్లు, తాబేళ్లు—అలాగే లోమాసికా, పింగలికా అనే జీవులు—ఇవన్నీ రాత్రి సంచరించేవని చెప్పబడినవి।

Verse 18

सर्वे ऽन्ये च वनेचरा इति झ हंषाश् च मृगमार्जारनकुलर्क्षभुजङ्गमाः वृकारिसिंहव्याघ्रोष्ट्रग्रामशूकरमानुषाः

ఇతరులందరూ కూడా ‘వనచరులు’ అని వర్ణించబడ్డారు; అలాగే హంసలు, జింకలు, పిల్లులు, ముంగిసలు, ఎలుగుబంట్లు, సర్పాలు, తోడేళ్లు, హింసక శత్రు మృగాలు, సింహాలు, పులులు, ఒంటెలు, గ్రామ్య పశువులు, పందులు, మనుష్యులు కూడా పేర్కొనబడ్డారు।

Verse 19

श्वाविद्वृषभगोमायुवृककोकिलसारसाः तुरङ्गकौपीननरा गोधा ह्य् उभयचारिणः

ముళ్లపంది, ఎద్దులు, నక్కలు, తోడేళ్లు, కోకిలలు, సారస పక్షులు; గుర్రాలు, కౌపీనధారులైన మనుష్యులు, గోదా (ఇగువానా)—ఇవే నిజంగా ‘ఉభయచారులు’ (రెండు విధాల/రెండు పరిధుల్లో సంచరించేవారు) అని చెప్పబడినవి।

Verse 20

बलप्रस्थानयोः सर्वे पुरस्तात्सङ्घचारिणः जयावहा विनिर्दिष्टाः पश्चान्निधनकारिणः

సేన ప్రస్థానం మరియు ముందుకు సాగుటలో, ముందుభాగంలో సమూహంగా క్రమబద్ధంగా కదిలేవారు ‘జయావహులు’ (విజయాన్ని తెచ్చేవారు) అని నిర్దేశించబడ్డారు; వెనుకబడేవారు ‘నిధనకారులు’ (నాశన/మరణహేతువులు) అని చెప్పబడినారు।

Verse 21

गृहाद्गम्य यदा चासो व्याहरेत् पुरुतः स्थितः नृपावमानं वदति वामः कलहभोजने

ఇంటి నుండి బయటికి వెళ్లి, ముందుగా నిలబడి ఎవరో మాట్లాడి, ఆ మాటల్లో రాజును అవమానిస్తే, అది వామ (అశుభ) శకునం—భోజనానికి సంబంధించిన కలహం, వివాదాన్ని సూచిస్తుంది।

Verse 22

याने तद्दर्शनं शस्तं सव्यमङ्गस्य वाप्यथ चौरैर् मोषमथाख्याति मयूरो भिन्ननिस्वनः

వాహనంలో బయలుదేరునప్పుడు, ఎడమ భాగం శుభమైనవానికి ఆ శకున దర్శనం ప్రశంసనీయం, మంగళకరం; కానీ నెమలి విరిగిన/వికృత కేక దొంగల చేత దోపిడీ జరుగునని సూచిస్తుంది।

Verse 23

प्रयातस्याग्रतो राम मृगः प्राणहरो भवेत् ऋक्षाखुजम्बुकव्याघ्रसिंहमार्जारगर्दभाः

ఓ రామా! ప్రయాణానికి బయలుదేరినవాడి ముందర మార్గాన్ని అడ్డుకుంటూ జంతువు కనిపిస్తే అది ప్రాణహర అశుభ శకునం; ఎలుగుబంటి, ఎలుక, నక్క, పులి, సింహం, పిల్లి, గాడిద మొదలైనవి।

Verse 24

प्रतिलोमास् तथा राम खरश् च विकृत्रस्वनः वामः कपिञ्जलः श्रेष्ठस् तथा दक्षिणसंस्थितः

అలాగే, ఓ రామా, ‘ప్రతిలోమ’ మరియు కఠినంగా వికృతంగా కూయే ‘ఖర’ ఇవి ఎడమవైపు ఫలితమిచ్చే శకునాలు; అయితే కపిఞ్జలుడు కుడివైపు ఉంటే అత్యుత్తమ మంగళ సూచకం।

Verse 25

पृष्ठतो निन्दितफलस्तित्तिरिस्तु न शस्यते एणा वराहाः पृषता वामा भूत्वा तु दक्षिणाः

తిత్తిరి (పార్ట్రిడ్జ్) శబ్దం/సూచన వెనుక నుండి వినిపిస్తే అది నిందితమైన (అమంగళ) ఫలాన్ని ఇస్తుంది, అందుకే శుభం కాదు. అయితే ఏణ (జింక), వరాహ (అడవి పంది), పృషత (మచ్చల జింక) ఎడమవైపు కనిపించినా కుడివైపు శకునంలా శుభఫలాన్ని ఇస్తాయి।

Verse 26

भवन्त्यर्थकरा नित्यं विपरीता विगर्हिताः वृषाश्वजम्बुकव्याघ्राः सिंहमार्जारगर्दभाः

ఇవి ఎల్లప్పుడూ ధనలాభాన్ని కలిగించేవి; కానీ విపరీతంగా కనిపిస్తే నిందితమైన (అమంగళ) ఫలితమిస్తాయి—ఎద్దు, గుర్రం, నక్క, పులి, సింహం, పిల్లి, గాడిద।

Verse 27

वाञ्छितार्थकरा ज्ञेया दक्षिणाद्वामतो गताः शिवा श्यामाननाच्छूच्छूः पिङ्गला गृहगोधिका

కుడి వైపు నుండి ఎడమ వైపుకు కదిలితే ఇవి కోరిన ఫలాన్ని కలిగించేవిగా తెలుసుకోవాలి—శివా, శ్యామాననా, ‘చూచూ’ శబ్దకారిణి, పింగలా, గృహగోధికా।

Verse 28

शूकरी परपुष्टा च पुन्नामानश् च वामतः प्रतिलोमास्तथेत्यादिः, सिंहमार्जारगर्दभा इत्य् अन्तः पाठः ज भ पुस्तकद्वये नास्ति स्त्रीसञ्ज्ञा भासकारूषकपिश्रीकर्णश्छित्कराः

‘శూకరీ, పరపుష్టా, పున్నామాన’; అలాగే ఎడమ వైపున ఉన్నవి ‘ప్రతిలోమ’ (విపరీత) మొదలైనవిగా చెప్పబడినవి. ‘సింహ–మార్జార–గర్దభ’ అనే అంతఃపాఠం ‘జ’ మరియు ‘భ’ అనే రెండు ప్రతుల్లో లేదు. ఇవి స్త్రీసంజ్ఞలు: భాసకా, ఆరూషకా, పిశ్రీకర్ణా, చిత్కరా।

Verse 29

कपिश्रीकर्णपिप्यीका रुरुश्येनाश् च दक्षिणाः जातीक्षाहिशशक्रोडगोधानां कीर्तनं शुभं

కుడి వైపున కనిపిస్తే కోతి, పిశ్రీకర్ణ, చీమ, రురు-మృగం, శ్యేన (గద్ద) శుభం; అలాగే జాతి (మల్లె), క్షా/నకులము (ముంగిస), సర్పం, శశం (కుందేలు), శక్రోడ్ (వరాహం), గోధా (ఇగువానా) వీటి కీర్తన/ఉచ్చారణ కూడా శుభం।

Verse 30

ततः सन्दर्शनं नेष्टं प्रतीपं वानरर्क्षयोः कार्यकृद्बली शकुनः प्रस्थितस्य हि यो ऽन्वहं

ఆ తరువాత ప్రతికూల దర్శనం ఇష్టము కాదు—ఎదురుగా విరుద్ధంగా ఎదురయ్యే కోతులు, ఎలుగుబంట్లు వంటి వాటి సాక్షాత్కారం. కానీ కార్యార్థం బయలుదేరినవానికి ప్రతిదినం అనుసరించే బలవంతమైన, కార్యసాధక శకునపక్షి కార్యసిద్ధిని కలిగించేదిగా భావించబడుతుంది।

Verse 31

भवेत्तस्य फलं वाच्यं तदेव दिवसं बुधैः मता भक्ष्यार्थिनो बाला वैरसक्तास्तथैव च

బుధులు చెప్పిన ప్రకారం దాని ఫలాన్ని అదే దినానికి సంబంధించినదిగా చెప్పాలి. వీరు భక్ష్యార్థం కోరే బాలులుగా, అలాగే వైరం పట్ల ఆసక్తి గలవారుగా కూడా భావించబడతారు।

Verse 32

सीमान्तमभ्यन्तरिता विज्ञेया निष्फला द्विज एकद्वित्रिचतुर्भिस्तु शिवा धन्या रुतैर् भवेत्

హే ద్విజా! గృహ/ప్రాంగణ సీమలోపల నుండే వినిపించే పక్షి కూయుటను నిష్ఫలమని గ్రహించాలి. కానీ అది ఒకసారి, రెండుసార్లు, మూడుసార్లు లేదా నాలుగుసార్లు వినిపిస్తే, ఆ కూయుట శుభమై ధన్యఫలదాయకమవుతుంది.

Verse 33

पञ्चभिश् च तथा षड्भिरधन्या परिकीर्तिता सप्तभिश् च तथा धन्या निष्फला परतो भवेत्

ఐదు అక్షరాల పాదం, అలాగే ఆరు అక్షరాల పాదం ‘అధన్య’ (అశుభ) అని ప్రకటించబడింది. ఏడు అక్షరాల పాదం ‘ధన్య’ (శుభ) అని చెప్పబడుతుంది; దానికంటే ఎక్కువైతే అది నిష్ఫలమవుతుంది.

Verse 34

नृणां रोमाञ्चजननी वाहनानां भयप्रदा ज्वालानला सूर्यमुखी विज्ञेया भयवर्धनी

ఆమె మనుష్యులలో రోమాంచాన్ని కలిగించేది, వాహనాలకు/సవారీలకు భయాన్ని ఇచ్చేది. ‘జ్వాలానలా’ (జ్వాలా-అగ్ని) మరియు ‘సూర్యముఖీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆమె భయాన్ని పెంచేదిగా గ్రహించాలి.

Verse 35

प्रथमं सारङ्गे दृष्टे शुभे देशे शुभं वदेत् संवत्सरं मनुष्यस्य अशुभे च शुभं तथा

మొదటి దర్శనంలోనే సారంగం శుభస్థలంలో కనబడితే, ఆ మనుష్యునికి ఒక సంవత్సరం పాటు శుభఫలమని చెప్పాలి. అలాగే అది అశుభస్థలంలో కనబడినా, ఈ శకునంలో శుభమని ప్రకటించాలి.

Verse 36

तथाविधन्नरः पश्येत्सारङ्गं प्रथमे ऽहनि आत्मनश् च तथात्वेन ज्ञातव्यं वत्सरं फलं

ఆ విధంగా నియమానుసారం ప్రవర్తించే మనిషి, మొదటి రోజున సారంగాన్ని చూస్తే, అదే సంకేతం ద్వారా తనకు సంవత్సరమంతా కలిగే ఫలితాన్ని తెలుసుకోవాలి.