Adhyaya 229
Raja-dharmaAdhyaya 22913 Verses

Adhyaya 229

Chapter 229 — शकुनानि (Śakuna: Omens)

ఈ అధ్యాయం స్వప్నాధ్యాయం ముగిసిన వెంటనే శకునాల విషయానికి వస్తుంది; రాజధర్మం, గృహ నిర్ణయాలలో ఉపయోగపడే ప్రజా-శకునాలు, ఎదురుపడే సూచనలను వివరిస్తుంది. పుష్కరుడు అశుభ దర్శనాలు/వస్తువులు/వ్యక్తులను లెక్కపెడతాడు—బొగ్గు, బురద, చర్మం-జుట్టు వంటి అపవిత్ర ద్రవ్యాలు, కొందరు తృణీకృత/అశుద్ధంగా భావించబడే వర్గాలు, పగిలిన పాత్రలు, కపాలాలు-ఎముకలు—మరియు బేసుర వాద్యాలు, కర్కశ కోలాహలం వంటి అశుభ శబ్ద-శకునాలు. దిశా-సంబంధంగా ‘రా’ ‘వెళ్లు’ వంటి మాటలు, ఎదురుగా లేదా వెనుక ఉన్నవారికి చెప్పినప్పుడు శుభాశుభ భేదం, అలాగే ‘ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఆగు, వెళ్లకు’ వంటి మరణసూచక వాక్యాలు చెప్పబడతాయి. వాహనం తడబడటం, ఆయుధం విరగటం, తలపై దెబ్బ, అమరికలు కూలిపోవడం వంటి ఘటనలు కూడా అపశకునాలు. ధార్మిక పరిహారంగా హరి (విష్ణు) పూజ-స్తుతి ద్వారా అశుభం నశింపజేసి, తరువాత రెండవ నిర్ధారణ శకునం చూసి, విరుద్ధ/నివారక చర్యతో ప్రవేశించమని విధానం. చివరగా తెల్లని వస్తువులు, పుష్పాలు, పూర్ణకలశం, ఆవులు, అగ్ని, బంగారం-వెండి-రత్నాలు, నెయ్యి-పెరుగు-పాలు వంటి ఆహారాలు, శంఖం, చెరకు, శుభవాక్యం, భక్తిగానం—ఇవి శుభ శకునాలుగా పేర్కొనబడతాయి।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वप्नाध्यायी नाम अष्टाविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच औषधानि च युक्तानि धान्यं कृष्णमशोभनं कार्पासं तृणशुष्कञ्च गोमयं वै धनानि च

ఇలా అగ్ని మహాపురాణంలో ‘స్వప్నాధ్యాయ’ అనే 228వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 229వ అధ్యాయం ‘శకునాలు’ ప్రారంభం. పుష్కరుడు అన్నాడు—సిద్ధం చేసిన ఔషధాలు; నల్ల ధాన్యం అశుభం; పత్తి, ఎండిన గడ్డి, గోమయం మరియు ధనసంపద (ఈ సందర్భంలో) పేర్కొనబడతాయి.

Verse 2

अङ्गारं गुडसर्जौ च मुण्डाभ्यक्तञ्च नग्नकं अयः पङ्कं चर्मकेशौ उन्मत्तञ्च नपुंसकं

బొగ్గు/అంగారం; బెల్లం మరియు రెసిన్; తల ముండనం చేసినవాడు, నూనె పూసుకున్నవాడు, నగ్నుడు; ఇనుము మరియు బురద; చర్మం మరియు జుట్టు; అలాగే ఉన్మత్తుడు, నపుంసకుడు—(ఈ సందర్భంలో) అశుభ/అశౌచకరమైనవి.

Verse 3

चण्डालश्वपचाद्यानि नरा बन्धनपालकाः गर्भिणी स्त्री च विधवाः पिण्यकादीनि वै मृतं

చాండాలులు, శ్వపచులు మొదలైనవారు; బంధన (కారాగారం/నిర్బంధం) కాపలాదారులు; గర్భిణీ స్త్రీ మరియు విధవ; అలాగే పిణ్యకాది అవశేషాలు—ఇవి నిజంగా ‘మృత/అపవిత్ర’ (అశౌచకర)మని భావించబడతాయి.

Verse 4

तुषभस्मकपालास्थिभिन्नभाण्डमशस्तकं अशस्तो वाद्यशब्दश् च भिन्नभैरवझर्झरः

తూషం/భూసి, బూడిద, కపాలాలు మరియు ఎముకలు, పగిలిన పాత్రలు—ఇవి అశుభం. అలాగే వాద్యాల శబ్దాలు కూడా, భైరవ డోలు మరియు ఝర్ఝర యొక్క విరిగినట్లైన కఠిన కేకలు కూడా అశుభమే.

Verse 5

एहीति पुरतः शब्दः शस्यते न तु पृष्ठतः गच्छेति पश्चाच्छब्दो ऽग्र्यः पुरस्तात्तु विगर्हितः

ముందున్నవారిని ఉద్దేశించి ‘ఎహీతి’ (రా) అనే మాట ప్రశంసనీయం; వెనుక ఉన్నవారికి కాదు. వెనుక ఉన్నవారికి ‘గచ్ఛ’ (వెళ్లు) అనడం యుక్తం; కానీ ముందున్నవారికి ‘వెళ్లు’ అనడం నిందనీయం.

Verse 6

क्व यासि तिष्ठ मा गच्छ किन्ते तत्र गतस्य च अनिष्टशब्दा मृत्यर्थं क्रव्यादश् च ध्वजादिगः

‘ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఆగు—వెళ్లకు.’ అక్కడికి వెళ్లినవానికి అశుభ కేకలు మరణ సూచకంగా మారుతాయి; అలాగే మాంసాహారులు (క్రవ్యాదులు) మరియు ధ్వజాది సంబంధిత అపశకున సూచనలూ మరణ సూచకాలు.

Verse 7

स्खलनं वाहनानाञ्च शस्त्रभङ्गस्तथैव च शिरोघातश् च द्वाराद्यैश्च्छत्रवासादिपातनं

వాహనాలు/సవారీలు జారిపడటం, ఆయుధాలు విరగటం, తలపై దెబ్బ, ద్వారచౌకట్లు మొదలైనవి పడిపోవటం, అలాగే ఛత్రాలు, మంటప కప్పులు మొదలైనవి కూలిపోవటం—ఇవి అన్నీ అశుభ సంఘటనలుగా చెప్పబడతాయి.

Verse 8

हरिमभ्यर्च्य संस्तुत्य स्यादमङ्गल्यनाशनं द्वितीयन्तु ततो दृष्ट्वा विरुद्धं प्रविशेद्गृहं

హరి (విష్ణు)ని ఆరాధించి స్తుతిస్తే అశుభం నశిస్తుంది. ఆపై రెండవ నిమిత్తాన్ని గమనించి, దానికి విరుద్ధమైన (నివారక) చర్యతో గృహంలో ప్రవేశించాలి.

Verse 9

श्वेताः सुमनसः श्रेष्ठाः पूर्णकुम्भो महोत्तमः मांसं मत्स्या दूरशब्दा वृद्ध एकः पशुस्त्वजः

తెల్లని వస్తువులు, శుభపుష్పాలు, శ్రేష్ఠులు, మరియు పూర్ణకుంభం—ఇవి అత్యంత శుభం. అలాగే మాంసం, చేపలు, దూరం నుంచి వినిపించే శబ్దాలు, ఒంటరిగా ఎదురైన వృద్ధుడు, మరియు ధ్వజం కలిగిన/చిహ్నితమైన పశువు—ఇవీ పరమ శుభ నిమిత్తాలు.

Verse 10

गावस्तरङ्गमा नागा देवश् च ज्वलितो ऽनलः दूर्वार्द्रगोमयं वेश्या स्वर्णरूप्यञ्च रत्नकं

ఆవులు, కదిలే అలలు, నాగులు, దేవత, జ్వలించే అగ్ని; దూర్వా గడ్డి, తడి గోమయం, వేశ్య; అలాగే స్వర్ణం, రజతం, రత్నం—ఇవి స్వప్న/శకునాలలో ముఖ్యమైన వస్తువులుగా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 11

वचासिद्धार्थकौषध्यो मुद्ग आयुधखड्गकं छत्रं पीठं राजलिङ्गं शवं रुदितवर्जितं

వచా, సిద్ధార్థం (తెల్ల ఆవాలు) మరియు ఔషధులు; ముద్గ; ఆయుధాలు, ఖడ్గం; ఛత్రం; పీఠం/సింహాసనం—ఇవి రాజచిహ్నాలు. అలాగే శవం, మరియు రోదనరహిత స్థితి (విలాపం లేకపోవడం) కూడా పేర్కొనబడింది.

Verse 12

फलं घृटं दधि पयो अक्षतादर्शमाक्षिकं शङ्खं इक्षुः शुभं वाक्यं भक्तवादितगीतकं

ఫలం, ఘృతం, దధి, పాలు, అక్షతం (అఖండ బియ్యం), అద్దం, తేనె, శంఖం, చెరకు, శుభవాక్యం, అలాగే భక్తితో వాయించే వాద్యనాదం మరియు గానం—ఇవన్నీ శుభకరమని చెప్పబడింది.

Verse 13

गुडसर्पौ चेति ग , घ , ञ च गम्भीरमेघस्तनितं तडित्तुष्टिश् च मानसी एकतः सर्वलिङ्गानि मनसस्तुष्टिरेकतः

‘గుడ’ మరియు ‘సర్ప’—ఇలా గ, ఘ, ఞ అక్షరాల సూచన. ‘మేఘం యొక్క గంభీర గర్జన’ మరియు ‘మెరుపు వల్ల కలిగే తృప్తి’—ఇవి మానసిక (అనుభూతులు). ఒకచోట అన్ని లింగాలు (వ్యాకరణార్థం) సమాహరించబడ్డాయి; మరొకచోట కేవలం మనస్సు తృప్తి మాత్రమే చెప్పబడింది.

Frequently Asked Questions

It lists defiling/ritually unsuitable substances and persons (e.g., broken vessels, skulls/bones, mud/leather/hair, certain stigmatized groups), discordant sounds, alarming speech-omens, and practical mishaps like stumbling vehicles or broken weapons.

The chapter prescribes worship and praise of Hari (Viṣṇu) to destroy inauspiciousness, then advises observing a second confirming sign and entering/acting in a manner contrary to the omen to neutralize it.