
Chapter 306 — त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः (Mantras for Enchanting the Three Worlds)
భగవాన్ అగ్ని త్రైలోక్యమోహన మంత్రాన్ని పరిచయం చేస్తాడు; అది నాలుగు పురుషార్థాలలో సిద్ధిని ప్రసాదించేదిగా చెప్పబడింది. అనంతరం తాంత్రిక కర్మక్రమం—పూర్వపూజ, నిర్దిష్ట జపసంఖ్య, అభిషేకం, నిర్ణీత ద్రవ్యాలు మరియు సంఖ్యలతో హోమం, బ్రాహ్మణభోజనం, ఆచార్యసత్కారం. తరువాత దేహశుద్ధి మరియు అంతర్గత సాధన—పద్మాసనం, దేహశోషణ/నిగ్రహం, సుదర్శన దిక్బంధన న్యాసం, బీజధ్యానాలతో మలిననిష్కాసనం, సుషుమ్న మార్గంలో అమృతధారా భావన, ప్రాణాయామం, శక్తిన్యాసం. విష్ణువు (కామ/స్మర భావాలతో), లక్ష్మీ, గరుడుడు, ఆయుధాల ప్రతిష్ఠ మరియు వేర్వేరు అస్త్రమంత్రాలతో ఆయుధపూజ వర్ణించబడుతుంది. చివర “ఓం శ్రీం క్రీం హ్రీం హూం…” ప్రధాన మంత్రం, తర్పణ విధానాలు, దీర్ఘాయుష్కోసం ఉన్నత జప-హోమ లక్ష్యాలు, అలాగే రాజ్యసిద్ధి మరియు దీర్ఘజీవితార్థం వరాహసూత్ర పరిశిష్టం—మంత్రశాస్త్రం అంతఃశుద్ధి మరియు ఫలసాధన రెండింటినీ చూపిస్తుంది।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे नारसिंहादिमन्त्रा नाम पञ्चाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षष्ठाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः अग्निर् उवाच वक्ष्ये मन्त्रं चतुर्वर्गसिद्ध्यै त्रैलिक्यमोहनम् ः ॐ पुरुषोत्तम त्रिभुवनमदोन्मादकर हूं फट् हृदयाय नमः कर्षय महाबल हूं फट् अस्त्राय त्रिभुवनेश्वर सर्वजनमनांसि हन दारय मम वशमानय हूं फट् नेत्राय त्रैलोक्यमोहन हृषीकेशाप्रतिरूप सर्वस्त्रीहृदयाकर्षण आगच्छ नमः सङ्गाक्षिण्यायकेन न्यासं मूलवदीरितं
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో “నరసింహాది మంత్రాలు” అనే 305వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 306వ అధ్యాయం—“త్రైలోక్య మోహన మంత్రాలు”—ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను: “చతుర్వర్గసిద్ధికి త్రైలోక్యమోహన మంత్రాన్ని చెబుతున్నాను: ‘ఓం పురుషోత్తమ, త్రిభువనాన్ని మదోన్మత్తం చేయువాడా—హూం ఫట్—హృదయాయ నమః. మహాబల, ఆకర్షించు—హూం ఫట్—అస్త్రాయ. త్రిభువనేశ్వరా, సర్వజనుల మనస్సులను హనించు, చీల్చు, నా వశం చేయు—హూం ఫట్—నేత్రాయ నమః. త్రైలోక్యమోహన, హృషీకేశ ప్రతిరూప, సర్వస్త్రీహృదయాకర్షక, రా—నమః।’ ‘సంగాక్షిణీ’ మొదలైనవాటితో మూలమంత్రంలా న్యాసం చేయాలి।”
Verse 2
इष्ट्वा सञ्जप्य पञ्चाशत्सहस्रमभिषिच्य च कुण्डेग्नौ देविके वह्नौ कृत्वा शतं हुनेत्
ఆరాధన చేసి, తరువాత యాభై వేల జపం పూర్తిచేసి, అభిషేకం కూడా నిర్వహించి—ఓ దేవీ—కుండంలో పవిత్ర అగ్నిని స్థాపించి, ఆ వహ్నిలో వంద ఆహుతులు సమర్పించాలి।
Verse 3
पृथग्दधि घृतं क्षीरं चरुं साज्यं पयः शृतं द्वादशाहुतिमूलेन सहस्रञ्चाक्षतांस्तिलान्
వేరువేరుగా పెరుగు, నెయ్యి, పాలు, చరు (బియ్యపు హవి), అలాగే నెయ్యి కలిపిన ఉడికించిన పాలను ఆహుతిగా సమర్పించాలి; మరియు పన్నెండు ఆహుతులను ఒక ప్రమాణంగా తీసుకొని అక్షతలు, నువ్వుల వెయ్యి ఆహుతులు చేయాలి।
Verse 4
यवं मधुत्रयं पुष्पं फलं दधि समिच्छतं हुत्वा पूर्णाहुतिं शिष्टं प्राशयेत्सघृतं चरुं
యవము, మూడు విధాల మధువు, పుష్పము, ఫలము, దధి మరియు తగిన సమిధలను హోమించి, పూర్ణాహుతి చేసిన తరువాత, శిష్టమైన ఘృతమిశ్రిత చరువును ప్రసాదంగా ప్రాశనం చేయాలి।
Verse 5
सम्भोज्य विप्रानाचार्यं तोषयेत्सिध्यते मनुः स्नात्वा यथावदाचम्य वाग्यतो यागमन्दिरं
విప్రులకు భోజనం పెట్టి ఆచార్యుని సంతృప్తిపరచినచో యజమాని సిద్ధిని పొందును; అనంతరం స్నానం చేసి, యథావిధిగా ఆచమనం చేసి, వాక్సంయమంతో యాగమందిరంలో ప్రవేశించాలి।
Verse 6
गत्वा पद्मासनं बद्ध्वा शोषयेद्विधिना वपुः रक्षोघ्नविघ्नकृद्दिक्षु न्यसेदादौ सुदर्शनम्
అక్కడికి వెళ్లి పద్మాసనం వేసి విధిపూర్వకంగా దేహాన్ని శోషింపజేసి/నియంత్రించి; తరువాత రాక్షసనాశం, విఘ్ననివారణార్థం దిక్కులలో ముందుగా సుదర్శన న్యాసం చేయాలి।
Verse 7
पञ्चबीजं नाभिमध्यस्थं धूम्रं चण्डानिलात्मकम् अशेषं कल्मषं देहात् विश्लेषयदनुस्मरेत्
నాభిమధ్యంలో స్థితమైన పంచబీజ మంత్రాన్ని స్మరించాలి—అది ధూమ్రవర్ణమై చండవాయుస్వరూపమైంది; అది దేహం నుండి సమస్త కల్మషాన్ని వేరుచేసి తొలగిస్తున్నట్లు ధ్యానించాలి।
Verse 8
रंवीजं हृदयाब्जस्थं स्मृत्वा ज्वालाभिरादहेत् उर्ध्वाधस्तिर्यगाभिस्तु मूर्ध्नि संप्लावयेद्वपुः
హృదయపద్మంలో ఉన్న ‘రం’ బీజాన్ని స్మరించి జ్వాలలతో (మలినాలను) దహించాలి; ఆ జ్వాలలు పైకి, కిందకు, అడ్డంగా వ్యాపించి శిరస్సు వరకు దేహాన్ని సంపూర్ణంగా వ్యాపింపజేయాలి।
Verse 9
ध्यात्वामृतैर् वहिश्चान्तःसुषुम्नामार्गगामिभिः एवं शुद्धवपुः प्राणानायम्य मनुना त्रिधा
సుషుమ్నా మార్గమున బాహ్యాంతరంగా ప్రవహించే అమృతధారలను ధ్యానించి, ఈ విధంగా దేహాన్ని శుద్ధి చేసుకొని, మంత్రంతో మూడు విధాలుగా ప్రాణాయామం చేయాలి।
Verse 10
विन्यसेन्न्यस्तहस्तान्तः शक्तिं मस्तकवक्त्रयोः गुह्ये गले दिक्षु हृदि कक्षौ देहे च सर्वतः
హస్తన్యాసం చేసిన తరువాత, శక్తిని శిరస్సు మరియు ముఖమున, గుహ్యస్థానమున, కంఠమున, దిక్కులలో, హృదయమున, కక్షలలో (బుగ్గల వద్ద) మరియు సమస్త దేహమంతటా స్థాపించాలి।
Verse 11
आवाह्य ब्रह्मरन्ध्रेण हृत्पद्मे सूर्यमण्डलात् तारेण सम्परात्मानं स्मरेत्तं सर्वलक्षणं
బ్రహ్మరంధ్రం ద్వారా సూర్యమండలమునుండి పరమాత్మను హృదయపద్మములో ఆవాహన చేసి, తారా (బీజ) ద్వారా సర్వలక్షణసంపన్నుడైన ఆ పరమాత్మను స్మరించి ధ్యానించాలి।
Verse 12
त्रैलोक्यमोहनाय विद्महे स्मराय धीमहि तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् आत्मार्चनात् क्रतुद्रव्यं प्रोक्षयेच्छुद्धपात्रकं कृत्वात्मपूजां विधिना स्थण्डिले तं समर्चयेत्
‘త్రైలోక్యమోహనాయ విద్మహే, స్మరాయ ధీమహి, తన్నో విష్ణుః ప్రచోదయాత్’ అని. ఆత్మార్చనానంతరం శుద్ధపాత్రముతో జలాన్ని తీసుకొని క్రతుద్రవ్యములను ప్రోక్షించాలి; విధిగా ఆత్మపూజ చేసి, స్థండిలమున ఆయనను సమ్యక్గా ఆరాధించాలి।
Verse 13
कर्मादिकल्पिते पीठे पद्मस्थं गरुडोपरि मर्वाङ्गसुन्दरं प्राप्तवयोलावण्ययौवनं
కర్మాది విధుల ప్రకారం కల్పితమైన పీఠముపై, గరుడుని పైగా పద్మాసనస్థుడైన (దేవుని) ధ్యానించాలి—సర్వాంగసుందరుడై, సంపూర్ణ వయస్సు కాంతి, లావణ్యము మరియు యౌవన తేజస్సుతో యుక్తుడై ఉన్నవాడని।
Verse 14
मदाघूर्णितताम्राक्षमुदारं स्मरविह्वलिं दिव्यमाल्याम्वरलेपभूषितं सस्मिताननं
మదంతో తిప్పబడిన తామ్రవర్ణ నేత్రాలు గల, ఉదార స్వరూపుడు, కామవిహ్వలుడు; దివ్య మాల్యముతో, ఉత్తమ లేపనాలతో అలంకృతుడు, స్మితాననుడని ధ్యానించాలి।
Verse 15
विष्णुं नानाविधानेकपरिवारपरिच्छदम् लोकानुग्रहणं सौम्यं सहस्रादित्यतेजसं
విష్ణువును ధ్యానించాలి—నానావిధ పరివార-పరిచ్ఛదాలతో అలంకృతుడు, లోకాలకు అనుగ్రహం ప్రసాదించేవాడు, సౌమ్యరూపుడు, సహస్ర సూర్యుల తేజస్సుతో ప్రకాశించేవాడు।
Verse 16
पञ्चवाणधरं प्राप्तकामैक्षं द्विचतुर्भुजम् देवस्त्रीभिर्वृतं देवीमुखासक्तेक्षणं जपेत्
పంచబాణధారుడైన దేవుని ధ్యానిస్తూ జపం చేయాలి—ఆయన చూపు కోరికలను సిద్ధి చేస్తుంది; ఆయన ద్విభుజుడిగానీ చతుర్భుజుడిగానీ వర్ణింపబడతాడు; దేవస్త్రీలతో వృతుడై, దేవీముఖంపై ఆసక్తనేత్రుడై ఉంటాడు।
Verse 17
चक्रं शङ्खं धनुः खड्गं गदांमुषलमङ्कुशं पाशञ्च विभ्रतं चार्चेदावाहादिविसर्गतः
చక్రం, శంఖం, ధనుస్సు, ఖడ్గం, గద, ముషలం, అంకుశం, పాశం ధరించిన దేవుని—ఆవాహనాది నుండి విసర్జన వరకు—విధివిధానంగా ఆరాధించాలి।
Verse 18
श्रियं वामोरुजङ्घास्थां श्लिष्यन्तीं पाणिना पतिं साब्जचामरकरां पीनां श्रीवत्सकौस्तुभान्वितां
శ్రీ (లక్ష్మీ)ని ధ్యానించాలి—ఆమె ఆయన వామ ఊరు-జంఘపై ఆసీనురాలై, చేతితో భర్తను ఆలింగనం చేస్తుంది; ఆమె చేతుల్లో పద్మం, చామరం ఉన్నాయి, పీనస్తనయుతురాలు; భర్త శ్రీవత్సచిహ్నం మరియు కౌస్తుభమణితో అలంకృతుడు।
Verse 19
मालिनं पीतवस्त्रञ्च चक्राद्याढ्यं हरिं यजेत् वाहा खड्गतीक्ष्ण छिन्द खड्गाय नमः शारङ्गाय सशराय हूं फट् भूतग्रामाय विद्महे चतुर्विधाय धीमहि तन्नो ब्रह्म प्रचोदयात् सम्बर्तक श्वसन पोथय हूं फट् स्वाहा पाश बन्ध आकर्षय हूं फट् अङ्कुशेन कट्ट हूं फट् क्रमाद्भुजेषु मन्त्रैः स्वैर् एभिरस्त्राणि पूजयेत्
మాల ధరించి, పీతవస్త్రాలు ధరించిన, చక్రాది ఆయుధాలతో సమృద్ధుడైన హరిని పూజించాలి. అనంతరం ఆయుధమంత్రాలను జపించాలి— “వాహా! ఓ తీక్ష్ణ ఖడ్గమా, ఛేదించు; ఖడ్గాయ నమః. శార్ఙ్గ (ధనుస్సు) బాణంతో కూడి—హూం ఫట్. భూతసమూహాన్ని మేము తెలుసుకొందుము; చతుర్విధ వ్యవస్థను ధ్యానించుదుము; ఆ బ్రహ్మ మమ్మును ప్రేరేపించుగాక. ఓ సంబర్తక వాయువా, నలిపి/చూర్ణం చేయు—హూం ఫట్ స్వాహా. ఓ పాశమా, బంధించు; ఆకర్షించు—హూం ఫట్. అంకుశంతో కొట్టు—హూం ఫట్.” ఈ విధంగా క్రమంగా, ఆయా మంత్రాలతో దేవుని భుజాలపై ఆయుధాలను పూజించాలి.
Verse 20
ॐ पक्षिराजाय ह्रूं फट् तार्क्ष्यं यजेत् कर्णिकायामङ्गदेवान् यथाविधि शाक्तिरिन्द्रादियन्त्रेषु तार्क्ष्याद्या धृतचामराः
“ఓం పక్షిరాజాయ హ్రూం ఫట్” అనే మంత్రంతో యంత్ర కర్ణిక (మధ్యభాగం)లో తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు)ను పూజించాలి. తరువాత విధి ప్రకారం అంగదేవతలను పూజించాలి. ఇంద్రాది యంత్రాలలో శక్తి మరియు తార్క్ష్యాది గణాన్ని చామరాలు ధరించినవారిగా చిత్రించాలి/స్థాపించాలి.
Verse 21
शक्तयो ऽन्ते प्रयोज्यादौ सुरेशाद्याश् च दण्डिना पीते लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिप्रीतिजयाः सिताः
శక్తులను కర్మాంతంలో ప్రయోగించాలి; ఆరంభంలో ఇంద్రాది దేవతలను దండినితో కలిసి ఆహ్వానించాలి. లక్ష్మీ, సరస్వతులను పీతవర్ణంగా; రతి, ప్రీతి, జయలను శ్వేతవర్ణంగా ధ్యానించాలి.
Verse 22
कीर्तिकान्त्यौ सिते श्यामे तुष्टिपुष्ट्यौ स्मरोदिते लोकेशान्तं यजेद्देवं विष्णुमिष्टार्थसिद्धये
ఇష్టార్థసిద్ధి కోసం, కీర్తి మరియు కాంతి (ఒకటి శ్వేతం, ఒకటి శ్యామం), తుష్టి మరియు పుష్టి, అలాగే స్మర మరియు ఉదితితో కూడిన—లోకేశుని శాంతింపజేసే—ఆ దేవుడు విష్ణువును పూజించాలి.
Verse 23
ध्यायेन्मन्त्रं जपित्वैनं जुहुयात्त्वभिशेचयेत् ॐ श्रीं क्रीं ह्रीं हूं त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः एतत्पूजादिना सर्वान् कामानाप्नोति पूर्ववत्
ఈ మంత్రాన్ని ధ్యానించాలి; దీన్ని జపించి హోమం చేసి, తరువాత అభిషేకం చేయాలి— “ఓం శ్రీం క్రీం హ్రీం హూం త్రైలోక్యమోహనాయ విష్ణవే నమః।” ఈ మంత్రంతో ప్రారంభమయ్యే పూజాదుల ద్వారా, ముందుగా చెప్పినట్లే, అన్ని కోరికలు సిద్ధిస్తాయి.
Verse 24
तोयैः सम्मोहनी पुष्पैर् नित्यन्तेन च तर्पयेत् ब्रह्मा सशक्रश्रीदण्डी वीजं त्रैलोक्यमोहनम्
జలంతో, ‘సమ్మోహినీ’ పుష్పాలతో, అలాగే ‘నిత్యంత’ ద్రవ్యంతో నిత్యం తర్పణం చేయాలి. బ్రహ్మను శక్రుడు (ఇంద్రుడు), శ్రీ, దండీతో కలిసి ఆహ్వానించి త్రైలోక్యమోహన బీజమంత్రాన్ని ప్రయోగించాలి.
Verse 25
जप्त्वा त्रिलक्षं हुत्वा च लक्षं बिल्वैश् च साज्यकैः तण्डुलैः फलगन्धाद्यैः दूर्वाभिस्त्वायुराप्नुयात्
మూడు లక్షల జపం చేసి, నెయ్యితో కలిపిన బిల్వపత్రాలతో ఒక లక్ష హోమాహుతులు సమర్పించి, అలాగే బియ్యపు గింజలు, ఫలాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైనవి మరియు దూర్వా గడ్డితో (హోమ/అర్చన) చేస్తే దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది.
Verse 26
तयाभिषेकहोमादिक्रियातुष्टो ह्य् अभीष्टदः फलपुष्पाद्यैर् इति ट ॐ नमो भगवते वराहाय भूर्भुवः स्वःपतये भूपतिद्वं मे देहि हृदयाय स्वाह पञ्चाङ्गं नित्यमयुतं जप्त्वायूराज्यमाप्नुयात्
అభిషేకం, హోమం మొదలైన కర్మలతో సంతుష్టుడైన (భగవాన్) ఇష్ట వరాలను ప్రసాదిస్తాడు; ఫలాలు, పుష్పాలు మొదలైన ఉపహారాలతో ఆయనను పూజించాలి. “ఓం నమో భగవతే వరాహాయ, భూర్భువః స్వఃపతయే; నాకు భూపతిత్వం దయచేయుము; హృదయాయ స్వాహా.” ఈ పంచాంగ మంత్రాన్ని నిత్యం పదివేల సార్లు జపిస్తే దీర్ఘాయువు మరియు రాజ్యాధికారం లభిస్తాయి.
It specifies operational ritual metrics—japa totals (e.g., 50,000; later 300,000), homa counts (e.g., 100; later 100,000), substance-lists for oblations (curd, ghee, milk, caru, sesame, akṣata, bilva, dūrvā), and stepwise internal rites (Sudarśana dik-nyāsa, bīja-dhyāna, suṣumnā nectar-visualization, prāṇāyāma, and śakti-nyāsa).
It frames tantric technique as disciplined purification (śodhana of body, breath, and mind) culminating in deity-centered contemplation of Viṣṇu; worldly aims (attraction, influence, longevity, sovereignty) are subordinated to dharma and integrated into a puruṣārtha model that includes mokṣa.
Viṣṇu is central, visualized with Lakṣmī (Śrī), Garuḍa (Tārkṣya), multiple śaktis and attendant deities (including Indra and Daṇḍin), and weapon-forms (astras) worshipped with distinct mantras.
The chapter presents a principal formula: “oṃ śrīṃ krīṃ hrīṃ hūṃ—trैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः,” used with dhyāna, japa, homa, and abhiṣeka to obtain desired aims.