Adhyaya 304
Mantra-shastraAdhyaya 30417 Verses

Adhyaya 304

Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)

ఈ భాగం ప్రధానంగా ముగింపు కొలోఫాన్ ద్వారా ప్రతినిధ్యం పొందింది; పంచాక్షరీ (ఐదు అక్షరాల) మంత్రంతో ప్రారంభమయ్యే పూజామంత్రాలపై ఉన్న మంత్రశాస్త్ర విభాగం పూర్తయిందని అది సూచిస్తుంది. అగ్ని–వసిష్ఠ బోధనా చట్రంలో ఇలాంటి అధ్యాయాలు ఆచార-సాంకేతికతలా పనిచేస్తాయి—పూజలో మంత్ర ప్రయోగం ఎలా చేయాలి, జప క్రమం ఎలా ఉండాలి, ఖచ్చితమైన శబ్దరూపాలు ధర్మ సాధనాలుగా ఎలా మారుతాయో నియమబద్ధం చేస్తాయి. అంతర్గత శ్లోకాలు ఇక్కడ లేకపోయినా నిర్మాణాత్మక పాత్ర స్పష్టం—ఈ అధ్యాయం సాధారణ మంత్ర-పూజ విధానాల నుంచి తదుపరి అధ్యాయంలోని ప్రత్యేక నామ-లితుర్గీకి వంతెనగా నిలుస్తుంది; అక్కడ దివ్య నామాలు క్షేత్ర/తీర్థ పవిత్ర భూగోళంతో అనుసంధానించబడతాయి. అందువల్ల కథా ప్రవాహం మంత్రాన్ని సార్వత్రిక ఉపాసన సాధనంగా కాక, స్థల-సున్నిత సాధనగా మార్చి, తీర్థయాత్ర, అర్పణ, స్మరణలను పరస్పరం బలపరచి పుణ్యప్రాప్తి మరియు అంతఃశుద్ధి వైపు నడిపిస్తుంది।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्रा नाम त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामाणि अग्निर् उवाच जपन् वै पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि यो नरः मन्त्रजप्यादिफलभाक् तीर्थेष्वर्चादि चाक्षयम्

ఇలా ఆగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘పంచాక్షరాది పూజామంత్రాలు’ అనే 304వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 305వ అధ్యాయం—‘విష్ణువు యొక్క యాభై ఐదు నామాలు’ ప్రారంభం. అగ్ని పలికెను—విష్ణువు యొక్క ఈ యాభై ఐదు నామాలను జపించే మనిషి మంత్రజపాదుల ఫలాన్ని పొందుతాడు; తీర్థస్థలాలలో అతడు చేసిన అర్చనాదులు అక్షయమవుతాయి।

Verse 2

पुष्करे पुण्डरीकाक्षं गयायाञ्च गदाधरम् राघवञ्चित्रकूटे तु प्रभासे दैत्यसूदनम्

పుష్కరంలో పుండరీకాక్షుని స్మరించాలి, గయాలో గదాధరుని. చిత్రకూటంలో రాఘవుని, ప్రభాసంలో దైత్యసూదనుని స్మరించాలి।

Verse 3

जयं जयन्त्यां तद्वच्च जयन्तं हस्तिनापुरे वाराहं वर्धमाने च काश्मीरे चक्रपाणिनम्

జయంతీలో జయను స్మరించాలి, అలాగే హస్తినాపురంలో జయంతుని. వర్ధమానంలో వారాహుని, కాశ్మీరంలో చక్రపాణిని స్మరించాలి।

Verse 4

जनार्दनञ्च कुब्जाम्रे मथुरायाञ्च केशवम् कुब्जाम्रके हृषीकेशं गङ्गाद्वारे जटाधरम्

కుబ్జామ్రలో జనార్దనునిగా స్మరించాలి; మథురలో కేశవునిగా; కుబ్జామ్రకలో హృషీకేశునిగా; గంగాద్వార (హరిద్వార్)లో జటాధరునిగా।

Verse 5

शालग्रामे महायोगं हरिं गोबर्धनाचले पिण्डारके चतुर्वाहुं शङ्खोद्धारे च शङ्खिनम्

శాలగ్రామంలో హరిని మహాయోగిగా ధ్యానించాలి; గోవర్ధన పర్వతంపై హరిని స్మరించాలి; పిండారకంలో చతుర్భుజునిగా, శంఖోద్ధారంలో శంఖధారిగా।

Verse 6

वामनञ्च कुरुक्षेत्रे यमुनायां त्रिविक्रमम् विश्वेश्वरं तथा शोणे कपिलं पूर्वसागरे

కురుక్షేత్రంలో వామనుని స్మరించాలి; యమునా తీరంలో త్రివిక్రముని; శోణ నదీ తీరంలో విశ్వేశ్వరుని; తూర్పు సముద్రంలో కపిలుని।

Verse 7

विष्णुं महोदधौ विद्याद्गङ्गासागरसङ्गमे वनमालञ्च किष्किन्ध्यां देवं रैवतकं विदुः

గంగాసాగర సంగమమైన మహోదధిలో విష్ణువును గుర్తించాలి; కిష్కింధాలో వనమాలాను—అక్కడి అధిష్ఠాత దేవుడిని రైవతకుడని తెలుసుకొంటారు।

Verse 8

काशीतटे महायोगं विरजायां रिपुञ्जयम् विशाखयूपे ह्य् अजितन्नेपाले लोकभावनम्

కాశీ తీరంలో మహాయోగ (తీర్థ/దేవత) ఉంది; విరజాలో రిపుంజయుడు—శత్రువిజేత—ఉన్నాడు; విశాఖయూపంలో అజితుడు ఉన్నాడు; నేపాల్‌లో లోకభావనుడు—లోకహితకరుడు—విరాజిల్లుతున్నాడు।

Verse 9

द्वारकायां विद्धि कृष्णं मन्दरे मधुसूदनम् लोकाकुले रिपुहरं शालग्रामे हरिं स्मरेत्

ద్వారకలో కృష్ణుడని తెలుసుకొనుము; మందర పర్వతంలో మధుసూదనుడని. లోకాకులతలో శత్రుహరుడని, శాలగ్రామంలో హరిని స్మరించుము.

Verse 10

पुरुषं पूरुषवटे विमले च जगत्प्रभुं अनन्तं सैन्धवारण्ये दण्डके शार्ङ्गधारिणम्

పూరుషవటంలో పరమపురుషుని స్మరించుము; విమలంలో జగత్ప్రభువును. సైంధవ అరణ్యంలో అనంతుని, దండకంలో శార్ఙ్గధారిని (విష్ణువును) స్మరించుము.

Verse 11

उत्पलावर्तके शौरीं नर्मदायां श्रियः पतिं दामोदरं रैवतके नन्दायां जलशायिनं

ఉత్పలావర్తకంలో శౌరిని స్మరించుము; నర్మదా తీరంలో శ్రియఃపతిని (లక్ష్మీపతిని). రైవతకంలో దామోదరుని, నందాలో జలశాయిని ప్రభువును స్మరించుము.

Verse 12

गोपीश्वरञ्च सिन्ध्वव्धौ माहेन्द्रे चाच्युतं विटुः सहाद्रौ देवदेवेशं वैकुण्ठं मागधे वने

సింధు సముద్రంలో ఆయనను గోపీశ్వరుడని తెలుసుకొందురు; మాహేంద్ర పర్వతంలో అచ్యుతుడని. సహ్యాద్రిలో దేవదేవేశుడని, మగధ వనంలో వైకుంఠుడని తెలుసుకొందురు.

Verse 13

सर्वपापहरं विन्ध्ये औड्रे तु पुरुषोत्तमम् आत्मानं हृदये विद्धि जपतां भुक्तिमुक्तिदम्

వింధ్య ప్రాంతంలో ‘సర్వపాపహర’ (క్షేత్రం) ఉంది; ఓడ్రలో పురుషోత్తముడు. ఆత్మ హృదయంలో నివసించునని తెలుసుకొనుము—జపించువారికి ఇది భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది.

Verse 14

वटे वटे वैश्रवणं चत्वरे चत्वरे शिवम् पर्वते पर्वते रामं सर्वत्र मधुसूदनं

ప్రతి వటవృక్షం వద్ద వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు)ను స్మరించు; ప్రతి చౌరస్తాలో శివుని. ప్రతి పర్వతంపై రాముని, మరియు ఎక్కడైనా మధుసూదనుడు (విష్ణువు)ను స్మరించు.

Verse 15

नरं भूमौ तथा व्योम्नि वशिष्ठे गरुडध्वजम् वासुदेवञ्च सर्वत्र संस्मरन् भुक्तिमुक्तिभाक्

ఓ వశిష్ఠా! మనిషి భూమిపై ఉన్నా గగనంలో ఉన్నా, ఎక్కడైనా గరుడధ్వజుడు వాసుదేవుని నిరంతరం స్మరించేవాడు భోగమూ మోక్షమూ రెండింటికీ పాత్రుడవుతాడు.

Verse 16

नामान्येतानि विष्णीश् च जप्त्वा सर्वमवाप्नुयात् क्षेत्रेष्वेतेषु यत् श्राद्धं दानं जप्यञ्च तर्पणम्

విష్ణువుని మరియు ఈశ్వరుని ఈ నామాలను జపిస్తే అన్ని ఫలితాలు లభిస్తాయి. ఈ క్షేత్రాలలో చేయబడే శ్రాద్ధం, దానం, జపం, తర్పణం—అన్నీ సంపూర్ణ ఫలాన్ని ఇస్తాయి.

Verse 17

तत्सर्वं कोटिगुणितं मृतो ब्रह्ममयो भवेत् यः पठेत् शृणुयाद्वापि निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्

ఆ సమస్త పుణ్యం కోటి రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది; మరణానంతరం అతడు బ్రహ్మస్వరూపుడవుతాడు. ఎవడు దీనిని పఠించినా లేదా వినినా, శుద్ధుడై స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Frequently Asked Questions

Its function is to close a pañcākṣarī-based pūjā-mantra module, preparing the reader for a more enumerative nāma-liturgy that operationalizes japa through cataloged divine epithets.

By treating mantra as a disciplined method (vidhi) rather than sentiment alone, it frames correct recitation and worship as purificatory action that supports both dharmic outcomes and inward steadiness conducive to mukti.