
Chapter 172 — “Expiations beginning with the Secret (Rites)” (Rahasya-ādi-prāyaścitta)
ఈ అధ్యాయం ప్రాయశ్చిత్త-క్రమానికి ఉపసంహార భాగంగా నిలుస్తుంది; అగ్ని పురాణంలోని ధర్మశాస్త్ర స్థరంలో ప్రాయశ్చిత్తం మెట్టు మెట్టుగా ఉన్న వ్యవస్థగా వివరించబడిందని ఇది సూచిస్తుంది। ‘రహస్య-ఆది’ గూఢ ప్రాయశ్చిత్తాల ద్వారా శుద్ధి కేవలం బాహ్య శిక్ష కాదు; సంకల్పానికి అనుగుణమైన అంతఃశుద్ధి, నియమాధారిత సాధన, సూక్ష్మ దోషాల సవరణ కూడా అవసరమని తెలియజేస్తుంది। అగ్నేయ విద్యా ప్రవాహంలో—భగవాన్ అగ్ని లోకవ్యవస్థను ఆధ్యాత్మిక आरोహణతో సమన్వయపరచే ఉపదేశంలో—ఈ అధ్యాయం పూర్వ ప్రాయశ్చిత్త విధానాలకు శిఖరంగా నిలిచి, తదుపరి అధ్యాయంలోని సార్వత్రిక పరిహారం అయిన స్తోత్ర-జపం వైపు మార్పును సిద్ధం చేస్తుంది। ధర్మం విధివిధానాలు మరియు అంతర్ముఖ పునఃసమన్వయం రెండింటి ద్వారా నిలబడుతుందని, సాధకుడు భుక్తి మరియు ముక్తి దిశగా సాగుతాడని ఈ మలుపు బోధిస్తుంది।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुरेणे रहस्यादिप्रायश्वित्तं नाम एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः सर्वपापप्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच परदारपरद्रव्यजीवहिंसादिके यदा प्रवर्तते नृणां चित्तं प्रायश्चित्तं स्तुतिस्तदा
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘రహస్యాది ప్రాయశ్చిత్తం’ అనే నూట డెబ్బై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. ఇప్పుడు ‘సర్వపాప ప్రాయశ్చిత్తాలు’ అనే నూట డెబ్బై మూడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. పుష్కరుడు అన్నాడు—పరస్త్రీ, పరద్రవ్యం, జీవహింస మొదలైన వాటిలో మనుష్యుల చిత్తం ప్రవృత్తమైతే, అప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తం మరియు స్తుతి (ప్రార్థన) చేయవలెను.
Verse 2
विष्णवे विष्णवे नित्यं विष्णवे विष्णवे नमः नमामि विष्णुं चित्तस्थमहङ्कारगतिं हरिं
విష్ణువుకు, విష్ణువుకు—నిత్యం; విష్ణువుకు, విష్ణువుకు నమస్కారం. చిత్తంలో నివసించి, అహంకారగతికి ఆధారమైన విష్ణు—హరిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
Verse 3
चित्तस्थमीशमव्यक्तमनन्तमपराजितं विष्णुमीड्यमशेषेण अनादिनिधनं विभुं
నేను విష్ణువును స్తుతిస్తున్నాను—చిత్తంలో స్థితుడైన ప్రభువు; అవ్యక్తుడు, అనంతుడు, అపరాజితుడు; సంపూర్ణంగా ఆరాధ్యుడు; అనాది-నిధనుడైన సర్వవ్యాపి విభువు।
Verse 4
विष्णुश्चित्तगतो यन्मे विष्णुर्बुद्धिगतश् च यत् यच्चाहङ्कारगो विष्णुर्यद्विष्णुर्मयि संस्थितः
నా చిత్తంలో ప్రవేశించిన విష్ణువు, నా బుద్ధిలో స్థితుడైన విష్ణువు, నా అహంకారంలో ఉన్న విష్ణువు—మరియు నాలో స్థాపితుడైన విష్ణువు—ఇవన్నీ ఆయన సన్నిధియే।
Verse 5
करोति कर्मभूतो ऽसौ स्थवरस्य चरस्य च तत् पापन्नाशमायातु तस्मिन्नेव हि चिन्तिते
ఆయనే కర్మరూపుడై స్థావర-జంగముల రెండింటి కార్యాలను నిర్వహిస్తాడు; ఆయనను చింతించిన క్షణమే పాపనాశం కలుగుగాక।
Verse 6
ध्यातो हरति यत् पापं स्वप्ने दृष्टस्तु भावनात् तमुपेन्द्रमहं विष्णुं प्रणतार्तिहरं हरिं
ధ్యానించినప్పుడు పాపాన్ని హరించే, భావనాబలంతో స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చినా శుద్ధిని ప్రసాదించే—ఆ ఉపేంద్రుడైన విష్ణువును, శరణాగతుల ఆర్తిని హరించే హరిని నేను వందిస్తాను।
Verse 7
जगत्यस्मिन्निराधारे मज्जमाने तमस्यधः हस्तावलम्बनं विष्णुं प्रणमामि परात् परं
ఆధారరహితమైన ఈ జగత్తు అంధకారంలో క్రిందికి మునుగుచుండగా, నేను విష్ణువును—చేతి పట్టుగా నిలిచే రక్షక ఆధారాన్ని—పరాత్పర పరముడిని నమస్కరిస్తాను।
Verse 8
सर्वेश्वरेश्वर विभो परमात्मन्नधोक्षज हृषीकेश हृषीकेश हृषीकेश नमो ऽस्तु ते
హే సర్వేశ్వరులకూ ఈశ్వరా, హే సర్వవ్యాపి విభో; హే పరమాత్మా, హే అధోక్షజ; హే హృషీకేశా, హృషీకేశా, హృషీకేశా—నీకు నమస్కారం కలుగుగాక।
Verse 9
नृसिंहानन्त गोविन्द भूतभवन केशव विष्णवे विष्णवे इति ज , ञ च दुरुक्तं दुष्कृतं ध्यातं शमयाघन्नमो ऽस्तु ते
హే నృసింహా, అనంతా, గోవిందా, భూతభవనా, కేశవా; ‘విష్ణవే విష్ణవే’—ఈ నామాలు మరియు ‘జ’ ‘ఞ’ అక్షరాల ఉచ్చారణతో, దుర్వాక్యాలు, దుష్కర్మాలు, పాపచింతనల వల్ల కలిగిన పాపాన్ని శమింపజేయుము. నీకు నమస్కారం।
Verse 10
यन्मया चिन्तितं दुष्टं स्वचित्तवशवर्तिना अकार्यमहदत्युग्रन्तच्छमन्नय केशव
స్వచిత్తవశుడనైన నేను ఏ దుష్టమైనదాన్ని ఆలోచించితినో, అది మహా అనుచితమై అతి ఉగ్రమై ఉంటే—హే కేశవా, దానిని శమింపజేసి శాంతికి నడిపించుము; క్షమించి నివారించుము।
Verse 11
ब्रह्मण्यदेव गोविन्द परमार्थपरायण जगन्नाथ जगद्धातः पापं प्रशमयाच्युत
హే బ్రాహ్మణ్యదేవ గోవిందా, హే పరమార్థపరాయణా; హే జగన్నాథా, హే జగద్ధాతా—హే అచ్యుతా, నా పాపాన్ని శమింపజేయుము।
Verse 12
यथापराह्णे सायाह्णे मध्याह्णे च तथा निशि कायेन मनसा वाचा कृतं पापमजानता
అపరాహ్ణంలో, సాయాహ్ణంలో, మధ్యాహ్ణంలో అలాగే రాత్రియందు—శరీరముతో, మనసుతో, వాక్కుతో అజ్ఞానవశాత్తు చేసిన పాపమేదైనా (ప్రాయశ్చిత్తార్థం అంగీకరించబడును).
Verse 13
जानता च हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव नामत्रयोच्चारणतः स्वप्ने यातु मम क्षयं
హృషీకేశ, పుండరీకాక్ష, మాధవ—ఈ మూడు నామాలను తెలిసి ఉచ్చరించుటవలన, స్వప్నంలోనైనా నా క్షయం (క్లేశం) నశించుగాక.
Verse 14
शारीरं मे हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव पापं प्रशमयाद्य त्वं बाक्कृतं मम माधव
ఓ హృషీకేశా, ఓ పుండరీకాక్షా, ఓ మాధవా—ఈ రోజు నా శరీరపాపమును మరియు వాక్కుతో చేసిన పాపమును శమింపజేయుము, ఓ మాధవా.
Verse 15
यद्भुञ्जन्यत्स्वपंस्तिष्ठन् गच्छन् जाग्रद् यदास्थितः कृतवान् पापमद्याहं कायेन मनसा गिरा
తినుచున్నప్పుడు, నిద్రించుచున్నప్పుడు, నిలుచున్నప్పుడు, నడుచుచున్నప్పుడు, మేల్కొని ఉన్నప్పుడు లేదా ఏ స్థితిలోనైనా—నేను చేసిన పాపమంతా ఈ రోజు శరీరం, మనస్సు, వాక్కు ద్వారా చేసినదిగా ఒప్పుకొనుచున్నాను.
Verse 16
यत् स्वल्पमपि यत् स्थूलं कुयोनिनरकाबहं तद्यातु प्रशमं सर्वं वासुदेवानुकीर्तनात्
స్వల్పమైనదైనా, స్థూలమైనదైనా—దుర్యోని మరియు నరకాన్ని కలిగించేదేదైనా—అది అంతా వాసుదేవ నామానుకీర్తన వల్ల శమించి నిలిచిపోవుగాక.
Verse 17
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमञ्च यत् तस्मिन् प्रकीर्तिते विष्णौ यत् पापं तत् प्रणश्यतु
ఆయనే పరబ్రహ్మ, పరమధామం, పరమపవిత్రుడు. ఆ విష్ణువును ప్రకీర్తించినప్పుడు ఏ పాపమున్నా అది నశించుగాక.
Verse 18
यत् प्राप्य न निवर्तन्ते गन्धस्पर्शदिवर्जितं सूरयस्तत् पदं विष्णोस्तत् सर्वं शमयत्वघं
దానిని పొందిన జ్ఞానులు మరల తిరిగి రారు; గంధస్పర్శరహితమైనది అదే విష్ణువు యొక్క పరమపదము; అది సమస్త పాపాన్ని శమింపజేయుగాక।
Verse 19
पापप्रणाशनं स्तोत्रं यः पठेच्छृणुयादपि प्रशमात्यर्थमिति ख , घ , ज च अस्मिन्निति घ सर्वं गमयत्वघमिति झ यः पटेच्छ्रद्धया नर इति ज , झ च यः पठेच्छृणुयान्नर इति ञ शारीरैर् मानसैर् वाग्जैः कृतैः पपैः प्रमुच्यते
ఈ పాపనాశక స్తోత్రాన్ని ఎవడు పఠిస్తాడో—లేదా వినినప్పటికీ—అతడు శరీర, మనస్సు, వాక్కు ద్వారా చేసిన పాపాల నుండి విముక్తుడగును।
Verse 20
सर्वपापग्रहादिभ्यो याति विष्णोः परं पदं तस्मात् पापे कृते जप्यं स्तोत्रं सर्वाघमर्दनं
సర్వ పాపాలు, గ్రహాదిబాధల నుండి విముక్తుడై మనిషి విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని పొందుతాడు. కాబట్టి పాపం జరిగినప్పుడు ‘సర్వాఘమర్దన’ స్తోత్రాన్ని జపించాలి।
Verse 21
प्रायश्चित्तमघौघानां स्तोत्रं व्रतकृते वरं प्रायश्चित्तैः स्तोत्रजपैर् व्रतैर् नश्यति पातकं
పాపసమూహానికి ప్రాయశ్చిత్తమే పరిహారం; వ్రతాచరణ చేసేవారికి స్తోత్రజపమే శ్రేష్ఠం. ప్రాయశ్చిత్తాలు, స్తోత్రజపాలు, వ్రతాల ద్వారా పాతకం నశిస్తుంది।
Verse 22
ततः कार्याणि संसिद्ध्यै तानि वै भुक्तिमुक्तये
కాబట్టి సంపూర్ణ సిద్ధి కోసం ఆ విధివిధానాలను ఆచరించాలి—నిజంగా భోగమూ మోక్షమూ రెండింటి సాధనార్థం।
It indicates expiations that include subtler or more inward/initiatory modes of purification, suggesting a graded framework where remedies address not only acts but also intention and hidden faults.
By framing expiation as a disciplined method for restoring ethical order (supporting worldly stability) while also purifying the inner agent of karma (supporting liberation-oriented transformation).