
प्रायश्चित्तानि (Expiations) — Association-Impurity, Purification Rites, and Graded Penance
ఈ అధ్యాయం (అగ్ని పురాణం 170) ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ధర్మ-సాంకేతికంగా క్రమబద్ధం చేస్తుంది; ముఖ్యంగా సాంగత్యం మరియు కర్మకాండలో పాల్గొనడం వల్ల కలిగే అపవిత్రతను తొలగించేందుకు. పుష్కరుడు చెబుతాడు—పతితుడితో దీర్ఘకాల సాంగత్యం ఒక సంవత్సరంలోనే పతనానికి కారణమవుతుంది; అయితే దోషకరమైన “సాంగత్యం” పౌరోహిత్య సేవ, ఉపదేశం లేదా మైథునం వల్లే, కేవలం ప్రయాణం/భోజనం/ఆసనం పంచుకోవడం వల్ల కాదు। తరువాత శుద్ధి విధానం—పతితుడి వ్రతమే స్వీకరించడం, సపిండులతో జలదానం, ప్రేతసదృశంగా ఘటాన్ని ఒలిచే సంకేతక్రియ, దినరాత్రి నియమం మరియు నియంత్రిత సామాజిక వ్యవహారం। అనంతరం కృచ్ఛ్ర, తప్తకృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణ, పారాక, శాంతపన వంటి స్థాయివారీ ప్రాయశ్చిత్తాలు చాండాలస్పర్శ, ఉచ్ఛిష్టం, శవస్పర్శ, రజస్వలా అశౌచం, అనుచిత దానం, నిషిద్ధ వృత్తి, యజ్ఞలోపం మొదలైన దోషాలకు అనుసంధానించబడతాయి। అనుతాపాన్ని హోమం, జపం, ఉపవాసం, పంచగవ్య, స్నానం, ఉపనయనం/సంస్కార పునఃస్థాపనతో కలిపి వర్ణాశ్రమ క్రమం మరియు యజ్ఞాధికారాన్ని పునరుద్ధరించడమే లక్ష్యంగా చూపుతుంది।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे प्रायश्चित्तानि नाम एकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच महापापानुयुक्तानां प्रायश्चित्तानि वच्मिते संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन्
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘ప్రాయశ్చిత్తాలు’ అనే ఏకోనసప్తత్యధికశతతమ (169వ) అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు సప్తత్యధికశతతమ (170వ) అధ్యాయం ‘ప్రాయశ్చిత్తాలు’ ప్రారంభమవుతుంది. పుష్కరుడు అన్నాడు—మహాపాపాలలో నిమగ్నులైనవారికి ప్రాయశ్చిత్తాలను నేను చెప్పుదును; పతితునితో సహచరించువాడు ఒక సంవత్సరంలోనే ఆ సంగదోషంతో పతితుడగును.
Verse 2
याजनाद्ध्यापनाद्यौनान्न तु यानाशनासनात् यो येन पतितेनैषां संसर्गं याति मानवः
పతితునితో యాజనము (అతని యజ్ఞంలో ఋత్విక్కావడం), అధ్యాపనము (అతనికి బోధించడం), మరియు యౌనసంబంధం వలన పతిత-సంసర్గదోషం కలుగుతుంది; కానీ కేవలం ఒకే వాహనం, భోజనం లేదా ఆసనం పంచుకోవడం వల్ల కాదు. ఏ ఏ పతితునితో మనిషి ఈ విధంగా సంసర్గం చేయునో, ఆ ఆ పతితుని ద్వారా అతడు కలుషిత సంసర్గంలో ప్రవేశించినవాడని చెప్పబడుతుంది.
Verse 3
स तस्यैव व्रतं कुर्यात्तत्संसर्गस्य शुद्धये पतितस्योदकं कार्यं सपिण्डैर् बान्धवैः सह
ఆ (పతితుని) సంసర్గదోష శుద్ధికై అదే వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. అలాగే ఆ ‘పతిత’ వ్యక్తికి ఉదకక్రియ (జలతర్పణం) సపిండ బంధువులు మరియు ఇతర బంధువులతో కలిసి చేయాలి.
Verse 4
निन्दिते ऽहनि सायाह्णे ज्ञात्यृत्विग् गुरुसन्निधौ दासो घटमपां पूर्णं पर्यस्येत् प्रेतवत्पदा
అశుభ దినంలో సాయాహ్న సమయంలో, జ్ఞాతులు, ఋత్వికులు, గురువు సమక్షంలో, దాసుడు నీటితో నిండిన కుండను ప్రేతకర్మ విధానమునుబట్టి పాదంతో ఒలికించాలి (తలక్రిందలు చేయాలి).
Verse 5
अहोरात्रमुपासीतन्नशौचं बान्धवैः सह निवर्तयेरंस्तस्मात्तु ज्येष्ठांशम्भाषणादिके
అతడు ఒక అహోరాత్రం (పగలు-రాత్రి) నియమంగా ఉపాసన/నిగ్రహం పాటించాలి; అప్పుడు బంధువులతో కలిసి ఆ అశౌచం తొలగిపోతుంది. అందువల్ల ఆ కాలంలో పెద్దలతో మాటలాడటం మొదలైన వ్యవహారాలను కూడా వర్జించాలి.
Verse 6
ज्येष्ठांशम्प्राप्नुयाच्चास्य यवीयान् गुणतो ऽधिकः महापापोपपन्नानामिति ङ प्रायश्चित्तं वदामि त इति झ प्रेतवत् सदेति ख , ग , घ , ङ च प्रायश्चित्ते तु चरिते पूर्णं कुम्भमपां नवं
ఈ సందర్భంలో గుణములో అధికుడైన కనిష్ఠుడు (సోదరుడు/బంధువు) జ్యేష్ఠుని భాగాన్ని పొందాలి. మహాపాపాలతో కలుషితుల విషయమై—పాఠాంతరాల ప్రకారం—నేను ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పుచున్నాను. కొన్ని పాఠాలలో ‘ప్రేతవత్’ (అశౌచస్థితి)గా భావించవలెనని ఉంది. ప్రాయశ్చిత్తం పూర్తైన తరువాత కొత్తగా నీటితో నిండిన పూర్ణకలశాన్ని అర్పించాలి.
Verse 7
तेनैव सार्धं प्राश्येयुः स्नात्वा पुण्यजलाशये एवमेव विधिं कुर्युर्योषित्सु पपितास्वपि
పుణ్యజలాశయంలో స్నానం చేసి వారు అతనితో కలిసి భోజనం చేయాలి. ఇదే విధానాన్ని స్త్రీల విషయంలో కూడా, వారు పతితస్థితిలో ఉన్నా, అలాగే ఆచరించాలి.
Verse 8
वस्त्रान्नपानन्देयन्तु वसेयुश् च गृहान्तिके तेषां द्विजानां सावित्री नानूद्येत यथाविधि
వారికి వస్త్రం, అన్నం, పానీయం ఇవ్వాలి; వారిని ఇంటి సమీపంలో నివసించనివ్వాలి. ఆ ద్విజుల విషయంలో సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపం విధివిరుద్ధంగా కాక, శాస్త్రవిధి ప్రకారమే చేయాలి.
Verse 9
तांश्चारयित्वा त्रीन् कृछ्रान् यथाविध्युपनाययेत् विकर्मस्थाः परित्यक्तास्तेषां मप्येतदादिशेत्
వారితో శాస్త్రవిధిగా మూడు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలు చేయించి, నియమానుసారం మళ్లీ ఉపనయనం (పునర్దీక్ష) చేయించాలి. నిషిద్ధకర్మల్లో పడి బహిష్కృతులైన వారికీ ఇదే ఆజ్ఞ వర్తిస్తుంది.
Verse 10
जपित्वा त्रीणि सावित्र्याः सहस्त्राणि समाहितः मासङ्गोष्ठे पयः पीत्वा मुच्यते ऽसत्प्रतिग्रहात्
ఏకాగ్రచిత్తంతో సావిత్రీ (గాయత్రీ) మంత్రాన్ని మూడు వేల సార్లు జపించి, గోశాలలో ఒక నెలపాటు పాలు త్రాగితే, అసత్ ప్రతిగ్రహం (అయోగ్య దానం స్వీకరణ) అనే దోషం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 11
ब्रात्यानां याजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च अभिचारमहीनानान्त्रिभिः कृच्छैर् व्यपोहति
బ్రాత్యుల కొరకు యాజనము (పౌరోహిత్యము) చేసి, ఇతరుల అంత్యకర్మను నిర్వహించినవాడు, అటువంటి అనుచితకర్మజన్య దోషాన్ని మూడు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలతో తొలగించును।
Verse 12
शरणागतं परित्यज्य वेदं विप्लाव्य च द्विजः संवत्सं यताहारस्तत्पापमपसेधति
శరణాగతుని విడిచిపెట్టి, వేదాన్ని అపవిత్రం/లంఘించిన ద్విజుడు, ఒక సంవత్సరం యతాహారంగా (నియమిత ఆహారంతో) ఉండి ఆ పాపాన్ని నివారించును।
Verse 13
श्वशृगालखरैर् दष्टो ग्राम्यैः क्रव्याद्भिरेव च नरोष्ट्राश्वैर् वराहैश् च प्राणायामेन शुद्ध्यति
కుక్క, నక్క, గాడిద వంటి వాటిచే, అలాగే గ్రామ్య మరియు మాంసాహారి జీవులచే, ఇంకా మనుష్యుడు, ఒంటె, గుర్రం, వరాహం మొదలైనవాటిచే కాటుకు గురైనవాడు ప్రాణాయామంతో శుద్ధి పొందును।
Verse 14
स्नातकव्रतलोपे च कर्मत्यागे ह्य् अभोजनं हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्करञ्च गरीयसः
స్నాతకుడు వ్రతభంగం చేయుటలో గాని, కర్తవ్యకర్మలను విడిచిపెట్టుటలో గాని ‘అభోజనం’ (ఉపవాసం) ప్రాయశ్చిత్తం. బ్రాహ్మణుని పట్ల ‘హుఙ్’ అని పలకడం, అలాగే ‘త్వఙ్కర’ అనే మరింత తీవ్రమైన ఉక్తి పలకడం కూడా దోషకరం।
Verse 15
स्नात्वानश्नन्नहःशेषमभिवाद्य प्रसादयेत् अवगूर्य चरेक्षच्छ्रमतिकृच्छ्रन्निपातने
స్నానం చేసి, దినములో మిగిలిన సమయం ఆహారం తీసుకోకుండా, అభివాదం చేసి ప్రసాదం/అనుగ్రహం పొందవలెను. శుచిగా ఉండి జాగ్రత్తగా నడవాలి; పడిపోతే శ్రమ మరియు తీవ్రమైన కష్టం కలుగును।
Verse 16
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत विप्रस्योत्पाद्य शोणितं न युज्येतेति ख कृच्छ्रैर् विशुद्ध्यति इति ग , घ , ङ च नरोष्टविड्वराहैश्चेति ङ क्रूङ्कारमिति ख , घ , छ च ओङ्कारमिति ग , ङ च हङ्कारञ्चेति ख चाण्डालादिरविज्ञातो यस्य तिष्ठेत वेश्मनि
ఎవరైనా బ్రాహ్మణుని రక్తం కార్చినట్లయితే, అతడు ‘కృచ్ఛ్రాతికృచ్ఛ్ర’ అనే మరింత కఠినమైన కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి. కొన్ని పాఠాలలో ‘ఇతరथा అనుచితం’ అని, మరికొన్నింటిలో ‘కృచ్ఛ్ర వ్రతాలచే శుద్ధి కలుగుతుంది’ అని ఉంది. కొన్నిచోట్ల మనుష్య, ఒంటె, పంది, వరాహ సంబంధిత అపవిత్రతలు మరియు ‘క్రూఙ్’, ‘ఓం’, ‘హం’ వంటి ప్రాయశ్చిత్తోచ్చారణలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి. ఎవరి ఇంటిలోనైనా తెలియని చాండాలాది నివసిస్తే, దానికి తగిన శుద్ధికర్మ చేయవలెను.
Verse 17
सम्यग् ज्ञातस्तु कालेन तस्य कुर्वीत शोधनं चान्द्रायणं पराकं वा द्विजानान्तु विशोधनं
దోషం లేదా అపవిత్రత దాని తగిన కాలం, పరిస్థితులతో సహా సరిగా నిర్ధారితమైనప్పుడు, దాని శోధన చేయాలి—చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తమో లేదా పరాక ప్రాయశ్చిత్తమో; ఇదే ద్విజుల శుద్ధి మార్గమని చెప్పబడింది।
Verse 18
प्राजापत्यन्तु शूद्राणां शेषन्तदनुसारतः गुंडङ्कुसुम्भं लवणं तथा धान्यानि यानि च
శూద్రులకు జీవనోపాధి విధానం ‘ప్రాజాపత్య’మని చెప్పబడింది; మిగతా విషయాలు దానికి అనుగుణంగా అనుసరించాలి. వారు గుండ, కుసుంభ (సాఫ్ఫ్లవర్), ఉప్పు మరియు వివిధ ధాన్యాల వంటి వాటిలో వ్యాపారం/లావాదేవీలు చేయవచ్చు।
Verse 19
कृत्वा गृहे ततो द्वारि तेषान्दद्याद्धुताशनं मृणमयानान्तु भाण्डानां त्याग एव विधीयते
ఇంటిలో కర్మ నిర్వహించిన తరువాత, ద్వారమున ఆ (అవశేష/వాడిన వస్తువులు) హుతాశన అగ్నికి సమర్పించాలి. మట్టిపాత్రాల విషయంలో మాత్రం వాటిని పారవేయడమే విధిగా చెప్పబడింది।
Verse 20
द्रव्याणां परिशेषाणां द्रव्यशुद्धिर्विधीयते कूपैकपानसक्ता ये स्पर्शात्सङ्कल्पदूषिताः
ద్రవ్యాల మిగిలిన భాగాల విషయంలో ద్రవ్య-శుద్ధి విధించబడింది. ముఖ్యంగా ఒకే కూపం (బావి) నీటినే త్రాగడంలో ఆసక్తి గలవారు, (అశుద్ధ) సంకల్పం వల్ల స్పర్శమాత్రంతోనే దూషితులవుతారు—వారికి ప్రత్యేక శుద్ధి నియమం చెప్పబడింది।
Verse 21
शुद्ध्येयुरुपवासेन पञ्चगव्येन वाप्यथ यस्तु संस्पृश्य चण्डालमश्नीयाच्च स्वकामतः
ఉపవాసం చేయడం వల్ల గాని, పంచగవ్య సేవించడం వల్ల గాని శుద్ధి కలుగుతుంది. కానీ చండాలుని తాకి స్వేచ్ఛగా భోజనం చేసే వాడు అశౌచదోషానికి లోనై ప్రాయశ్చిత్తానికి పాత్రుడవుతాడు.
Verse 22
द्विजश्चान्द्रायणं कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा भाण्डसङ्कलसङ्कीर्णश्चाण्डालादिजुगुप्सितैः
ద్విజుడు చండాలాది అపవిత్రులకి సంబంధించిన పాత్రలు, సంకెలలు మొదలైన వస్తువుల స్పర్శ వల్ల కలుషితుడైతే, చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి; లేక ప్రత్యామ్నాయంగా తప్త-కృచ్ఛ్రాన్ని ఆచరించాలి.
Verse 23
भुक्त्वापीत्वा तथा तेषां षड्रात्रेण विशुद्ध्यति अन्त्यानां भुक्तशेषन्तु भक्षयित्वा द्विजातयः
వారితో సంబంధించిన ఆహారం లేదా పానీయం తిని తాగితే ఆరు రాత్రుల్లో శుద్ధి కలుగుతుంది. కానీ ద్విజులు అంత్యజుల భుక్తశేషం (ఎంగిలి) భక్షిస్తే అది గంభీర దోషం; శాస్త్రోక్తంగా ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
Verse 24
व्रतं चान्द्रायणं कुर्युस्त्रिरात्रं शूद्र एव तु चण्डालकूपभाण्डेषु अज्ञानात्पिवते जलं
శూద్రుడు అజ్ఞానవశాత్తు చండాలుని బావి నుండి గాని, చండాలుని పాత్రల నుండి గాని నీరు తాగితే, అతడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి; లేక మూడు రాత్రుల వ్రతం ఆచరించాలి.
Verse 25
द्विजः शान्तपनं कुर्याच्छूद्रश्चोपवसेद्दिनं चण्डालेन तु संस्पृष्टो यस्त्वपः पिवते द्विजः
ద్విజుడు శాంతపన ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి, శూద్రుడు ఒక రోజు ఉపవాసం చేయాలి. అలాగే చండాలుని స్పర్శించిన తరువాత నీరు తాగే ద్విజుడు కూడా శాస్త్రోక్తంగా నిర్దిష్ట ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి.
Verse 26
त्रिरात्रन्तेन कर्तव्यं शूद्रश्चोपवसेद्दिनं उच्छिष्टेन यदि स्पृष्टः शुना शूद्रेण वा द्विजः
ద్విజుడు ఉచ్ఛిష్టం, కుక్క లేదా శూద్రుని స్పర్శకు లోనైతే మూడు రాత్రుల ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి; శూద్రుడు ఒక రోజు ఉపవాసం చేయాలి।
Verse 27
स्पर्शसङ्कल्पभूषिता इति झ संसृष्ट इति क यदेति ख , ग , घ , ङ , छ च उपोष्य रजनीमेकां पञ्चगव्येन शुद्ध्यति वैश्येन क्षत्रियेणैव स्नानं नक्तं समाचरेत्
‘స్పర్శ సమయంలో సంకల్పంతో అలంకృతం’ మరియు ‘సంసృష్టం/కలుషితం’ అలాగే ‘అలా అయితే’ వంటి సందర్భాలలో—ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి పంచగవ్యాన్ని సేవించడంతో శుద్ధి కలుగుతుంది; వైశ్యుడు మరియు క్షత్రియుడు విధిగా నక్తస్నానం (సాయంకాల స్నానం) ఆచరించాలి।
Verse 28
अध्वानं प्रस्थितो विप्रः कान्तारे यद्यनूदके पक्वान्नेन गृहीतेन मूत्रोच्चारङ्करोति वै
ప్రయాణానికి బయలుదేరిన బ్రాహ్మణుడు నీరు లేని అరణ్యంలో ఉంటే, తనతో తీసుకున్న పక్వాన్నంతో మూత్రవిసర్జన చేయాలి।
Verse 29
अनिधायैव तद्द्रव्यं अङ्गे कृत्वा तु संस्थितं शौचं कृत्वान्नमभ्युक्ष्य अर्कस्याग्नेयश् च दर्शयेत्
ఆ ద్రవ్యాన్ని కింద పెట్టకుండా, దేహంపై ఉంచుకొని స్థిరంగా ఉండి శౌచం చేయాలి; తరువాత అన్నంపై జలాన్ని చల్లి, ఆగ్నేయ దిశలో అర్క (సూర్య) మరియు అగ్నికి సమర్పించాలి।
Verse 30
म्लेच्छैर् गतानां चौरैर् वा कान्तारे वा प्रवासिनां भक्ष्याभक्ष्यविशुद्ध्यर्थं तेषां वक्ष्यामिनिष्कृतिं
మ్లేచ్ఛులతో కలిసి ఉన్నవారు, లేదా దొంగలతో ఉన్నవారు, లేదా అరణ్యంలో ప్రయాణికులుగా ఉన్నవారు—వారికి భక్ష్య-అభక్ష్య విషయాలలో శుద్ధి కోసం వారి ప్రాయశ్చిత్త విధిని నేను వివరిస్తాను।
Verse 31
पुनः प्राप्य स्वदेशञ्च वर्णानामनुपूर्वशः कृच्छ्रस्यान्ते ब्राह्मणस्तु पुनः संस्कारमर्हति
మళ్లీ స్వదేశానికి చేరి, వర్ణక్రమానుసారం పునఃస్థాపితుడై, కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం పూర్తైన తరువాత బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ సంస్కారాన్ని పొందుటకు అర్హుడగును।
Verse 32
पादोनान्ते क्षत्रियश् च अर्धान्ते वैश्य एव च पादं कृत्वा तथा शूद्रो दानं दत्वा विशुद्ध्यति
ప్రాయశ్చిత్తంలో కేవలం పాదం (చతుర్థభాగం) మిగిలినప్పుడు క్షత్రియుడు శుద్ధుడగును; అర్ధం మిగిలినప్పుడు వైశ్యుడు శుద్ధుడగును; అలాగే శూద్రుడు పాదం చేసి దానం ఇచ్చిన తరువాత విశుద్ధుడగును।
Verse 33
उदक्या तु सवर्णा या स्पृष्टा चेत् स्यादुदक्यया तस्मिन्नेवाहनि स्नाता शुद्धिमाप्नोत्यसंशयं
ఒకే వర్ణానికి చెందిన రజస్వల స్త్రీ, మరొక రజస్వల స్త్రీచే స్పర్శింపబడితే, ఆ రోజే స్నానం చేసినచో ఆమె నిస్సందేహంగా శుద్ధిని పొందును।
Verse 34
रजस्वला तु नाश्नीयात् संस्पृष्टा हीनवर्णया यावन्न शुद्धिमाप्नोति शुद्धस्नानेन शुद्ध्यति
రజస్వల స్త్రీ ఆ స్థితిలో భోజనం చేయరాదు. హీనవర్ణ స్త్రీ స్పర్శ జరిగితే, శుద్ధి పొందేవరకు విరమించాలి; సముచిత శుద్ధి-స్నానంతో ఆమె శుద్ధురాలవుతుంది।
Verse 35
मूत्रं कृत्वा व्रजन्वर्त्म स्मृतिभ्रंशाज्जलं पिवेत् अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
దారిలో వెళ్తూ మూత్రవిసర్జన చేసి, స్మృతిభ్రంశం వల్ల నీరు తాగితే, ఒక పగలు ఒక రాత్రి (ప్రాయశ్చిత్తస్థితిలో) గడిపి పంచగవ్యాన్ని సేవించుట/ప్రయోగించుట ద్వారా శుద్ధుడగును।
Verse 36
मूत्रोच्चारं द्विजः कृत्वा अकृत्वा शौचमात्मनः मोहाद्भुक्त्वा त्रिरात्रन्तु यवान् पीत्वा विशुद्ध्यति
ద్విజుడు మూత్రవిసర్జన చేసి, మోహవశాత్ ఆత్మశౌచం చేయకుండానే భోజనం చేస్తే, అతడు మూడు రాత్రులు యవోదకం (జవ నీరు) త్రాగి శుద్ధి పొందుతాడు।
Verse 37
ये प्रत्यवसिता विप्राः प्रव्रज्यादिबलात्तथा भक्ष्यभोज्यविशुद्ध्यर्थमिति झ लोभाद्भुक्त्वेति ख , ग , घ , ङ , छ च अनाशकनिवृताश् च तेषां शुद्धिः प्रचक्ष्यते
నియత వ్రతాచరణలో స్థిరమైన బ్రాహ్మణులు, అలాగే ప్రవ్రజ్యా మొదలైన పరిస్థితుల బలవశాత్ బలవంతంగా చేసినవారు, ‘భక్ష్య-భోజ్య శుద్ధి కోసం’ అని భావించి తిన్నవారు, లోభవశాత్ తిన్నవారు, ఉపవాసాన్ని విరమించినవారు—వారి శుద్ధి (ప్రాయశ్చిత్తం) ఇప్పుడు ప్రకటించబడుతుంది।
Verse 38
चारयेत्त्रीणि कृच्छ्राणि चान्द्रायणमथापि वा जातकर्मादिसंस्कारैः संस्कुर्यात्तं तथा पुनः
అతడు మూడు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలు ఆచరించాలి, లేదా చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి; అనంతరం జాతకర్మాది సంస్కారాలతో అతనిని మళ్లీ విధివిధానంగా సంస్కరించాలి।
Verse 39
उपानहममेध्यं च यस्य संस्पृशते मुखं मृत्तिकागोमयौ तत्र पञ्चगव्यञ्च शोधनं
ఉపానహం (పాదరక్ష) గానీ, ఏదైనా అపవిత్ర పదార్థం గానీ నోటిని తాకితే, అక్కడ మట్టి మరియు గోమయంతో శోధనం చేయాలి; అలాగే పంచగవ్యంతో కూడా శుద్ధి చేయాలి।
Verse 40
वापनं विक्रयञ्चैव नीलवस्त्रादिधारणं तपनीयं हि विप्रस्य त्रिभिः कृछ्रैर् विशुद्ध्यति
అనుచిత కారణాలతో వాపనం (ముండనం) చేయడం, వాణిజ్యాన్ని వృత్తిగా చేయడం, నీలవస్త్రాలు మొదలైనవి ధరించడం—ఇవి బ్రాహ్మణునికి అనుచితమైనవి; అతడు మూడు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలతో శుద్ధి పొందుతాడు।
Verse 41
अन्त्यजातिश्वपाकेन संस्पृष्टा स्त्री रजस्वला चतुर्थे ऽहनि शुद्धा सा त्रिरात्रं तत्र आचरेत्
అంత్యజాతి శ్వపాకుని స్పర్శతో కలుషితమైన రజస్వల స్త్రీ నాల్గవ రోజున శుద్ధి పొందుతుంది; అనంతరం ఆమె అక్కడ మూడు రాత్రులు నియతాచారాన్ని ఆచరించాలి।
Verse 42
चाण्डालश्वपचौ स्पृष्ट्वा तथा पूयञ्च सूतिकां शवं तत्स्पर्शिनं स्पृष्ट्वा सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति
చాండాలుని లేదా శ్వపచుని స్పర్శించి, అలాగే పుయ్యం, సూతిక (ప్రసవానంతర అశౌచస్థితి), శవం, లేదా శవస్పర్శి వ్యక్తిని స్పర్శించినా—తక్షణమే స్నానంతో శుద్ధి కలుగుతుంది।
Verse 43
नारं स्पृष्ट्वास्थि सस्नेहं स्नात्वा विप्रो विशुद्ध्यति रथ्यार्कद्दमतोयेन अधीनाभेर्मृदोदकैः
మనుష్య శవాన్ని లేదా సస్నేహ (మాంసావశేషమున్న) ఎముకను స్పర్శించిన బ్రాహ్మణుడు స్నానంతో శుద్ధి పొందుతాడు—వీధి నీరు, సూర్యతప్త జలం, మట్టికలిసిన జలం, లేదా నాభి కిందనున్న జలంతోనైనా।
Verse 44
वान्तो विविक्तः स्नात्वा तु घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति स्नानात् क्षुरकर्मकर्ता कृच्छ्रकृद्ग्रहणे ऽन्नभुक्
వాంతి చేసినవాడు వేరుగా (ఏకాంతంగా) ఉండాలి; స్నానం చేసి నెయ్యి ప్రాశనం చేస్తే శుద్ధి పొందుతాడు। స్నానంతో క్షౌరకర్మకర్త (ముండనం/క్షౌరం) శుద్ధి పొందుతాడు; కృచ్ఛ్ర వ్రతగ్రహణ సమయంలో నియమానుసారం అన్నం భుజించాలి।
Verse 45
अपाङ्क्तेयाशी गव्याशी शुना दष्टस् तथा शुचिः कृमिदष्टश्चात्मघाती कृच्छ्राज्जप्याच्च होमतः
అపాంక్త్యమైన ఆహారం తిన్నవాడు, గోమాంసం తిన్నవాడు, కుక్క కాటుకు గురైనవాడు, అలాగే అశౌచగ్రస్తుడు; కృమి/కీటక దంశితుడు, ఆత్మహత్య చేసుకున్నవాడైనా—కృచ్ఛ్ర తపస్సు, నియత జపం, హోమం ద్వారా శుద్ధి పొందుతారు।
Verse 46
होमाद्यैश्चानुतापेन पूयन्ते पापिनो ऽखिलाः
హోమాది యజ్ఞకర్మలతోను, హృదయపూర్వక పశ్చాత్తాపంతోను సమస్త పాపులు శుద్ధి పొందుతారు।
Officiating at their sacrifices (yājana), teaching them (adhyāpana), or sexual relations; not merely sharing conveyance, food, or a seat.
By prescribing graded penances (kṛcchra, cāndrāyaṇa, parāka, etc.), supported by bathing, pañcagavya, japa/homa, and—where required—formal restoration via upanayana and renewed saṃskāras.
The chapter explicitly states that sinners are purified not only by rites such as homa but also by heartfelt repentance, treating inner contrition as a necessary companion to external expiation.