Adhyaya 33
बाणयुद्धम्, हरिहरसंवादः, ज्वरप्रकरणम्, अनिरुद्धमोचनम् (Bāṇa’s War, the Jvara Episode, Hari–Hara Dialogue, and Aniruddha’s Release)
பராசரர் பாணனின் போர்வேட்கையையும் சிவனின் எதிர்வினையையும் கூறுகிறார். சித்ரலேகா யோகசக்தியால் அனிருத்தனை உஷாவின் அறைக்குக் கொண்டு வருகிறாள்; கண்டுபிடிக்கப்பட்டதும் அவன் காவலர்களை வெல்லுகிறான், ஆனால் அமைச்சரின் ஆலோசனையால் பாணன் மாயை செய்து நாகாஸ்திரத்தால் அவனைப் பிணைக்கிறான். நாரதர் யாதவர்களுக்கு செய்தி தெரிவிக்க, ஹரி பலராமன், பிரத்யும்னனுடன் கருடாரூடனாய் சோணிதபுரத்தைத் தாக்கி பிரமதர்களை அழிக்கிறார். மாஹேஸ்வர ஜ்வரம் கிருஷ்ணனை எதிர்கொள்ள, வைஷ்ணவ ஜ்வரம் அதைத் துரத்துகிறது; பிரம்மா மன்னிப்பு வேண்டுகிறார். கிருஷ்ணன் வைஷ்ணவ ஜ்வரத்தைத் தன்னுள் லயப்படுத்துகிறார்; ஜ்வரம் வரம் அளிக்கிறது—இந்தப் போரைக் நினைப்போர் ஜ்வரமின்றி இருப்பர். போர் தீவிரமாக, சிவன், கார்த்திகேயன் முதலியோர் போரிட, கோவிந்தனின் ஜ்ரிம்பணாஸ்திரம் சிவனை மயக்குகிறது; குஹன் பின்வாங்குகிறான். கிருஷ்ணன் சுதர்சனத்தை எடுக்கையில் கோடவீ தோன்றினாலும் பாணனின் கரங்கள் வெட்டப்படுகின்றன. சிவன் கிருஷ்ணனை புருஷோத்தமன் எனப் புகழ்ந்து வரரட்சை வேண்ட, கிருஷ்ணன் அபேத தத்துவம் போதிக்கிறார். இறுதியில் அனிருத்தன், உஷா விடுதலையடைந்து த்வாரகைக்கு திரும்புகின்றனர்.
Shlokas
Verse 1
बाणो ऽपि प्रणिपत्याग्रे मैत्रेयाह त्रिलोचनम् देव बाहुसहस्रेण निर्विण्णो ऽहं विनाहवम्
பாணனும் முதலில் வணங்கி மைத்ரேயரிடம் கூறினான்—மூன்று கண்களுடைய தேவனிடம்: “தேவா! ஆயிரம் கரங்கள் இருந்தும் நான் சலித்தேன்; போரில்லாமல் என் மனம் அமைதியடையாது.”
Verse 2
कच्चिन् ममैषां बाहूनां साफल्यजनको रणः भविष्यति विना युद्धं भाराय मम किं भुजैः
என் இந்த கரங்களை அர்த்தமுள்ளதாக்கும் போர் வருமா? போரில்லாமல் என் கரங்கள் எனக்கு சுமையல்லவா?
Verse 3
मयूरध्वजभङ्गस् ते यदा बाण भविष्यति पिशिताशिजनानन्दं प्राप्स्यसे त्वं तदा रणम्
ஓ பாணா! மயூரக் கொடியைச் சிதைக்கும் அம்பு உனதாகும் போது, மாமிசம் உண்ணும் கூட்டங்களுக்கு மகிழ்ச்சி தரும் அந்தப் போர்க்களத்தை நீ அடைவாய்।
Verse 4
ततः प्रणम्य मुदितः शम्भुम् अभ्यागतो गृहम् भग्नं च ध्वजम् आलोक्य हृष्टो हर्षान्तरं ययौ
பின்னர் மகிழ்ந்த உள்ளத்துடன் சம்புவை வணங்கி அவன் வீட்டிற்கு மீண்டான். உடைந்த கொடியைக் கண்டதும் அவன் பேருவகை கொண்டான்—அந்த மகிழ்ச்சி உள்ளார்ந்த பரவசமாக மேலும் ஆழ்ந்தது.
Verse 5
एतस्मिन्न् एव काले तु योगविद्याबलेन तम् अनिरुद्धम् अथानिन्ये चित्रलेखा वराप्सराः
அதே நேரத்தில் யோகविद்யையின் வல்லமையால் உயர்ந்த அப்சரையான சித்ரலேகா அனிருத்தனை அங்கே கொண்டு வந்தாள்.
Verse 6
कन्यान्तःपुरमध्ये तं रममाणं सहोषया विज्ञाय रक्षिणो गत्वा शशंसुर् दैत्यभूपतेः
மங்கையரின் அந்தப்புரத்தின் நடுவே அவன் ஊஷையுடன் விளையாடிக் கொண்டிருப்பதை அறிந்து காவலர்கள் உடனே சென்று தைத்ய அரசனிடம் செய்தியை அறிவித்தனர்.
Verse 7
व्यादिष्टं किंकराणां तु सैन्यं तेन महात्मना जघान परिघं लोहम् आदाय परवीरहा
ஆணையால் அனுப்பப்பட்ட பணியாளர்களின் படையை அந்த மகாத்மா, பகை வீரரை அழிப்பவன், இரும்புக் கம்பை எடுத்துத் தாக்கி வீழ்த்தினான்.
Verse 8
हतेषु तेषु बाणो ऽपि रथस्थस् तद्वधोद्यतः युध्यमानो यथाशक्ति यदा वीर्येण निर्जितः
அவர்கள் கொல்லப்பட்ட பின், பாணனும் ரதத்தில் நின்று அவர்களை அழிக்கத் துணிந்து, இயன்ற அளவு போரிட்டான்; ஆனால் இறுதியில் மேலான வீரத்தால் தோற்கடிக்கப்பட்டான்.
Verse 9
मायया युयुधे तेन स तदा मन्त्रिचोदितः ततस् तं पन्नगास्त्रेण बबन्ध यदुनन्दनम्
அப்போது அமைச்சர்களின் தூண்டுதலால் அவன் மாயையால் போரிட்டான்; பின்னர் பன்னகாஸ்திரத்தை ஏவி யது குலத்தின் மகிழ்வானவனை கட்டிப் பிணைத்தான்।
Verse 10
द्वारवत्यां क्व यातो ऽसाव् अनिरुद्धेति जल्पताम् यदूनाम् आचचक्षे तं बद्धं बाणेन नारदः
த்வாரவதியில் யாதவர்கள் ஒருவரையொருவர் “அனிருத்தன் எங்கே சென்றான்?” என்று கேட்டுக் கொண்டிருந்தபோது, நாரத முனிவர் பாணன் அவனை கட்டிப் பிடித்தான் என்று அறிவித்தார்।
Verse 11
तं शोणितपुरे श्रुत्वा नीतं विद्याविदग्धया योषिता प्रत्ययं जग्मुर् यादवा नामरैर् इति
மந்திரவித்தையில் தேர்ந்த ஒரு இளம்பெண் அவனை ஷோணிதபுரத்திற்கு அழைத்துச் சென்றாள் என்று கேட்டதும், யாதவர்கள்—என்ற செய்திப்படி—உறுதியான முடிவுக்கு வந்தனர்।
Verse 12
ततो गरुडम् आरुह्य स्मृतमात्रागतं हरिः बलप्रद्युम्नसहितो बाणस्य प्रययौ पुरम्
பின்னர் நினைவு மட்டுமே செய்தால் உடனே அருள்புரியும் ஹரி, கருடனை ஏறி, பலராமன் மற்றும் பிரத்யும்னனுடன் பாணனின் நகரை நோக்கிப் புறப்பட்டார்।
Verse 13
पुरीप्रवेशे प्रमथैर् युद्धम् आसीन् महात्मनः ययौ बाणपुराभ्याशं नीत्वा तान् संक्षयं हरिः
நகர நுழைவாயிலில் அந்த மகாத்மாவுக்கு பிரமதர்களுடன் போர் எழுந்தது; ஹரி அவர்களை அழிவுக்குத் தள்ளி, பாணபுரத்தின் அருகே முன்னேறினார்।
Verse 14
ततस् त्रिपादस् त्रिशिरा ज्वरो माहेश्वरो महान् बाणरक्षार्थम् अत्यर्थं युयुधे शार्ङ्गधन्वना
அப்போது மூன்று கால்களும் மூன்று தலைகளும் உடைய மகா மாஹேஸ்வர ஜ்வரம் எழுந்தது; பாணனை காக்க மிகுந்த உறுதியுடன் சார்ங்கதாரி பகவான் விஷ்ணு (கிருஷ்ணன்) உடன் போரிட்டது।
Verse 15
तद्भस्मस्पर्शसंभूततापः कृष्णाङ्गसंगमात् अवाप बलदेवो ऽपि श्रमम् आमीलितेक्षणः
அந்த சாம்பலின் தொடுதலால் எழுந்த வெப்பம்—கிருஷ்ணன் உடலின் அண்மையால் மேலும் தீவிரமடைந்து—பலதேவரையும் களைப்பில் ஆழ்த்தியது; அவரது கண்கள் கனத்துப் பாதியாக மூடின.
Verse 16
ततः स युद्ध्यमानस् तु सहदेवेन शार्ङ्गिणा वैष्णवेन ज्वरेणाशु कृष्णदेहान् निराकृतः
அப்போது போரிட்டுக் கொண்டிருந்தபோதும், அவன் உடனே கிருஷ்ணனின் சன்னிதியிலிருந்து தள்ளப்பட்டான்; சார்ங்கதாரி சகதேவன் வைஷ்ணவ ஜ்வரத்தால்—பெருமானின் திருமேனியை காக்கும் அதிபதி சக்தியால்—அவனை விரட்டினான்।
Verse 17
नारायणभुजाघातपरिपीडनविह्वलम् तं वीक्ष्य क्षम्यताम् अस्येत्य् आह देवः पितामहः
நாராயணனின் புயத் தாக்கத்தால் நொந்து துடித்த அவனைப் பார்த்து, தேவப் பிதாமஹன் பிரம்மா கூறினார்: “இவனுக்கு மன்னிப்பு அளிக்கப்படுக.”
Verse 18
ततश् च क्षान्तम् एवेति प्रोक्त्वा तं वैष्णवं ज्वरम् आत्मन्य् एव लयं निन्ये भगवान् मधुसूदनः
அப்போது “மன்னிக்கப்படுக—அப்படியே” என்று கூறி, பகவான் மதுசூதனன் அந்த வைஷ்ணவ ஜ்வரத்தைத் தன்னுள்ளேயே இழுத்துக் கொண்டு, தன் இருப்பிலேயே லயிக்கச் செய்தான்।
Verse 19
मम त्वया समं युद्धं ये स्मरिष्यन्ति मानवाः विज्वरास् ते भविष्यन्तीत्य् उक्त्वा चैनं ययौ ज्वरः
“உன்னுடனும் என்னுடனும் நடந்த இந்தப் போரைக் நினைப்போர் ஜ்வரமின்றி இருப்பர்.” என்று கூறி ஜ்வரம் அவனை விட்டு அகன்றது।
Verse 20
ततो ऽग्नीन् भगवान् पञ्च जित्वा नीत्वा तथा क्षयम् दानवानां बलं विष्णुश् चूर्णयाम् आस लीलया
பின்னர் பகவான் ஐந்து அக்கினிகளை அடக்கி அவற்றை அணைத்தார்; விஷ்ணு தானவர்களின் வலிமையை லீலையாகத் தூளாக்கினார்।
Verse 21
ततः समस्तसैन्येन दैतेयानां बलेः सुतः युयुधे शंकरश् चैव कार्तिकेयश् च शौरिणा
அப்போது தைத்யர்களில் முதன்மையான பலியின் மகன் தன் முழுப் படையுடன் போரிட்டான்; சங்கரனும் கார்த்திகேயனும் ஷௌரி (கிருஷ்ணன்) உடன் போரிட்டனர்।
Verse 22
हरिशंकरयोर् युद्धम् अतीवासीत् सुदारुणम् चुक्षुभुः सकला लोकाः यत्रास्त्रांशुप्रतापिताः
ஹரியும் சங்கரனும் செய்த போர் மிகக் கொடியதாகியது; அங்கு விடப்பட்ட ஆயுதங்களின் தீவிர ஒளியால் எல்லா உலகங்களும் கலங்கின.
Verse 23
प्रलयो ऽयम् अशेषस्य जगतो नूनम् आगतः मेनिरे त्रिदशा यत्र वर्तमाने महाहवे
“நிச்சயமாக முழு உலகிற்கும் பிரளயம் வந்துவிட்டது,” என்று தேவர்கள் எண்ணினர்; அந்த மாபெரும் போர் நீடித்தபோது.
Verse 24
जृम्भणास्त्रेण गोविन्दो जृम्भयाम् आस शंकरम् ततः प्रणेशुर् दैतेयाः प्रमथाश् च समन्ततः
அப்போது கோவிந்தன் ஜ்ரிம்பணாஸ்திரத்தைப் பயன்படுத்தி சங்கரனுக்கே ஆழ்ந்த ஆவலிப்பு (ஜம்பம்) ஏற்பட்டு மயக்கம் வரச் செய்தான்; உடனே ஆண்டவனின் பேராற்றலால் தைத்யரும் பிரமதரும் எல்லாத் திசைகளிலும் மயங்கி விழுந்தனர்.
Verse 25
जृम्भाभिभूतस् तु हरो रथोपस्थ उपाविशत् न शशाक तदा योद्धुं कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा
ஜம்பமும் மயக்கமும் ஆட்கொண்ட ஹரன் (சிவன்) ரதத்தின் இருக்கையில் அமர்ந்தான்; அப்போது எளிதில் சோராத செயலுடைய கிருஷ்ணனுடன் போரிட இயலவில்லை.
Verse 26
गरुडक्षतवाहश् च प्रद्युम्नास्त्रनिपीडितः कृष्णहुंकारनिर्धूतशक्तिश् चापययौ गुहः
கருடனால் அவன் வாகனம் காயமுற்றது; பிரத்யும்னனின் அஸ்திரத்தால் நசுக்கப்பட்டது; கிருஷ்ணனின் இடிமுழக்கப் போர்க்குரலால் அவன் வேல்-வலிமை சிதறியது—அந்த குஹன் போர்க்களத்தை விட்டு திரும்பி ஓடினான்.
Verse 27
जृम्भिते शंकरे नष्टे दैत्यसैन्ये गुहे जिते नीते प्रमथसैन्ये च संक्षयं शार्ङ्गधन्वना
சங்கரன் ஜம்பத்தால் செயலிழந்தான்; தைத்ய சேனை அழிந்தது; குஹன் தோற்கடிக்கப்பட்டான்; பிரமத சேனையும் முற்றாக நாசமடைந்தது—இவ்வாறு சார்ங்கதன்வன் எல்லா எதிர்ப்புப் படைகளையும் அழிவுக்குக் கொண்டுவந்தான்.
Verse 28
नन्दीशसंगृहीताश्वम् अधिरूढो महारथम् बाणस् तत्राययौ योद्धुं कृष्णकार्ष्णिबलैः सह
நந்தீசன் இணைத்த குதிரைகள் இழுக்கும் மகாரதத்தில் ஏறி, பாணன் அங்கே போரிட வந்தான்—கிருஷ்ணனும் வ்ருஷ்ணி படைகளும் எதிராக முன்னேறினான்.
Verse 29
बलभद्रो महावीर्यो बाणसैन्यम् अनेकधा विव्याध बाणैः प्रभ्रश्य धर्मतश् चापलायत
அப்போது மாபெரும் வீரத்தையுடைய பலபத்ரன் பாணனின் படையை பல வகைகளில் அம்புகளால் குத்தித் துளைத்தான்; உடைந்துச் சிதறிய அந்தப் படை தர்மத்தின் வல்லமையால் தள்ளப்பட்டு ஓடிற்று।
Verse 30
आकृष्य लाङ्गलाग्रेण मुसलेनावपोथितम् बलं बलेन ददृशे बाणो बाणैश् च चक्रिणा
உழவாரின் முனையால் இழுத்து வந்து, முசலத்தால் அடித்து வீழ்த்தி, பலபத்ரன் பகைவரின் வலிமை வலிமையாலேயே சிதைவதை கண்டான்; சக்கரதாரி கிருஷ்ணன் பாணனை அம்புமழையால் எதிர்த்து, அம்புக்கு அம்பாகப் பதிலளித்தான்।
Verse 31
ततः कृष्णस्य बाणेन युद्धम् आसीत् समन्ततः
பின்னர் கிருஷ்ணனின் அம்புகளின் வல்லமையால் போர் எல்லாத் திசைகளிலும் தீவிரமாய் எழுந்து பரவியது।
Verse 32
परस्परम् इषून् दीप्तान् कायत्राणविभेदकान् कृष्णश् चिच्छेद बाणैस् तान् बाणेन प्रहितान् शरान् बिभेद केशवं बाणो बाणं विव्याध चक्रभृत्
இருவரும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் தீப்பொறிபோல் எரியும், கவசம் கிழிக்கும் அம்புகளை எறிந்தனர். கிருஷ்ணன் தன் அம்புகளால் அவற்றை வெட்டினான்; ஆனால் பாணன் விட்ட அம்புகள் கேசவனின் அம்போட்டத்தையும் பிளந்தன; சக்கரதாரி மீண்டும் பாணனைத் தன் அம்பால் குத்தினான்।
Verse 33
मुमुचाते तथास्त्राणि बाणकृष्णौ जिगीषया परस्परं क्षतिपरौ परमामर्षिणौ द्विज
பின்னர் வெற்றியை நாடி பாணனும் கிருஷ்ணனும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் அஸ்திரங்களை விடுத்தனர்; இருவரும் சேதம் விளைவிப்பதில் தளராதவர்கள், உச்சக் கோபத்தில் எரிந்தவர்கள்—ஓ த்விஜனே.
Verse 34
छिद्यमानेष्व् अशेषेषु शरेष्व् अस्त्रे च सीदति प्राचुर्येण हरिर् बाणं हन्तुं चक्रे ततो मनः
அவனுடைய எல்லா அம்புகளும் துண்டிக்கப்பட, அவனுடைய தெய்வ ஆயுதங்களும் அந்தத் தாக்குதலில் தளர்ந்தபோது, ஹரி தம் அளவற்ற வல்லமையின் பெருக்கால் பாணனை அழிக்கத் தீர்மானத்தை மனத்தில் கொண்டார்।
Verse 35
ततो ऽर्कशतसंघाततेजसः सदृशद्युतिः जग्राह दैत्यचक्रारिर् हरिश् चक्रं सुदर्शनम्
அப்போது தைத்தியர்களின் பகைவன் ஹரி—நூறு சூரியர்களின் கூட்டு ஒளிபோல் பிரகாசமுடையவன்—தெய்வீக ஆட்சிச் சக்கரமான சுதர்சனச் சக்கரத்தை எடுத்தான்।
Verse 36
मुञ्चतो बाणनाशाय तच् चक्रं मधुविद्विषः नग्ना दैतेयविद्याभूत् कोटवी पुरतो हरेः
பாணனை அழிக்க மதுவை வென்றவன் சக்கரத்தை எறிந்தபோது, தைத்திய மாயையின் வலிமையால் கோடவி நிர்வாணமாக ஹரியின் முன், அவன் பாதையில், தோன்றினாள்।
Verse 37
ताम् अग्रतो हरिर् दृष्ट्वा मीलिताक्षः सुदर्शनम् मुमोच बाणम् उद्दिश्य छेत्तुं बाहुवनं रिपोः
அவள் முன் நின்றதைப் பார்த்த ஹரி—அசையாத தியானத்தில் அரை மூடிய கண்களுடன்—சுதர்சனத்தை அம்புபோல் விடுத்தான்; பகைவரின் காடுபோன்ற பல கரங்களை வெட்டுவதற்காக।
Verse 38
क्रमेण तत् तु बाहूनां बाणस्याच्युतचोदितम् छेदं चक्रे ऽसुरापास्तशस्त्रौघक्षपणादृतम्
பின்னர் அச்யுதன் தூண்டுதலால் அந்தச் சக்கரம் ஒழுங்காகப் பாணனின் கரங்களை வெட்டத் தொடங்கியது—அசுரன் எறியும் ஆயுதப் பெருக்கை அடக்குவதற்காக।
Verse 39
छिन्ने बाहुवने तत् तु करस्थं मधुसूदनः मुमुक्षुर् बाणनाशाय विज्ञातस् त्रिपुरद्विषा
அவனுடைய புயங்களின் வனம் வெட்டப்பட்டபோது, மதுசூதனன் அவனைத் தன் கரத்தில் உறுதியாகப் பற்றினான்—பாணனின் தாக்குதலை முடிவுறச் செய்ய விரும்பி; இதை திரிபுரத்விஷன் (சிவன்) அறிந்தான்.
Verse 40
स उपेत्याह गोविन्दं सामपूर्वम् उमापतिः विलोक्य बाणं दोर्दण्डच्छेदासृक्स्राववर्षिणम्
அப்போது உமாபதி (சிவன்) சமாதான மொழியுடன் கோவிந்தனை அணுகி, பாணனை நோக்கினான்—அறுக்கப்பட்ட புயத் தண்டுகளிலிருந்து இரத்த மழை பொழிந்துகொண்டிருந்தது—அவனை உரைத்தான்.
Verse 41
कृष्ण कृष्ण जगन्नाथ जाने त्वां पुरुषोत्तमम् परेशं परमात्मानम् अनादिनिधनं परम्
கிருஷ்ணா, கிருஷ்ணா—ஜகந்நாதா! உம்மை நான் புருஷோத்தமன் என அறிகிறேன்; நீரே பரேசன், பரமாத்மா, ஆதியுமில்லா அந்தமுமில்லா பரம உண்மை.
Verse 42
देवतिर्यङ्मनुष्येषु शरीरग्रहणात्मिका लीलेयं सर्वभूतस्य तव चेष्टोपलक्षणा
தேவர்கள், விலங்குகள், மனிதர்கள் ஆகியோரில் உடல் ஏற்றல் உமது லீலையே; எல்லாப் பிராணிகளின் அந்தர்யாமியான உமது சுதந்திரத் திருவிளையாட்டின் வெளிப்புறக் குறியிது.
Verse 43
तत् प्रसीदाभयं दत्तं बाणस्यास्य मया प्रभो तत् त्वया नानृतं कार्यं यन् मया व्याहृतं वचः
ஆகையால் அருள்புரிவாயாக, प्रभோ. இந்த பாணனுக்கு நான் அபயதானம் அளித்தேன்; நான் உரைத்த சொல் உம்மால் பொய்யாகாதிருக்கட்டும்.
Verse 44
अस्मत्संश्रयवृद्धो ऽयं नापराध्यस् तवाव्यय मया दत्तवरो दैत्यस् ततस् त्वां क्षमयाम्य् अहम्
அழிவிலா ஆண்டவனே, இந்த தைத்யன் என் ஆதரவால் வலிமை பெற்றான்; ஆகவே அவனை குற்றம் சாட்ட வேண்டாம். வரம் நான் அளித்ததால், நான் உம்மிடம் மன்னிப்பை வேண்டுகிறேன்।
Verse 45
इत्य् उक्तः प्राह गोविन्दः शूलपाणिम् उमापतिम् प्रसन्नवदनो भूत्वा गतामर्षो ऽसुरं प्रति
இவ்வாறு கூறப்பட்டபின் கோவிந்தன் உமாபதி சூலபாணியிடம் உரைத்தான். முகம் மலர, கோபம் நீங்கி, அசுரனை நோக்கி திரும்பினான்.
Verse 46
युष्मद्दत्तवरो बाणो जीवताम् एष शंकर त्वद्वाक्यगौरवाद् एतन् मया चक्रं निवर्तितम्
ஓ சங்கரா! நீ அளித்த வரத்தால் வலிமை பெற்ற இந்த அம்பு உயிருடன் இருந்து உயிர்களை காக்கட்டும். உன் வாக்கின் மரியாதைக்காக என் சக்கரத்தை நான் திரும்பப் பெற்றேன்.
Verse 47
त्वया यद् अभयं दत्तं तद् दत्तम् अखिलं मया मत्तो ऽविभिन्नम् आत्मानं द्रष्टुम् अर्हसि शंकर
நீ அளித்த அபயம் உண்மையில் முழுவதும் என்னாலேயே அளிக்கப்பட்டது. ஓ சங்கரா, உன் ஆத்மாவை என்னிடமிருந்து வேறல்லாததாகக் காண வேண்டும்.
Verse 49
इत्य् उक्त्वा प्रययौ कृष्णः प्राद्युम्निर् यत्र तिष्ठति तद्बन्धफणिनो नेशुर् गरुडानिलशोषिताः
இவ்வாறு கூறி ஸ்ரீகிருஷ்ணன் பிரத்யும்னன் இருந்த இடத்திற்குச் சென்றான். அவனை கட்டிய பாம்பு-தலைகள் கருடனால் எழுந்த காற்றால் உலர்ந்து இனி சீற முடியவில்லை.
Verse 50
ततो ऽनिरुद्धम् आरोप्य सपत्नीकं गरुत्मति आजग्मुर् द्वारकां रामकार्ष्णिदामोदराः पुरीम्
அப்போது அவர்கள் அனிருத்தனை அவன் மனைவியுடன் கருடனின் மேல் ஏற்றி, ராமன், கார்ஷ்ணி (கிருஷ்ணன்), தாமோதரன் ஆகியோரின் அரசநகரான த்வாரகையை அடைந்தனர்।
Frequently Asked Questions
It dramatizes the hierarchy of powers: the Māheśvara fever is checked by the Vaiṣṇava fever, and Kṛṣṇa reabsorbs that power into Himself, implying that protective śakti ultimately rests in Viṣṇu. The promised benefit (smaraṇa-phala) frames the narrative as devotional remembrance with healing merit.
The episode asserts Viṣṇu’s supreme sovereignty in līlā while preserving Śiva’s dignity through explicit praise and reconciliation. The culminating teaching is metaphysical: Kṛṣṇa asks Śiva to see the Self as non-separate from Him, and Kṛṣṇa honors Śiva’s boon by sparing Bāṇa.
Read Vishnu Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.