Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

गृहस्थस्य सदाचारः: शौच, तर্পण, वैश्वदेव, अतिथिधर्म, भोजन-विधि, संध्योपासन, ऋतु-धर्मः

भूतानि सर्वाणि तथान्नम् एतद् अहं च विष्णुर् न यतो ऽन्यद् अस्ति तस्माद् अहं भूतनिकायभूतम् अन्नं प्रयच्छामि भवाय तेषाम्

bhūtāni sarvāṇi tathānnam etad ahaṃ ca viṣṇur na yato 'nyad asti tasmād ahaṃ bhūtanikāyabhūtam annaṃ prayacchāmi bhavāya teṣām

அனைத்து உயிர்களும், இந்த அன்னமும்—நானும்—விஷ்ணுவே; அவரைத் தவிர வேறொன்றும் இல்லை. ஆகவே நான் உயிர்களின் தொகுதியாகவே இருந்து, அவர்களின் நிலைபெறுதலும் நலனும் கருதி அன்னம் அளிக்கிறேன்.

भूतानिbeings
भूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (भूतानि)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha/Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अन्नम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
यतःbecause, since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal indeclinable: 'because/from which')
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्तिexists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-शब्दः (ablative used adverbially) हेत्वर्थे; पञ्चमी-रूपेण अव्ययीभूत-प्रयोगः
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
भूतनिकायभूतम्pertaining to the multitude of beings
भूतनिकायभूतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूत + निकाय + भूत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भूत-निकायस्य भूतम् = 'belonging to/constituting the host of beings'); विशेषणम् (अन्नम्)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रयच्छामिI bestow
प्रयच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन
भवायfor the welfare
भवाय:
Sampradana/Purpose (Recipient-Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजन (for welfare/existence)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

V
Vishnu
A
All beings (bhūtāni)
F
Food (anna)

FAQs

Food is presented as a divine mode of preservation: the same Supreme (Viṣṇu) becomes nourishment and grants it so beings can continue to exist.

Parāśara frames beings and their sustenance as not separate from Viṣṇu—nothing exists independently—so the Lord is both immanent in the world and the giver who sustains it.

Viṣṇu is affirmed as the Supreme Reality and sustaining power: the cosmos lives by His presence, and preservation operates through His own manifestation as nourishment.