Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

सप्तद्वीप-समुद्र-प्रमाणम्: प्लक्षादि-द्वीपवर्णनं, लोकालोक-सीमा, चन्द्र-समुद्र-वृद्धिक्षयः

क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः तन्नामानि च वर्षाणि तेषां चक्रे महीपतिः

krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ tannāmāni ca varṣāṇi teṣāṃ cakre mahīpatiḥ

க்ரௌஞ்சத் தீவில் த்யுதிமானின் ஏழு மகாத்மா புதல்வர்கள் இருந்தனர்; அந்நாட்டு அரசன் அவர்களது பெயர்களாலேயே நிலப் பிரிவுகளை (வர்ஷங்களை) அமைத்தான்।

क्रौञ्चद्वीपेin Krauñca-dvīpa
क्रौञ्चद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
द्युतिमतःof Dyutimān (the radiant one)
द्युतिमतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्युतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (अव्यय/संख्याशब्द)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective), अव्ययवत् प्रयोगः; ‘पुत्राः’ इत्यस्य विशेषणम्
महात्मनःgreat-souled
महात्मनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to पुत्राः)
तत्their/that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नामानि’ इत्यस्य पूर्वपदम् (समासपूर्वक-निर्देश)
नामानिnames
नामानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वर्षाणिregions (varṣas)
वर्षाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चक्रेmade, assigned
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

P
Parāśara
M
Maitreya
K
Krauñca-dvīpa
D
Dyutimān
S
Seven sons of Dyutimān
M
Mahīpati (king/ruler)
V
Varṣas

FAQs

It conveys an ordered cosmic geography where political and territorial divisions mirror a divinely sustained structure—lands are mapped through lineage, rule, and dharmic administration.

Parāśara narrates dvīpas and their internal varṣa divisions systematically, presenting geography as an intelligible, hierarchical order rather than a random expanse—an expression of cosmic governance.

Though not named in the verse, the broader passage frames such cosmic arrangement as upheld by Vishnu’s supreme sovereignty—world-structure and kingship function within His sustaining power.