Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

मानससृष्टिः, रुद्रोत्पत्तिः, मन्वादिवंशः, प्रलयचतुष्टयम्

सौम्यासौम्यैस् तथा शान्त(अ)शान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैर् असितैः सितैः

saumyāsaumyais tathā śānta(a)śāntaiḥ strītvaṃ ca sa prabhuḥ bibheda bahudhā devaḥ svarūpair asitaiḥ sitaiḥ

அந்த பரமப் பிரபு தேவன் தன் இயல்பின்படி மென்மை–கடுமை, அமைதி–அமைதியின்மை, பெண்மையிலும் பல்வேறு வேறுபாடுகளை ஏற்படுத்தி, கருமை மற்றும் வெண்மை வடிவங்களாகத் தானே வெளிப்பட்டான்।

सौम्यwith gentle (forms)
सौम्य:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; विशेषणम्
असौम्यैःwith non-gentle/harsh (forms)
असौम्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ-सौम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; नञ्-प्रत्ययान्त विशेषणम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/उपमानार्थक क्रियाविशेषणम् (adverb: likewise)
शान्तैःwith peaceful (forms)
शान्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक; √शम् धातुज कृदन्त-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; विशेषणम्
अशान्तैःwith unpeaceful/restless (forms)
अशान्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ-शान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; नञ्-प्रत्ययान्त विशेषणम्
स्त्रीत्वम्womanhood
स्त्रीत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्रीत्व (प्रातिपदिक; भाववाचक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक निपातः (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्
बिभेदdivided
बिभेद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भिद् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
बहुधाin many ways
बहुधा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: in many ways)
देवःthe god (the Deity)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; प्रभोः विशेषण/अप्पोजिशन
स्वरूपैःwith (his) own forms
स्वरूपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व-रूप (प्रातिपदिक; स्व + रूप)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य रूपम्)
असितैःwith dark/black (forms)
असितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; विशेषणम्
सितैःwith white/bright (forms)
सितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; विशेषणम्

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

V
Vishnu

FAQs

This verse presents temperament and disposition as part of the Lord’s willed differentiation of beings, showing that diversity in nature arises within His sovereign cosmic order.

Parāśara frames creation as a divine diversification: the same Supreme Lord manifests many contrasting modes—peaceful/restless, bright/dark—without losing His supremacy.

Vishnu is portrayed as the ultimate governor of manifestation: all categories and contrasts in the world are grounded in His forms and intention, reinforcing His status as the Supreme Reality.