Previous Verse

Shloka 69

वासुदेवस्वरूपनिरूपणं—सर्गक्रमश्च

Vāsudeva’s Nature and the Ordered Process of Creation

स एव सृज्यः स च सर्गकर्ता स एव पात्य् अत्ति च पाल्यते च ब्रह्माद्यवस्थाभिर् अशेषमूर्तिर् विष्णुर् वरिष्ठो वरदो वरेण्यः

sa eva sṛjyaḥ sa ca sargakartā sa eva pāty atti ca pālyate ca brahmādyavasthābhir aśeṣamūrtir viṣṇur variṣṭho varado vareṇyaḥ

அவனே உருவாகும் பொருளும்; அவனே படைப்பின் படைப்பாளியும். அவனே காக்கிறான்; அவனே உண்ணுகிறான்; அவனே காக்கப்படுவதைப் பேணுகிறான். பிரம்மா முதலிய நிலையாய் எல்லா வடிவங்களையும் ஏற்ற விஷ்ணுவே உயர்ந்தவன், வரம் தருபவன், வணங்கத் தகுதியானவன்।

सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सृज्यःto be created/emanated
सृज्यः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसृज्य (प्रातिपदिक; √सृज् धातोः यत्-प्रत्यय, ‘to be created/emanated’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण (gerundive/यत्)
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
सर्ग-कर्ताthe maker of creation
सर्ग-कर्ता:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ धातोः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्गस्य कर्ता)
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पातिprotects
पाति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अत्तिconsumes/destroys
अत्ति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
पाल्यतेis protected
पाल्यते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपदम्
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
ब्रह्म-आदि-अवस्थाभिःby the states beginning with Brahmā (etc.)
ब्रह्म-आदि-अवस्थाभिः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मादयः अवस्थाः)
अशेष-मूर्तिःhe whose forms are all (without remainder)
अशेष-मूर्तिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअशेष (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (अशेषाः मूर्तयः यस्य सः)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वरिष्ठःthe best/supreme
वरिष्ठः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठ’ superlative)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
वरदःgiver of boons
वरदः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
वरेण्यःworthy of choice/veneration
वरेण्यः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ से)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

V
Vishnu
B
Brahma

FAQs

This verse presents Vishnu as encompassing both effect and cause—what appears as the world and the power that brings it forth—establishing Him as the supreme reality behind creation.

Parāśara attributes all three cosmic functions to Vishnu alone: He creates (sargakartā), protects and sustains (pāti/pālyate), and withdraws or dissolves the cosmos (atti).

Vishnu is affirmed as the highest Lord with limitless forms, even assuming roles like Brahmā; thus He is the ultimate object of worship and the sovereign ground of cosmic order.