Adhyaya 4: Sati’s Death and the Assault on Daksha’s Sacrifice: Virabhadra versus the Devas
दक्षयज्ञविध्वंस-प्रारम्भः (Dakṣa-Yajña-Vidhvaṃsa-Prārambhaḥ)
The Assault on Daksha's Sacrifice
புலஸ்த்ய–நாரத உரையாடல் சூழலில் இந்த அத்தியாயம் தக்ஷ யாகச் சுழற்சியை மேலும் தீவிரப்படுத்துகிறது. ஜயாவின் செய்தியால் சதி அறிகிறாள்—பதினான்கு உலகங்களிலுள்ள பெரும்பாலோர் தக்ஷனின் யாகத்திற்கு அழைக்கப்பட்டுள்ளனர்; ஆனால் சிவனின் ‘கபாலி’ அடையாளத்தை இழிவுபடுத்தி சிவனும் சதியும் விலக்கப்பட்டுள்ளனர். இந்த அவமதிப்பு சதியின் உள்ளத்தில் துயர்–கோபமாக வெடித்து, அவள் உடலைத் துறக்கச் செய்கிறது. அப்போது சிவனின் கோபத்திலிருந்து கணங்கள் தோன்றி, வீரபத்ரன் தலைமையில் மந்தரத்திலிருந்து கனகாலத்திற்கு சென்று யாகவாடத்தைச் சிதைக்கத் தொடங்குகின்றன. தர்மன்–வீரபத்ரன் மோதல், தேவர்கள் மற்றும் அவர்களின் படைகள் கணங்களுடன் போரிடுதல், மேலும் கேசவ/முராரி விஷ்ணுவின் தலையீடும் கூறப்படுகிறது; ஆனால் ஷைவத் தேஜஸ் விஷ்ணுவின் அஸ்திரங்களையும் தடுத்து நிறுத்துகிறது—விஷ்ணுவின் மகிமையை மறுக்காமல் ஷைவ சக்தியின் மேலாதிக்கத்தை வெளிப்படுத்துகிறது. இறுதியில் சிவன் தானே யாகத்தளத்தில் நுழைந்து, பக்தியற்ற யாகம் ஆன்மிகமாக நிலையற்றது என்பதை வெளிக்காட்டுகிறார்.
Divine Beings
Sacred Geography
Mortal & Asura Figures
Key Content Points
- Sati’s exclusion from Daksha’s yajña is narrated as a sectarian-ritual affront to Śiva (Kapālī), triggering Sati’s death upon hearing Jayā’s report.
- Śiva’s wrath generates gaṇic forces; Vīrabhadra leads an armed descent from Mandara to Kanakhala, initiating the disruption of Daksha’s sacrificial arena.
- A sequence of combats (Dharma vs. Vīrabhadra; devas and hosts vs. gaṇas; Viṣṇu’s intervention) frames a syncretic hierarchy where Śaiva fury can neutralize Vaiṣṇava weaponry, before Śiva personally enters the yajña.
Shlokas in Adhyaya 4
Verse 1
इति श्रीवामपुराणे तृतीयो ऽध्ययः पुलस्त्य उवाच एवं कपाली संजातो देवर्षे भगवान्हरः अनेन कारणेनासौ दक्षेण न निमन्त्रितः
இவ்வாறு திருவாமன புராணத்தின் மூன்றாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது. புலஸ்த்யர் கூறினார்—ஓ தேவரிஷியே, இவ்விதமாக பகவான் ஹரன் ‘கபாலி’ ஆனார்; இதன் காரணமாகத் தக்ஷன் அவரை யாகத்திற்கு அழைக்கவில்லை.
Verse 2
कपालिजायेति सतीं विज्ञायाथ प्रजापतिः यज्ञे चार्हापि दुहिता दक्षेण न निमन्त्रिता
சதியை ‘கபாலியின் மனைவி’ என அறிந்த பிரஜாபதி தக்ஷன், யாகத்தில் மரியாதைக்கு உரியவளாக இருந்தும், தன் மகளைக் அழைக்கவில்லை.
Verse 3
एतस्मिन्नन्तरे देवीं द्रष्टुं गौतमनन्दिनी जया जगाम शैलेन्द्रं मन्दरं चारुकन्दरम्
அந்நேரத்தில் கௌதமரின் மகள் ஜயா, தேவியை தரிசிக்க அழகிய குகைகள் கொண்ட மந்தர மலைநாதனிடம் சென்றாள்।
Verse 4
तामागतां सती दृष्ट्वा जयमेकामुवाच ह किमर्थं विजया नागाज्जयन्ती चापराजिता
ஜயா தனியாக வந்ததைப் பார்த்த சதி கூறினாள்—“விஜயா ஏன் வரவில்லை? ஜயந்தி மற்றும் அபராஜிதா எங்கே?”
Verse 5
सा देव्या वचनं श्रुत्वा उवाच परमेश्वरीम् गता निमन्त्रिताः सर्वा मखे मातामहस्य ताः
தேவியின் சொற்களை கேட்ட அவள் பரமேஸ்வரியிடம் கூறினாள்—“அவர்கள் அனைவரும் தாய்வழித் தாத்தாவின் யாகத்திற்கு அழைக்கப்பட்டு அங்கே சென்றுள்ளனர்.”
Verse 6
समं पित्रा गौतमेन मात्रा चैवाप्यहल्यया अहं समागता द्रष्टुं त्वां तत्र गमनोत्सुका
நான் என் தந்தை கௌதமரும் தாய் அகல்யாவும் உடன் உம்மை தரிசிக்க வந்தேன்; அங்கே செல்ல ஆவலாக இருக்கிறேன்।
Verse 7
किं त्वं न व्रजसे तत्र तथा देवो महेश्वरः नामन्त्रितासि तातेन उताहोस्विद् व्रजिष्यसि
நீ அங்கே ஏன் செல்லவில்லை? அங்கே தேவன் மகேஸ்வரரும் இருக்கிறார். தந்தை உன்னை அழைக்கவில்லையா, அல்லது நீயே சென்றுவிடுவாயா?
Verse 8
गतास्तु ऋषयः सर्वे ऋषिपत्न्यः सुरास्तथा मातृष्वसः शशाङ्कश्च सपत्नीको गतः क्रतुम्
அனைத்து ரிஷிகளும், ரிஷிகளின் மனைவியரும், தேவர்களும் அங்கு சென்றனர். மாதுலர்களும், மனைவியுடன் கூடிய சசாங்கன் (சந்திரன்) கூட அந்த கிரது யாகத்திற்குச் சென்றான்.
Verse 9
चतुर्दशसु लोकेषु जन्तवो ये चराचराः निमन्त्रिताः क्रतौ सर्वे किं नासि त्वं निमन्त्रिता
பதினான்கு உலகங்களிலும் உள்ள அசையும் அசையாத உயிர்கள் அனைத்தும் இந்த கிரது யாகத்திற்கு அழைக்கப்பட்டுள்ளன; அப்படியிருக்க, நீ ஏன் அழைக்கப்படவில்லை?
Verse 10
पुलस्त्य उवाच/ जयायास्तद्वचः श्रुत्वा वज्रपातसमं सती मन्युनाभिप्लुता ब्रह्मन् पञ्चत्वमगमत् ततः
புலஸ்த்யர் கூறினார்—ஜயாவின் அந்தச் சொற்களை இடியெனக் கேட்டு, ஓ பிராமணரே, அந்த சதி கோபத்தில் மூழ்கி அப்பொழுதே மரணத்தை அடைந்தாள்.
Verse 11
जया मृतां सतीं दृष्ट्वा क्रोधशोकपरिप्लुता मुञ्चती वारि नेत्राभ्यां सस्वरं विललाप ह
ஜயா சதியை இறந்தவளாகக் கண்டு, கோபமும் துயரமும் நிறைந்து, கண்களிலிருந்து கண்ணீர் சிந்தி உரத்த குரலில் புலம்பினாள்.
Verse 12
आक्रन्दितध्वनिं श्रुत्वा शूलपाणिस्त्रिलोचनः आः किमेतदितीत्युक्त्वा जयाभ्याशमुपागतः
அழுகையின் ஒலி கேட்டு, திரிசூலம் தாங்கிய மும்முகன் (மூன்றுகண்) ஆண்டவன், “ஆ! இது என்ன?” என்று கூறி ஜயாவின் அருகே வந்தான்.
Verse 13
आगतो ददृशे देवीं लतामिव वनस्पतेः कृत्तां परशुना भूमौ श्लथाङ्गीं पतितां सतीम्
அங்கே வந்து அவன் தேவியை கண்டான்—மரத்தின் கொடியை கோடாரியால் வெட்டியதுபோல்—பூமியில் விழுந்து, அங்கங்கள் தளர்ந்து, அந்த சதீ.
Verse 14
देवीं निपतितां दृष्ट्वा जयां पप्रच्छ शङ्करः किमियं पतिता भूमौ निकृत्तेव लता सती
தேவி விழுந்திருப்பதைப் பார்த்து சங்கரர் ஜயாவிடம் கேட்டார்—“பூமியில் விழுந்திருக்கும் இந்தச் சதீ யார்? வெட்டப்பட்ட கொடியைப் போல அல்லவா?”
Verse 15
सा शङ्करवचः श्रुत्वा जया वचनमब्रवीत् श्रत्वा मखस्था दक्षस्य भगिन्यः पतिभिः सह
சங்கரரின் சொற்களை கேட்ட ஜயா பதிலுரைத்தாள். இதைக் கேட்டதும் யாகத்தில் இருந்த தக்ஷனின் சகோதரிகள் தங்கள் கணவர்களுடன் [கூடி/எதிர்வினையாற்றினர்]।
Verse 16
आदित्याद्यास्त्रिलोकेश समं शक्रादिभिः सुरैः मातृष्वसा विपन्नेयमन्तर्दुःखेन दह्यती
மூவுலகத் தலைவனே! ஆதித்யர்கள் முதலிய தேவர்கள் இந்திரன் முதலிய சுரர்களுடன் இங்கே உள்ளனர்; ஆயினும் இந்த மாத்ருஷ்வசா (தாயின் சகோதரி) துன்புற்று, உள்ளார்ந்த துக்கத்தால் எரிகிறாள்।
Verse 17
पुलस्त्य उवाच एतच्छ्रुत्वा वचो रौद्रं रुद्रः क्रोधाप्लुतो बभौ क्रुद्धस्य सर्वगात्रेभ्यो निश्चेरुः सहसार्चिषः
புலஸ்த்யர் கூறினார்—இந்தக் கடுஞ்சொற்களை கேட்டதும் ருத்ரர் கோபத்தில் மூழ்கினார். கோபமுற்றவரின் எல்லா அங்கங்களிலிருந்தும் ஆயிரக் கணக்கான தீச்சுடர்கள் புறப்பட்டன।
Verse 18
ततः क्रोधात् त्रिनेत्रस्य गात्ररोमोद्भाव मुने गणाः सिंहमुखा जाता वीरभद्रपुरोगमाः
அப்போது மும்முகக் கண்களையுடைய சிவனின் கோபத்தினால், முனிவரே, அவரது உடலின் ரோமங்களிலிருந்து கணங்கள் தோன்றின; அவர்கள் சிங்கமுகத்தினர்; முன்னணியில் வீரபத்ரன் இருந்தான்।
Verse 19
गणैः परिवृतस्तस्मान्मन्दराद्धिमसाह्वयम् गतः कनखलं तस्माद् यत्र दक्षो ऽयजत् क्रतुम्
கணங்களால் சூழப்பட்ட அவன் (வீரபத்ரன்) மந்தரமலை—ஹிமவத் என்றும் அழைக்கப்படும்—அங்கிருந்து கனகலத்திற்குச் சென்றான்; அங்கே தக்ஷன் கிரது யாகத்தை நடத்திக் கொண்டிருந்தான்।
Verse 20
ततो गणानामधिपो वीरभद्रो महाबलः दिशि प्रतीच्युत्तरायां तस्थौ शूलधरो मुने
அப்போது கணங்களின் தலைவனான மாபெரும் வலிமையுடைய வீரபத்ரன், முனிவரே, வடமேற்கு திசையில் திரிசூலம் தாங்கி நின்றான்।
Verse 21
जया क्रोधाद् गदां गृह्य पूर्वदक्षिणतः स्थिता मध्ये त्रिरशूलधृक् शर्वस्तस्थौ क्रोधान्महामुने
ஜயா கோபத்தால் கதையைப் பிடித்து தென்கிழக்கு (கிழக்கு-தெற்கு) புறத்தில் நின்றாள்; நடுவில் திரிசூலம் தாங்கிய சர்வன் கோபத்துடன் நின்றான், மகாமுனிவரே।
Verse 22
मडगारिवदनं दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ऋषयो यक्षगन्धर्वाः किमिदं त्वित्यचिन्तयन्
மடகாரி போன்ற முகத்தைக் கண்டு, சக்ரன் தலைமையிலான தேவர்கள், மேலும் ரிஷிகள், யக்ஷர்கள், கந்தர்வர்கள் ‘இது உண்மையில் என்ன?’ என்று சிந்தித்தனர்।
Verse 23
ततस्तु धनुरादाय शरांश्चाशीविषोपमान् द्वारपालस्तदा धर्मो वीरभद्रमुपाद्रवत्
அப்போது வாயில்காவலனான தர்மன் வில்லை எடுத்துக் கொண்டு, விஷப் பாம்புகளைப் போன்ற அம்புகளைத் தாங்கி, வீரபத்ரனை நோக்கி பாய்ந்தான்।
Verse 24
तमापतन्तं सहसा धर्मं दृष्ट्वा गणेश्वरः करेणैकेन जग्राह त्रिशुलं वह्निसन्निभम्
தர்மன் திடீரென பாய்ந்து வருவதைப் பார்த்த கணேஸ்வரன், ஒரு கையால் தீப்போல் எரியும் திரிசூலத்தைப் பிடித்தான்।
Verse 25
कार्मुकं च द्वितीयेन तृतीयेनाथ मार्गणान् चतुर्थेन गदां गृह्य धर्ममभ्यद्रवद् गणः
இரண்டாம் கையால் வில், மூன்றாம் கையால் அம்புகள், நான்காம் கையால் கதையை எடுத்துக் கொண்டு, அந்த கணன் தர்மனை நோக்கி பாய்ந்தான்।
Verse 26
ततश्चतुर्भुजं दृष्ट्वा धर्मराजो गणेश्वरम् तस्थावष्टभुनजो भूत्वा नानायुधधरो ऽव्ययः
கணேஸ்வரன் நான்கு கரங்களுடன் இருப்பதைப் பார்த்த தர்மராஜன் உறுதியாக நின்று, தானே எட்டு கரங்களுடன் பலவகை ஆயுதங்களைத் தாங்கும் அழியாதவனாக ஆனான்।
Verse 27
खड्गचर्मगदाप्रासपरश्वधवराङ्कुशैः चापमार्गणभृत्तस्थौ हन्तुकामो गणेश्वरम्
வாள்-கேடயம், கதை, ஈட்டி, கோடரி, சிறந்த அங்குசம் ஆகியவற்றால் ஆயுதமணிந்து, வில்-அம்புகளுடன் தயாராய் நின்று, கணேஸ்வரனை கொல்ல விரும்பினான்।
Verse 28
गणेश्वरो ऽपि संक्रुद्धो हन्तुं धर्म सनातनम् ववर्ष मार्गणास्तीक्ष्णान् यथा प्रावृषि तोयदः
கணேஸ்வரனும் கோபமுற்று, சனாதன தர்மத்தைப் பாதுகாக்க (எதிரியை) அழிக்க விரும்பி, மழைக்கால மேகம் போல கூர்மையான அம்புகளைப் பொழிந்தான்।
Verse 29
तावन्योन्यं महात्मानौ शरचापधरौ मुने रुधिरारुणसिक्ताङ्गौ किंशुकाविव रेजतुः
முனிவரே, அந்த இரு மகாத்மாக்களும் வில்-அம்புகளைத் தாங்கி ஒருவரை ஒருவர் எதிர்நோக்கி நின்றனர்; இரத்தத்தால் சிவந்தும் நனைந்தும் இருந்த உடலுடன் கிம்ஷுக மரங்களைப் போல ஒளிர்ந்தனர்।
Verse 31
ततो वरास्त्रैर्गणनायकेन जितः स धर्मः तरसा प्रसह्य पराङ्मुखो ऽभूद्विमना मुनीन्द्र स वीरभद्रः प्रविवेश यज्ञम् / 4.30 यज्ञावाटं प्रविष्टं तं वीरभद्रं गणेश्वरम् दृष्ट्वा तु सहसा देवा उत्तस्थुः सायुधा मुने
பின்னர் கணநாயகனின் சிறந்த அஸ்திரங்களால் வெல்லப்பட்ட தர்மன் வேகமாக வலுக்கட்டாயமாக அடக்கப்பட்டான்; முனீந்திரரே, மனம் தளர்ந்து பின்வாங்கினான். அப்போது வீரபத்ரன் யாகத்தில் நுழைந்தான். யாகவாடத்தில் நுழைந்த கணேஸ்வரனான வீரபத்ரனைப் பார்த்ததும், முனிவரே, தேவர்கள் திடீரென ஆயுதங்களுடன் எழுந்தனர்।
Verse 32
वसवो ऽष्टौ महाभागा ग्रहा नव सुदारुणाः इन्द्राद्या द्वादशादित्या रुद्रास्त्वेकादशैव हि
அங்கே எட்டு வசுக்கள்—மிகப் பாக்கியசாலிகள்; ஒன்பது கொடிய கிரகங்கள்; இந்திரன் முதலிய பன்னிரண்டு ஆதித்யர்கள்; மேலும் நிச்சயமாக பதினொன்று ருத்ரர்கள் இருந்தனர்।
Verse 33
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च सिद्धगन्धर्वपन्नगाः यक्षाः किंपुरुषाश्चैव खगाश्क्रधरास्तथा
மேலும் விஸ்வேதேவர்கள் மற்றும் சாத்யர்கள்; சித்தர்கள், கந்தர்வர்கள், பன்னகர்கள் (நாகர்கள்); யக்ஷர்கள், கிம்புருஷர்கள்; அதுபோல ககர்கள் (பறவைகள்) மற்றும் கிரதரர்கள் எனும் வகையினரும் அங்கே இருந்தனர்।
Verse 34
राजा वैवस्ताद्वंशाद् धर्मकीर्तिस्तु विश्रुतः सोमवंशोद्भवश्चोग्रो भोजकीर्तिर्महाभुजः
வைவஸ்வத வம்சத்தில் தர்மகீர்த்தி எனப் புகழ்பெற்ற அரசன் இருந்தான்; மேலும் சோமவம்சத்தில் பிறந்த உக்கிரன், மகாபாகு போஜகீர்த்தியும் இருந்தான்.
Verse 35
दीतिजा दानवाश्चान्ये ये ऽन्ये तत्र समागताः ते सर्वे ऽभ्यद्रवन् रौद्रं वीरभद्रमुदायुधाः
திதியின் புதல்வர்களும் பிற தானவர்களும், அங்கு கூடியிருந்த மற்றவர்களும்—அனைவரும் ஆயுதங்களை உயர்த்தி ரௌத்ரமான வீரபத்ரனை நோக்கி பாய்ந்தனர்.
Verse 36
तानापतत एवाशु चापबाणधरो गणः अभिदुद्राव वेगेन सर्वानेव शरोत्करैः
அவர்கள் பாய்ந்து வரும்போதே வில்-அம்பு தாங்கிய கணன் உடனே வேகமாக எதிரே ஓடி, அம்புகளின் மழையால் அனைவரையும் தாக்கினான்.
Verse 37
ते शस्त्रवर्षमतुलं गणेशाय समुत्सृजन् गणेशो ऽपि वरास्त्रैस्तान् प्रचिच्छेद बिभेद च
அவர்கள் கணேசர்மேல் ஒப்பற்ற ஆயுதமழையைப் பொழிந்தனர்; கணேசரும் சிறந்த அஸ்திரங்களால் அவர்களை வெட்டி, உடைத்து சிதைத்தார்.
Verse 38
शरैः शस्त्रैश्च सततं वध्यमाना महात्मना वीरभद्रेण देवाद्या अवहारमर्कुत
மகாத்மா வீரபத்ரனின் அம்புகளாலும் ஆயுதங்களாலும் இடையறாது தாக்கப்பட்டதால், தேவர்களில் முதன்மையோர் கலங்கித் தளர்ந்து பின்வாங்கினர்.
Verse 39
ततो विवेश गणपो यज्ञमध्यं सुविस्तृतम् जुह्वाना ऋषयो यत्र हवींषि प्रवितन्वते
அப்போது கணங்களின் அதிபதி மிக விரிவாகப் பரந்த யாகத்தின் நடுவில் நுழைந்தான்; அங்கே ரிஷிகள் ஆஹுதிகளைச் செலுத்தி விதிப்படி ஹவிப் பங்குகளை அர்ப்பணித்துக் கொண்டிருந்தனர்.
Verse 40
ततो महर्षयो दृष्ट्वा मृगेन्द्रवदनं गणम् भीता होत्रं परित्यज्य जग्मुः शरणमच्युतम्
பின்னர் மகரிஷிகள் சிங்கமுகம் கொண்ட கணத்தைப் பார்த்து அஞ்சினர்; ஹோத்ரக் கிரியையை விட்டுவிட்டு அச்யுதன் (விஷ்ணு) சரணடைந்தனர்.
Verse 41
तानार्ताश्चक्रभृद् दृष्ट्वा महर्षीस्त्रस्तमानसान् न भेतव्यमितीत्युक्त्वा समुत्तस्थौ वरायुधः
சக்கரதாரி (விஷ்ணு) துயருற்று அச்சமடைந்த மனத்துடன் இருந்த மகரிஷிகளைப் பார்த்து, “அஞ்ச வேண்டாம்” என்று கூறி, சிறந்த ஆயுதங்களை உடையவர் எழுந்தார்.
Verse 42
समानम्य ततः शार्ङ्ग शरानग्निशिखोपमान् मुमोच वीरभद्राय कायावरणदारणान्
பின்னர் சார்ங்க வில்லைக் கையாண்டு, தீநாவைப் போன்ற அம்புகளை வீரபத்ரன் மீது எய்தான்; அவை உடலின் கவச/ஆவரணங்களைப் பிளக்கும் அம்புகள்.
Verse 43
ते तस्य कायमासाद्य अमोघा वै हरेः शराः निपेतुर्भुवि भग्नाशा नास्तिकादिव याचकाः
ஹரியின் தவறாத அம்புகள் அவன் உடலை அடைந்தும் குறி சிதைந்து பூமியில் விழுந்தன; நாத்திகனிடம் சென்று ஏமாற்றமடைந்த யாசகர்கள் போல.
Verse 44
शरास्त्वमोघान्मोघत्वमापन्नान्वीक्ष्य केशवः दिव्यैरस्त्रैर्वीरभद्रं प्रच्छादयितुमुद्यतः
அமோகமான அம்புகளும் பயனற்றன ஆனதைப் பார்த்த கேசவன், திவ்ய அஸ்திரங்களால் வீரபத்ரனை மூடிவிடத் தயாரானான்.
Verse 45
तानस्त्रान्वासुदेवेन प्रक्षिप्तान्गणनायकः वारयामास शूलेन गदया मार्गणैस्तथा
வாசுதேவன் எறிந்த அந்த அஸ்திரங்களை கணநாயகன் திரிசூலம், கதா, மேலும் அம்புகளால் தடுத்தான்.
Verse 46
दृष्ट्वा विपन्नान्यस्त्राणि गदां चिक्षेप माधवः त्रिशुलेन समाहत्य पातयामास भूतले
மற்ற அஸ்திரங்கள் பயனற்றன ஆனதைப் பார்த்த மாதவன் கதாவை எறிந்தான்; திரிசூலத்தால் அடிக்கப்பட்டு அது தரையில் விழுந்தது.
Verse 47
मुशलं वीरभद्राय प्रचिक्षेप हलायुधः लाङ्गलं च गणेशो ऽपि गदया प्रत्यवारयत्
ஹலாயுதன் வீரபத்ரன் மீது முசலத்தை எறிந்தான்; கணேசனும் லாங்கலத்தை கதாவால் தடுத்தான்.
Verse 48
मुशलं सगदं दृष्ट्वा लाङ्गलं च निवारितम् वीरभद्राय चिक्षेप चक्रं क्रोधात् खगध्वजः
முசலம், கதா, மேலும் லாங்கலம் ஆகியவை தடுக்கப்பட்டதைப் பார்த்த ககத்வஜன் கோபத்தால் வீரபத்ரன் மீது சக்கரத்தை எறிந்தான்.
Verse 49
तमापतन्तं शतसूर्यकल्पं सुदर्शनं वीक्ष्य गणेश्वरस्तु शूलं परित्यज्य जगार चक्रं यथा मधुं मीनवपुः सुरेन्द्रः
நூறு சூரியர்களைப் போல ஒளிர்ந்து தன் மீது இறங்கிவரும் சுதர்சனத்தைப் பார்த்த கணங்களின் தலைவர், திரிசூலத்தை விட்டுவிட்டு சக்கரத்தைப் பற்றினான்; மீன் வடிவம் கொண்ட இந்திரன் மதுவைப் பற்றியதுபோல்।
Verse 50
चक्रे निगीर्णे गणनायकेन क्रोधातिरक्तो ऽसितचारुनेत्रः मुरारिरभ्येत्य गणाधिपेन्द्रमुत्क्षिप्य वेगाद् भुवि निष्पिपपेष
கணநாயகன் சக்கரத்தை விழுங்கியபோது, கோபத்தால் சிவந்த அழகிய கருநிறக் கண்களுடைய முராரி (விஷ்ணு) பாய்ந்து வந்து கணாதிபதியைத் தூக்கி, வேகமாக பூமியில் அடித்து நசுக்கினான்।
Verse 51
हरिबाहूरुवेगेन विनिष्पिष्टस्य भूतले सहितं रुधिरोद्गारैर्मुकाच्चक्रं विनिगतम्
ஹரியின் கரங்களும் தொடைகளும் கொண்ட வேகத்தால் தரையில் நசுக்கப்பட்டதால், அவன் வாயிலிருந்து இரத்தப் பெருக்குகளுடன் சக்கரம் வெளியே வந்தது।
Verse 52
ततो निःसृतमालोक्य चक्रं कैटभनाशनः समादाय हृषीकेशो वीरभद्रो मुमोच ह
அப்போது வெளியே வந்த சக்கரத்தைப் பார்த்த கைடபநாசகர் ஹ்ருஷீகேசன் (விஷ்ணு) அதை எடுத்துக்கொண்டான்; வீரபத்ரன் அதை விடுவித்தான்/விட்டுவிட்டான்।
Verse 53
हृषीकेशेन मुक्तस्तु वीरभद्रो जटाधरम् गत्वा निवेदयामास वासुदेवात्पराजयम्
ஹ்ருஷீகேசனால் விடுவிக்கப்பட்ட வீரபத்ரன், ஜடாதரன் (சிவன்) அருகே சென்று வாசுதேவனிடம் ஏற்பட்ட தன் தோல்வியை அறிவித்தான்।
Verse 54
ततो जटाधरो दृष्ट्वा गणेशं शोणिताप्लुतम् निश्वसन्तं यथा नागं क्रोधं चक्रे तदाव्ययः
அப்போது ஜடாதரன் (சிவன்) கணேசனை இரத்தத்தில் நனைந்தவனாகவும், பாம்புபோல் கனமாக மூச்சுவிடுவதாகவும் கண்டு, அந்த அவ்யயன் உடனே கோபமுற்றான்।
Verse 55
ततः क्रोधाभिभूतेन वीरभद्रो ऽथ शंभुना पूर्वोद्दिष्टे तदा स्थाने सायुधस्तु निवेशितः
பின்னர் கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட சம்பு (சிவன்), முன்பே குறித்த இடத்தில் ஆயுதம் தாங்கிய வீரபத்ரனை நிறுத்தினார்।
Verse 56
वीरभद्रमथादिश्य भद्रकालीं च शङ्करः विवेश क्रोधताम्राक्षो यज्ञवाटं त्रिशूलभृत्
அப்போது சங்கரன் வீரபத்ரனையும் பத்ரகாளியையும் ஆணையிட்டு, கோபத்தால் செம்மையான கண்களுடன் திரிசூலம் தாங்கி யாகவாடத்தில் நுழைந்தான்।
Verse 57
ततस्तु देवप्रवरे जटाधरे त्रिशूलपाणौ त्रिपुरान्तकारिणि दक्षस्य यज्ञं विशति क्षयङ्करे जातो ऋषीणां प्रवरो हि साध्वसः
அப்போது தேவர்களில் முதன்மையான ஜடாதரன், திரிசூலபாணி, திரிபுராந்தகன், அழிவை வருவிப்பவன் தக்ஷனின் யாகத்தில் நுழைந்தபோது, முனிவர்களில் சிறந்தோருக்கு மிகுந்த அச்சம் ஏற்பட்டது।
Frequently Asked Questions
The narrative stages direct confrontation without theological negation: Viṣṇu (Keśava/Murāri) intervenes to protect the yajña, yet his astras become ineffective against Vīrabhadra and the gaṇas, indicating that Śiva’s krodha-śakti can suspend even Vaiṣṇava weaponry. This functions as syncretic theology—affirming both deities’ cosmic roles while warning that sacrificial order (yajña) cannot stand when it is severed from reverence toward Śiva.
The chapter anchors the Dakṣa-yajña episode in named sacred space: Kanakhala (the yajña-site) is explicitly identified, with movement traced from Mandara and the Himasāhvaya region toward the sacrificial enclosure (yajñavāṭa). While no river/pond merits are detailed here, the toponym Kanakhala functions as a pilgrimage-memory node within the Purāṇic mapping of North Indian sacred geography.
This adhyāya does not advance the Bali–Vāmana cycle. Its primary function is to develop the Dakṣa-yajña arc within the Pulastya–Nārada framework, emphasizing sectarian-ritual ethics and the consequences of excluding Śiva from sacrificial honor.