Vamana Purana — Saptarishis Seek Uma for Shiva, Shloka 46
The Saptarishis Seek Uma for Shiva: Himavan Grants the Marriage
Devanagari script
कमण्डलुव्यग्रकरो भस्मारुणितविग्रहः प्रत्याश्रमं पर्यटन् स तं काल्याश्रममागतः
Transliteration
kamaṇḍaluvyagrakaro bhasmāruṇitavigrahaḥ pratyāśramaṃ paryaṭan sa taṃ kālyāśramamāgataḥ
Translation
கமண்டலுவை ஏந்துவதில் ஈடுபட்ட கையுடன், பஸ்மம் பூசி செம்மை நிறம் பெற்ற உடலுடன், ஆசிரமம் தோறும் சுற்றித் திரிந்து, அவன் காளியின் ஆசிரமத்தை அடைந்தான்।
Word by Word
कमण्डलुव्यग्रकरःwhose hand was busy holding a water-pot
कमण्डलुव्यग्रकरः:
विशेषण (Qualifier of सः)
TypeAdjective
Rootकमण्डलु + व्यग्र + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: ‘कमण्डलुना व्यग्रः करः यस्य’ = whose hand is occupied with a water-pot
भस्मारुणितविग्रहःwhose body was reddened/covered with ash
भस्मारुणितविग्रहः:
विशेषण (Qualifier of सः)
TypeAdjective
Rootभस्म + अरुणित + विग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: ‘भस्मना अरुणितः विग्रहः यस्य’
प्रतिtowards/each
प्रति:
सम्बन्ध (Directional marker)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम् (preposition-like: towards/each)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
पर्यटन्wandering about
पर्यटन्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि-अट् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
तम्that
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
काल्याश्रमम्Kālī’s hermitage
काल्याश्रमम्:
कर्म (Goal/object)
TypeNoun
Rootकाली + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (काल्याः आश्रमः)
आगतःarrived
आगतः:
क्रिया (Predicate participle)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past participle/क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; ‘having come/arrived’
Speakers
Narrative voice within the Purāṇic dialogue framework (commonly Pulastya → Nārada); immediate speaker not explicit in the verse
Primary Deities
VishnuKālī
Key ThemesVaishnavismShaiva-Shakta presence (Kālī āśrama context)Ascetic markers (kamaṇḍalu, bhasma)Pilgrimage/wandering
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }