Vamana Purana — Rudra's Wrath & Kalarupa, Shloka 35
Rudra’s Wrath at Daksha’s Sacrifice and the Iconography of Kālarūpa through the Zodiac
आदित्यांशश्च पुष्यं च आश्लेषा शशिनो गृहम् राशिः कर्कटको नाम पार्श्वे मखविनाशिनः/थ 5.34 पित्र्यर्क्षं भगदैवत्यमुत्तरांश् च केसरी सूर्यक्षेत्रं विभोर्ब्रह्मन् हृदयं परिगीयते
ādityāṃśaśca puṣyaṃ ca āśleṣā śaśino gṛham rāśiḥ karkaṭako nāma pārśve makhavināśinaḥ/tha 5.34 pitryarkṣaṃ bhagadaivatyamuttarāṃś ca kesarī sūryakṣetraṃ vibhorbrahman hṛdayaṃ parigīyate
ஆதித்யப் பகுதி, புஷ்யம், ஆச்லேஷா—இவையே சந்திரனின் இல்லம். கர்கடகம் எனும் ராசி, யாகத்தை அழித்த (தக்ஷ யாக-விநாசக) இறைவனின் பக்கத்தில் இருப்பதாகக் கூறப்படுகிறது. பக தேவதை உடைய பித்ரு-நட்சத்திரமும், உத்தரப் பகுதிகளும் (ஒதுக்கப்பட்டன); ஓ பிராமணனே, அந்த விபுவின் சூரிய-க்ஷேத்திரம் இதயமாகப் பாடப்படுகிறது.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The passage fuses myth (Śiva as the corrector of ritual arrogance in Dakṣa’s sacrifice) with cosmology (Sun/Moon regions and nakṣatras). The implied lesson is that ritual power must be grounded in humility and right order; cosmic order mirrors moral order.
Primarily Sarga/Pratisarga (cosmic structuring). The epithet ‘makhavināśin’ gestures to an Itihāsa-like mythic episode, but here it functions as identification within a cosmological catalogue.
Calling the ‘Sun’s field’ the Lord’s heart makes Sūrya the inner luminous principle of the deity’s cosmic body—linking external time/illumination with inner consciousness. The flank assignment to Karkaṭa (a watery sign) can suggest protective containment and nurturing, placed on the ‘side’ of the Lord who disciplines misdirected sacrifice.