Adhyaya 24

நாராயணர் ‘ஞானம்’ என்பதைக்—க்ஷேத்ரம் (தேகம்-பிரகృతి) மற்றும் அதனுடன் தொடர்புடைய தத்துவங்களை வேறுபடுத்தி அறியும் விவேகப் புத்தி என வரையறைக்கிறார். பின்னர் வாசுதேவன் பரம்பிரம்மன் என நிறுவப்படுகிறான்—ஆதியில் ஒன்று, அத்வைதம், நிர்குணம்; அதன் பின் காலசக்தியுடன் மாயை தோன்றி அசைவால் எண்ணற்ற பிரம்மாண்டங்கள் உருவாகின்றன. ஒரு பிரம்மாண்டத்தில் மகத், அஹங்காரம், திரிகுண அமைப்பிலிருந்து தன்மாத்திரைகள், மகாபூதங்கள், இந்திரியங்கள், தேவதா-செயற்பாடுகள் தோன்றி, அவற்றின் சமஷ்டியே விராட் உடல்—சராசர உலகின் ஆதாரம். விராடிலிருந்து பிரம்மா (ரஜஸ்), விஷ்ணு (சத்த்வம்), ஹரன் (தமஸ்) மற்றும் அவரவர் சக்திகள்—துர்கா, சாவித்ரி, ஸ்ரீ—வெளிப்படுகின்றனர்; அவற்றின் அंशங்கள் பல வடிவங்களில் பரவுகின்றன. ஒரே பெருங்கடலில் தாமரையில் அமர்ந்த பிரம்மா முதலில் குழம்புகிறான்; ‘தபோ தபோ’ என்ற மறை ஆணையால் நீண்ட தபஸும் விசாரணையும் செய்து வைகுண்ட தரிசனம் பெறுகிறான்—அங்கு குணங்களின் கட்டுப்பாடும் மாயாபயமும் இல்லை. அங்கு நான்கு கரங்களுடைய வாசுதேவனை தெய்வப் பரிவாரத்துடன் கண்டு, பிரஜா-விஸர்க சக்தி வரம் பெற்று, விராட்-பாவத்தைத் தியானித்து படைப்பு செய்ய உபதேசம் பெறுகிறான். பின்னர் பிரம்மா ரிஷிகள், கோபத்திலிருந்து ருத்ரன் தோற்றம், பிரஜாபதிகள், வேதங்கள், வர்ண-ஆசிரமங்கள், உயிர்கள்-லோகங்கள் ஆகியவற்றை ஒழுங்குபடுத்தி, தேவர்கள், பித்ருக்கள் முதலியோருக்கான ஹவிஸ்/கவ்ய முதலான அர்ப்பணங்களின் பகிர்வை நிர்ணயிக்கிறான். அத்தியாய முடிவில் கல்பங்களின்படி படைப்பில் மாறுபாடு, எல்லைகள் சிதைந்தால் வாசுதேவன் அவதரித்து ஒழுங்கை மீட்டெடுக்கும் நியதி, மேலும் க்ஷேத்ர-க்ஷேத்ரஜ்ஞ, பிரகృతి-புருஷ, மாயை, காலசக்தி, அக்ஷர, பரமாத்மா ஆகியவற்றின் லக்ஷண-விவேகமே ‘ஞானம்’ என வலியுறுத்தப்படுகிறது.