Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

बालोऽयं मम पौत्रस्तु कृत्याकृत्यं न वेत्ति च । तस्मात्त्वं राक्षसं भावं हरस्वास्य द्विजोत्तम

Transliteration

bālo'yaṃ mama pautrastu kṛtyākṛtyaṃ na vetti ca | tasmāttvaṃ rākṣasaṃ bhāvaṃ harasvāsya dvijottama

Translation

இவன் என் பேரன்; இன்னும் சிறுவன்; செய்யவேண்டியது, செய்யக்கூடாதது என்பதைக் அறியான். ஆகவே, ஓ த்விஜோத்தமா, இவனுடைய ராட்சசப் பண்பை அகற்றுங்கள்.

Word by Word

• बालः: a child; boy
• बालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुँलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पौत्रः: grandson
• पौत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (contrastive particle)

• कृत्य-अकृत्यम्: what should and should not be done
• कृत्य-अकृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक) + अकृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (कृत्यं च अकृत्यं च)

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Reason/Source)
• Type: Noun
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राक्षसम्: demonic
• राक्षसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भवम् इति विशेष्यस्य)

• भावम्: state; nature
• भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हरस्व: remove; take away
• हरस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अस्य: of him; his
• अस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुँलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born
• द्विजोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमः)

Speaker

Pitāmaha (speaking to Prasthātṛ)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pitāmaha identifies the offender as his young grandson and appeals to the brāhmaṇa-sage to lift the rākṣasa-bhāva; the child stands ashamed behind the elder.

Characters & Entities

• Pitāmaha
• Prasthātṛ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Elders protect and guide the immature; mercy and correction are dharmic responses when ignorance rather than malice is involved.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this line; it is part of the moral narrative within Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is described; it is a request to withdraw a curse/condition.