Sarga 86
इन्द्रजितः कर्माननुष्ठानात् उत्थाय हनूमन्तं प्रति प्रस्थानम् / Indrajit Abandons the Unfinished Rite and Moves Against Hanuman
युद्धकाण्ड
அப்போது விபீஷணன் இலக்குமணனுக்கு செயல்வழி அறிவுரை கூறினான்—மேகம்போல் கருமையான ராட்சசப் படையை விரைவில் சிதைத்து விடு; அப்பொழுது ராவணன் புதல்வன் இந்திரஜித் வெளிப்படுவான், அவன் அனுஷ்டானத்தை நிறைவேற்றுவதற்கு முன்பே அவனைத் தாக்கி வீழ்த்தலாம். உடனே கடும் போர் எழுந்தது; அம்புகள், மரங்கள், மலைச்சிகரங்கள் எறியப்பட்டதால் வானமே மூடப்பட்டதுபோல் ஆனது. வானரரும் கரடியரும் தங்கள் இயற்கை ஆயுதங்களால் தீவிரமாகப் போரிட்டனர். தன் படையின் அலறலைக் கேட்டு, அடக்க இயலாத இந்திரஜித் முடிக்காத கர்மத்தை விட்டெழுந்தான். காடின் இருளிலிருந்து வெளிவந்து தயாரான தேரில் ஏறி, மேகஒளிபோல் பிரகாசித்து, செந்நிறக் கண்களுடன், மரணத்துக்கு ஒப்பான தோற்றத்தில் தோன்றினான். ராட்சசர்கள் இலக்குமணனைச் சூழ்ந்ததைப் பார்த்த ஹனுமான் பெருமரங்களைத் தூக்கி, பிரளயத் தீயைப் போல எதிரிப் படையைக் கருகச் செய்தான். ஆயிரக்கணக்கான ராட்சசர்கள் திரிசூலம், வாள், சக்தி, இரும்புத் தண்டு, பரசு, சுத்தி, பிந்திபாலம் முதலிய எல்லா ஆயுதங்களுடனும் ஹனுமானை நோக்கி பாய்ந்தனர். அப்போது இந்திரஜித் சாரதியிடம் வானர வீரனை நோக்கித் தேரை செலுத்துமாறு ஆணையிட்டான்; தேரிலிருந்து அம்புமழை பொழிந்தது. ஹனுமான் தாக்குதலைத் தாங்கி நேரடியாகச் சவால் விடுத்தான். விபீஷணன் இலக்குமணனை எச்சரித்தான்—இந்திரஜித் ஹனுமானை நோக்கி வந்துள்ளான், உடனே கொல்லும் எதிர்தாக்கு செய்; இலக்குமணன் தேரிலிருந்த அவனை அறிந்து பதிலாக அம்புவீச்சைத் தொடங்கினான்.
Shlokas
Verse 1
अथतस्यामवस्थायांलक्ष्मणंरावणानुजः ।परेषामहितंवाक्यमर्थसाधकमब्रवीत् ।।।।
அந்நிலையில் ராவணனின் இளையவன், இலக்குமணனிடம் நோக்கத்தை நிறைவேற்றும், பகைவர்க்கு தீங்கான சொற்களை உரைத்தான்.
Verse 2
यदेतद्राक्षसानीकंमेघश्यामंविलोक्यते ।एतदायोध्यतांशीघ्रंकपिभिपादपायुधैः ।।।।
மேகம்போல் கருமையாகத் தோன்றும் இந்த இராட்சசப் படையைப் பார்த்து, மரங்களை ஆயுதமாகக் கொண்ட வானரர்கள் உடனே இதைத் தாக்கட்டும்।
Verse 3
अस्यानीकस्यमहतोभेदनेयतलक्ष्मण ।राक्षसेन्द्रसुतोऽप्यत्रभिन्नेदृश्योभविष्यति ।।।।
லட்சுமணா! இந்தப் பெரும் சேனைவ்யூகம் உடைந்தவுடன், அணிவகுப்பு சிதைந்தபோது இங்கே ராக்ஷசேந்திரனின் புதல்வனும் தெளிவாகக் காணப்படும்.
Verse 4
सत्वमिन्द्राशनिप्रख्यैःशरैरवकिरन्परान् ।अभिद्रवाशुयावद्वैनैतत्कर्मसमाप्यते ।।।।
இந்திரவஜ்ரம் போன்ற அம்புகளை மழையெனப் பொழிந்து பகைவரை மூடிக்கொண்டு, அவன் இந்தத் தந்திரத்தை முடிப்பதற்கு முன்பே விரைந்து தாக்கு.
Verse 5
ज हिवीरदुरात्मानंमायापरमधार्मिकम् ।रावणिंक्रूरकर्माणंसर्वलोकभयावहम् ।।।।
வீரனே! மாயையில் மூழ்கிய, அதர்மன், கொடுஞ்செயலன், எல்லா உலகங்களுக்கும் அச்சமூட்டும் அந்த ராவணியை வதை செய்.
Verse 6
विभीषणवच्श्रुत्वालक्ष्मणश्शुभलक्षणः ।ववर्षशरवर्षाणिराक्षसेन्द्रसुतंप्रति ।।।।
விபீஷணனின் சொற்களை கேட்டுச் சுபலக்ஷணன் லக்ஷ்மணன் ராக்ஷசேந்திரனின் புதல்வன் மீது அம்புமழையைப் பொழிந்தான்.
Verse 7
ऋक्षाःशाखामृगाश्चैवद्रुमद्रिनखयोधिनः ।अभ्यधावन्तसहितास्तदनीकमवस्थितम् ।।।।
கரடிகளும் வானரங்களும் ஒன்றுகூடி அந்த அணிவகுத்த படைத்தொகுதியின் மீது பாய்ந்தனர்; மரங்கள், பாறைகள், தம் நகங்களையே ஆயுதமாகக் கொண்டு போரிட்டனர்.
Verse 8
राक्षसाश्चशितैर्भाणैरसिभिश्शक्तितोमरैः ।उद्यदैससम् वर्तन्तसमरेकपिसैन्यजिघांसवः ।।।।
குரங்கு சேனையை அழிக்க விரும்பிய ராக்ஷசர்கள் போர்க்களத்தில் பாய்ந்து வந்தனர்—கூரிய அம்புகளை எறிந்து, வாள்கள், சக்திகள், தோமர-வேல்களால் தாக்கினர்।
Verse 9
स सम्प्रहारस्तुमुलःसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ।शब्देनमहतालङ्कांनादयन्वैसमन्ततः ।।।।
அப்போது குரங்குகளுக்கும் ராக்ஷசர்களுக்கும் இடையில் கொந்தளிப்பான, பேரொலியுடனான மோதல் எழுந்தது; அதன் மகத்தான முழக்கத்தால் லங்கா எங்கும் எதிரொலித்தது।
Verse 10
शस्त्रश्चविविधाकारैश्शितैर्बाणैश्चपादपैः ।उद्यतैर्गिरिशृङ्गैश्चघोरैराकाशमावृतम् ।।।।
பலவகை ஆயுதங்கள், கூரிய அம்புகள், வேரோடு பிடுங்கப்பட்ட மரங்கள், உயர்த்தப்பட்ட பயங்கர மலைச்சிகரங்கள் ஆகியவற்றால் வானம் எங்கும் மறைக்கப்பட்டது.
Verse 11
तेराक्षसावानरेषुविकृताननबाहवः ।निवेशयन्तःशस्त्राणिचक्रुस्तेसुमहद्भयम् ।।।।
விகாரமான முகமும் கரங்களும் உடைய அந்த இராட்சசர்கள் வானரர்களின் மேல் தங்கள் ஆயுதங்களைப் பாய்ச்சிக் குத்தி, அவர்களிடையே மிகப் பெரிய அச்சத்தை உண்டாக்கினர்।
Verse 12
तथैवसकलैर्वृक्षैर्गिरिशृङ्गैश्चवानराः ।अभिजघ्नुजघ्नुश्चसमरेराक्षसर्षभान् ।।।।
அவ்வாறே வானர வீரர்கள் முழு மரங்களாலும் மலைச் சிகரங்களாலும் போர்க்களத்தில் இராட்சசர்களின் காளைபோன்ற வீரர்களைத் தாக்கி வீழ்த்தி நொறுக்கினர்।
Verse 13
ऋक्षवानरमुख्यैश्चमहाकायैर्महाबलैः ।रक्षसांयुध्यमानानांमहद्भयमजायत ।।।।
மாபெரும் உடலும் மாபெரும் வலிமையும் கொண்ட கரடி-வானரத் தலைவர்கள் போரிட்டுக் கொண்டிருக்க, போராடிய இராட்சசர்களிடையே மிகப் பெரிய அச்சம் எழுந்தது।
Verse 14
स्वमनीकंविषण्णंतुश्रुत्वाशत्रुभिरर्दितम् ।उदतिष्ठतदुर्दर्षः स कर्मण्यननुष्ठिते ।।।।
தன் படை பகைவரால் துன்புறுத்தப்பட்டு மனம் சோர்ந்தது எனக் கேட்டதும், அடக்க இயலாத அந்த வீரன்—தான் தொடங்கிய கருமம் இன்னும் நிறைவுறாத போதிலும்—உடனே எழுந்தான்.
Verse 15
वृक्षान्धकारान्निर्गम्यजातक्रोधः स रावणिः ।आरुरोहरथंसज्जंपूर्वयुक्तंसुसंयतम् ।।।।
மரங்களின் அடர்ந்த இருளிலிருந்து வெளிவந்து, புதிதாய் எழுந்த கோபத்துடன் ராவணி, முன்பே இணைக்கப்பட்டு உறுதியாகக் கட்டப்பட்ட தயார் ரதத்தில் ஏறினான்.
Verse 16
स भीमकार्मुकधरःकालमेघसमप्रभ: ।रक्तास्यनयनोकृद्धोमभौमृत्युरिवान्तकः ।।।।
அச்சமூட்டும் வில்லைத் தாங்கி, காலமேகம்போல் இருண்ட ஒளியுடன், கோபத்தால் சிவந்த முகமும் கண்களும் உடைய அவன், அந்தகனாய் சாட்சாத் மரணம்போல் பிரகாசித்தான்.
Verse 17
दृष्टवैवतुरथस्थंतंपर्यवर्तततद्बलम् ।रक्षसांभीमवेगानांलक्ष्मणेनयुयुत्सताम् ।।।।
அவனை ரதத்தில் நிலைத்திருப்பதைக் கண்டவுடன், பேர்வேகமுடைய அந்த ராக்ஷசப் படை திரும்பி வந்து, போர் விரும்பிய லக்ஷ்மணனைச் சூழ்ந்து நெருங்கியது.
Verse 18
तस्मिन् कालेतुहनूमानुद्यम्यसुदुरासदम् ।धरणीधरसङ्काशोमहावृक्षमरिन्दमः ।।।।स राक्षसानांतत्सैन्यंकालाग्निरिवनिर्दहन् ।चकारबहुभिर्वक्षैर्निःसंज्ञंयुधिवानरः ।।।।
அந்நேரத்தில் பகைவரை அடக்கும் ஹனுமான்—மலைபோல் உயர்ந்தவன்—எதிர்க்க இயலாத பெருமரத்தைத் தூக்கி, போரில் பிரளயத் தீயென ராக்ஷசப் படையைச் சுட்டெரித்து, பல மரங்களால் அடித்து அவர்களை மயக்கமடையச் செய்தான்.
Verse 19
तस्मिन् कालेतुहनूमानुद्यम्यसुदुरासदम् ।धरणीधरसङ्काशोमहावृक्षमरिन्दमः ।।6.86.18।।स राक्षसानांतत्सैन्यंकालाग्निरिवनिर्दहन् ।चकारबहुभिर्वक्षैर्निःसंज्ञंयुधिवानरः ।।6.86.19।।
அந்நேரத்தில் பகைவரை அடக்கும் ஹனுமான்—மலைபோல் உயர்ந்தவன்—எதிர்க்க இயலாத பெருமரத்தைத் தூக்கி, போரில் பிரளயத் தீயென ராக்ஷசப் படையைச் சுட்டெரித்து, பல மரங்களால் அடித்து அவர்களை மயக்கமடையச் செய்தான்.
Verse 20
विध्वंसन्तंतरसादृष्टवैवपवनात्मजम् ।राक्षसानांसहस्राणिहनूमन्तमवाकिरन् ।।।।
பவனபுத்திரன் அனுமான் பேர்வேகத்துடன் அழிவை நிகழ்த்துவதை கண்டவுடன், ராட்சசர்களின் ஆயிரக்கணக்கான படைகள் அவனைச் சூழ்ந்து மொய்த்தன.
Verse 21
शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।।।
கூர்மையான திரிசூலங்களைத் தாங்கியவர்களும், கைகளில் வாள்களைப் பிடித்தவர்களும், சக்தி-வேல்கள் மற்றும் பட்டச ஆயுதங்களால் ஆயத்தமான ராட்சசர்கள் போருக்காக நெருங்கி வந்தனர்.
Verse 22
शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।
அவர்கள் இரும்புப் பரிகங்கள் மற்றும் கதைகள், அழகிய குந்தங்கள், மேலும் நூற்றுக்கணக்கான சதக்னிகள், இரும்பாயுதங்கள், கனமான இரும்பு முட்கரங்களாலும் போரிட்டனர்.
Verse 23
शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।
ராட்சசர்கள் கொடிய பரசுகளாலும் பிந்திபாலங்களாலும் தாக்கினர்; மேலும் வஜ்ரம் போன்ற குத்துகளாலும், மின்னலைப் போல் விழும் அறைகளாலும் அடித்தனர்.
Verse 24
शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।
அவர்கள் எல்லாத் திசைகளிலும் நெருங்கி மலைபோன்ற வீரனைத் தாக்கினர்; ஆனால் அவனும் சினம் கொண்டு அவர்களிடையே மாபெரும் அழிவை நிகழ்த்தினான்।
Verse 25
स ददर्शकपिश्रेष्ठमचलोपममिन्द्रजित् ।सूदमानमसन्त्रस्तममित्रान् पवनात्मजम् ।।।।
இந்திரஜித் கபிச்ரேஷ்டனான பவனாத்மஜன் ஹனுமானை கண்டான்—அசையா மலைபோல் நிலைத்து, அஞ்சாது பகைவர்களை அழித்துக் கொண்டிருந்தான்।
Verse 26
स सारथिमुवाचेदंयाहियत्रैषवानरः ।क्षयमेवहिनःकुर्याद्राक्षसामुपेक्षितः ।।।।
அவன் தேரோட்டியிடம் கூறினான்—“அந்த வானரன் இருக்கும் இடத்திற்குச் செல்; அவனை அலட்சியம் செய்தால் நம் ராக்ஷசர்களுக்கு நிச்சயமாக அழிவை ஏற்படுத்துவான்।”
Verse 27
इत्युक्तस्सारथिस्तेनययौयत्र न मारुतिः ।वहन् परमदुर्धर्षंस्थितमिन्द्रजितंरथे ।।।।
அவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும் தேரோட்டி மாருதி இருந்த இடத்திற்குச் சென்றான்; தேரின் மேல் நின்றிருந்த மிகுந்த தடுக்கமுடியாத இந்திரஜித்தை ஏற்றிச் சென்றான்।
Verse 28
सोऽभ्युपेत्यशरान्खङ्गान्पट्टसासिपरश्वधान् ।अभ्यवर्षतदुर्धर्षःकपिमूर्थनिराक्षसः ।।।।
தடுக்கமுடியாத அந்த ராக்ஷசன் அருகே வந்து அம்புகள், வாள்கள், பட்டிசங்கள், ஈட்டிகள், கோடாரிகள் முதலிய ஆயுதங்களை கபி வீரனின் தலையின் மீது மழைபோல் பொழிந்தான்।
Verse 29
तानिशस्त्राणिघोराणिप्रतिगृह्य स मारुतिः ।रोषेणमहताविष्टोवाक्यंचेदमुवाच ह ।।।।
அந்தக் கொடிய ஆயுதங்களைத் தாங்கிய மாருதி ஹனுமான் பெருஞ்சினத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு இவ்வசனங்களை உரைத்தான்.
Verse 30
युध्यस्वयदिशूरोऽसिरावणात्मजदुर्मते ।वायुपुत्रंसमासाद्य न जीवन् प्रतियास्यसि ।।।।
நீ உண்மையில் வீரன் என்றால், ஓ ராவணன் மகனே தீயமதி, போரிடு; வாயுபுத்திரனை எதிர்கொண்ட பின் நீ உயிருடன் திரும்பமாட்டாய்.
Verse 31
बाहुभ्यांसम्प्रतियुध्यस्वयदिमेद्वन्द्वमाहवे ।वेगंसहस्वदुर्बुद्धेततस्त्वंरक्षसांवरः ।।।।
போர்க்களத்தில் என்னுடன் இரட்டைப் போர் வேண்டுமெனில், கைகளாலேயே என்னுடன் போரிடு; ஓ தீயமதி, என் வேகத்தைத் தாங்கு—அப்போதுதான் நீ ராட்சசர்களில் முதன்மை எனக் கூறலாம்.
Verse 32
हनूमन्तंजिघांसन्तंसमुद्यतशरासनम् ।रावणात्मजमाचष्टे लक्ष्मणाय विभीषण: ।।।।
வில் ஏந்தி ஹனுமானை கொல்லத் துணிந்திருந்த ராவணன் மகனைப் பற்றி விபீஷணன் லக்ஷ்மணனிடம் அறிவித்தான்.
Verse 33
यस्सवासवनिर्जेतारावणस्यात्मसम्भवः ।स एषरथमास्थायहनूमन्तंजिघांसति ।।।।
வாசவன் (இந்திரன்) மீது வெற்றி பெற்றவன், ராவணனிடமே பிறந்தவன்—அவனே இப்போது ரதத்தில் ஏறி ஹனுமானை கொல்ல முயல்கிறான்.
Verse 34
तमप्रतिमसंस्थानैश्शरैश्शत्रुनिवारणैः ।जीवितान्तकरैर्घोरैःसौमित्रेरावणिंजहि ।।।।
ஓ சௌமித்ரி! ஒப்பற்ற வடிவமுடைய, பகைவரைத் தடுக்கவல்ல, அச்சமூட்டும் உயிர்முடிவைத் தரும் அம்புகளால் ராவணி (இந்திரஜித்)யை வதம் செய்।
Verse 35
इत्येवमुक्तस्तुतदामहात्माविभीषणेनारिविभीषणेन ।ददर्शतंपर्वतसन्निकाशंरथस्थितंभीमबलंदुरासदम् ।।।।
பகைவர்க்கு அச்சமூட்டும் விபீஷணன் இவ்வாறு கூறியபோது, மகாத்மா லக்ஷ்மணன் அவனை கண்டான்—மலைபோல் பெரிதாய், தேரில் நின்று, பயங்கர வலிமையுடன் அணுக இயலாத இந்திரஜித்தை।
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the injunction to strike Indrajit before his ritual task is completed, raising the wartime dharma question of timing: when decisive intervention is justified to prevent a greater threat and protect allied forces.
Counsel (upadeśa) must translate into prompt, proportionate action: discern the enemy’s enabling conditions (concealment, ritual power, morale) and remove them, while sustaining collective duty toward allies under crisis.
Lanka is the primary setting, with emphasis on battlefield atmosphere (sky filled with missiles) and wooded cover (“darkness of trees”) as a tactical landmark from which Indrajit emerges—signaling terrain’s role in epic warfare.