Sarga 72
अतिकायवधश्रवणं रावणस्य लङ्कारक्षाविधानम् (Ravana’s Reaction to Atikaya’s Death and the Fortification Orders for Lanka)
युद्धकाण्ड
இந்த ஸர்கத்தில், மிகுந்த வீரமுடைய லக்ஷ்மணன் அதிகாயனை வதைத்தான் என்ற செய்தியை ராவணன் கேட்டு, வெளிப்படையாகக் கலங்கி, துயரமும் கோபமும் ஒன்றாகக் கொந்தளிக்கிறான். முன்பு ராமனாலும் வானரர்களாலும் லங்கையின் தலைசிறந்த தளபதிகளும் புகழ்பெற்ற போர்வீரர்களும் ஒன்றன்பின் ஒன்றாக வீழ்ந்ததை நினைத்து, ராக்ஷஸர்கள் அஜேயர் என்ற பெருமிதம் சிதறிக் கொண்டிருப்பதை அவன் உணர்கிறான். மேலும், இந்திரஜித் தெய்வாஸ்திரங்களால் ராம-லக்ஷ்மணரை கட்டிய நிகழ்வை நினைத்து, தேவர்களுக்கும் கந்தர்வர்களுக்கும் கூட அறுக்க முடியாததாகக் கருதப்பட்ட அந்தப் பந்தம் எவ்வாறு அவிழ்ந்தது என்று வியந்து, எதிர்ப்பக்கத்தின் ஆற்றல் தன் அறிவுக்கு எட்டாதது என ஒப்புக்கொள்கிறான். பின்னர் புலம்பலை விட்டு நிர்வாக ஆணைகளுக்கு மாறி, நகரமெங்கும் கடும் காவல் அமைக்கச் சொல்கிறான். வாயில்கள், நுழைவு–வெளியேற்ற வழிகள், படைநிலைகள் ஆகியவற்றை மீண்டும் மீண்டும் சோதிக்க வேண்டும்; குறிப்பாக சீதை காக்கப்படும் அசோக வனத்தில் பாதுகாப்பை மேலும் உறுதியாக்க வேண்டும் எனக் கட்டளையிடுகிறான். இரவுச்சரர்கள் மாலை, நள்ளிரவு, விடியல்—எல்லாக் காலங்களிலும் வானரர்களின் அசைவுகளை கண்காணிக்க வேண்டும்; படை நின்றிருந்தாலும் முன்னேறினாலும் எப்போதும் தயார் நிலையில் இருக்க வேண்டும் என வலியுறுத்துகிறான். ஆணை கேட்ட ராக்ஷஸப் படைகள் உடனே எழுந்து பாதுகாப்பு ஏற்பாடுகளை நடைமுறைப்படுத்துகின்றன. ராவணன் மட்டும் மகன் இறந்த தனிப்பட்ட பேரழிவை மனத்தில் சுமந்து, கோபத்தின் முள்ளால் குத்தப்பட்டவனாய், மீண்டும் மீண்டும் நீண்ட மூச்சு விட்டபடி தன் அரண்மனைக்கு திரும்புகிறான்.
Shlokas
Verse 1
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।।।
மகாதேஜஸ்வியான இலக்குமணன் அதிகாயனை வதைத்தான் என்று கேட்டதும், அரசன் இராவணன் கலக்கமடைந்து இவ்வாறு கூறினான்।
Verse 2
धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।
தூம்ராக்ஷன்—மிகுந்த சினமுடையவன், வில்லாளி, ஆயுதம் தாங்குவோரில் சிறந்தவன்—அகம்பனன், பிரஹஸ்தன், அதுபோல கும்பகர்ணனும்; இவர்கள் அனைவரும் பேர்வலமுடைய வீர ராட்சசர்கள், போருக்கு ஆவலுடையோர், பகைச் சேனைகளை வெல்வோர், பகைவரால் என்றும் வெல்லப்படாதோர். ஆயினும் அயராத செயல்களையுடைய ஸ்ரீராமன், அந்த மகாவீரர்களாகிய மிகப் பெருந்தேகத்தார், பலவகை ஆயுதங்களில் தேர்ந்த ராட்சசர்களை வதைத்தான்; மேலும் பல வீரரும் மகாத்மா யோத்தரும் வீழ்த்தப்பட்டனர்.
Verse 3
धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।6.72.2।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।6.72.3।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।6.72.4।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।
இவர்கள் மகாபலமுடைய வீர ராட்சசர்கள், போர்க்காமம் கொண்டவர்கள்; பகைச் சேனைகளை வென்றவர்கள், பகைவரால் எப்போதும் தோற்கடிக்கப்படாதவர்கள்—இவர்கள் இப்போது வீழ்ந்தனர்.
Verse 4
धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।।6.72.2।।एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।।6.72.3।।निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।।6.72.4।।अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ।
அயராத செயலுடைய ஸ்ரீராமன், மகாவீரரும் மிகப் பெருங்காயமும் பல ஆயுதங்களில் தேர்ந்த ராட்சசர்களையும் வதைத்தான்; மேலும் பலர் வீரரும் மகாத்மாவுமான யோధர்களும் வீழ்த்தப்பட்டனர்.
Verse 5
प्रख्यातबलवीर्येणपुत्रेणेन्द्रजितामम ।।।।यौहितौभ्रातरौतदावीरौबद्धौदत्तवरैश्शरैः ।
அப்போது வலமும் வீரமும் புகழ்பெற்ற என் மகன் இந்திரஜித், வரப்பலன் கொண்ட அம்புகளால் போரில் புகழ்பெற்ற அந்த இரு வீர சகோதரர்களையும் கட்டிப் பிணைத்தான்.
Verse 6
यन्नशक्यंसुरैस्सर्वैरसुरैर्वामहाबलैः ।।।।मोक्तुंतद्बन्धनंघोरंयक्षगन्धर्वकिन्नरैः ।तन्नजानेप्रभावैर्वामाययामोहनेनवा ।।।।शरबन्धाद्विमुक्तौतौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
அனைத்து தேவர்களாலும், மகாபலமுடைய அசுரர்களாலும், யக்ஷர்-கந்தர்வர்-கின்னரர்களாலும் கூட அவிழ்க்க முடியாத அந்தக் கொடிய பந்தத்தை—அவர்கள் இயல்புப் பெருமையாலோ அல்லது எனக்குத் தெரியாத மயக்கும் மாயையாலோ—ராமன் இலக்குமணன் என்னும் இரு சகோதரரும் அம்புப் பந்தத்திலிருந்து விடுபட்டனர்.
Verse 7
यन्नशक्यंसुरैस्सर्वैरसुरैर्वामहाबलैः ।।6.72.6।।मोक्तुंतद्बन्धनंघोरंयक्षगन्धर्वकिन्नरैः ।तन्नजानेप्रभावैर्वामाययामोहनेनवा ।।6.72.7।।शरबन्धाद्विमुक्तौतौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
அனைத்து தேவர்களாலும், மகாபலமுடைய அசுரர்களாலும், யக்ஷ‑கந்தர்வ‑கின்னரர்களாலும் கூட அவிழ்க்க இயலாத அந்தக் கொடிய பந்தம், அம்புப் பந்தத்திலிருந்து சகோதரர் ராமன்‑லக்ஷ்மணன் விடுபட்டனர். அது அவர்களின் இயல்புப் பெருமையாலோ, அல்லது ஏதோ மயக்கும் மாயையாலோ—எனக்கு அறியமுடியாது।
Verse 8
येयोधानिर्गताश्शूराराक्षसाममशासनात् ।।।।तेसर्वेनिहतायुद्धेवानरैस्सुमहाबलैः ।
என் ஆணையின்படி போருக்கு புறப்பட்ட அந்த வீர ராக்ஷச யோధர்கள் அனைவரும், மிகுந்த வலமுடைய வானர வீரர்களால் போர்க்களத்தில் கொல்லப்பட்டனர்।
Verse 9
तम्नपश्याम्यहंयुद्धेयोऽद्यरामंसलक्ष्मणम् ।।।।शासयेत्सबलंवीरंससुग्रीवविभीषणम् ।
இன்றும் இந்தப் போரில், லக்ஷ்மணனுடன் கூடிய ராமனை—சேனையுடன் அந்த வீரனை, மேலும் சுக்ரீவன்‑விபீஷணன் உடனிருப்பதையும்—அடக்க வல்லவர் யாரையும் நான் காணவில்லை।
Verse 10
अहोसुबलवान् रामोमहदस्त्रबलं च वै ।।।।यस्यविक्रममासाद्यराक्षसानिधनंगताः ।
‘அஹோ! ராமன் மிகுந்த வலிமையுடையவன்; அவன் ஆயுதங்களின் ஆற்றலும் உண்மையிலே மாபெரும். அவன் வீரத்தை எதிர்கொண்ட ராட்சசர்கள் அழிவை அடைகின்றனர்.’
Verse 11
अप्रमत्सैश्चसर्वत्रगुप्सैरक्ष्यापुरीवतियम् ।।।।अशोकवनिकायांचयत्रसीताऽभिरक्ष्यते ।
எங்கும் இந்த நகரம் விழிப்புடன் மறைந்த காவலர்களால் காக்கப்படுக; குறிப்பாக சீதாதேவி கடும் கண்காணிப்பில் வைக்கப்பட்டுள்ள அசோக வனத்தைச் சிறப்பாகக் காக்கவும்।
Verse 12
निष्क्रामोवाप्रवेशोवाज्ञातव्यस्सर्वदैवनः ।।।।यत्रयत्रभवेद्गुल्मस्तत्रतत्रपुनःपुनः ।
வெளியேறுதலோ நுழைவோ—அவை எப்போதும் நமக்குத் தெரிந்திருக்க வேண்டும்; எங்கு எங்கு படைப்பிரிவுகள் நிறுத்தப்பட்டுள்ளனவோ அங்கு அங்கு மீண்டும் மீண்டும் சோதனை செய்யப்படுக।
Verse 13
सर्वतश्चापितिष्ठध्वंस्स्वै: परिवृताबलैः ।।।।द्रष्टव्यं च पदंतेषांवानराणांनिशाचराः ।
ஓ நிசாசரர்களே! எல்லாத் திசைகளிலும் தத்தம் படைகளால் சூழப்பட்டு நிலைபெறுங்கள்; அந்த வானரர்களின் அடிச்சுவடும் அசைவும் கவனிக்கப்படுக।
Verse 14
प्रदोषेवार्धरात्रेवाप्रत्यूषेवापिसर्वत ।।।।नावज्ञातेषुकर्तव्यावानरेषुकदाचन ।द्विषतांबलमुद्युक्तमापतकतिंस्थितंसदा ।।।।
மாலை, நள்ளிரவு அல்லது விடியல்—எந்நேரமும்—வானரர்களைப் பற்றி ஒருபோதும் அலட்சியம் செய்யக்கூடாது; பகைவர் படை எப்போதும் ஆயத்தமாக இருக்கட்டும்—நிலையைப் பிடித்திருந்தாலும், எதிர்கொள்ள முன்னேறினாலும்।
Verse 15
प्रदोषेवार्धरात्रेवाप्रत्यूषेवापिसर्वत ।।6.72.14।।नावज्ञातेषुकर्तव्यावानरेषुकदाचन ।द्विषतांबलमुद्युक्तमापतकतिंस्थितंसदा ।।6.72.15।।
மாலை, நள்ளிரவு அல்லது விடியல்—எப்போதும்—வானரர்களைப் பற்றி ஒருபோதும் கவனக்குறைவு இருக்கக் கூடாது; எதிர்ப்படை இடையறாது ஆயத்தமாக இருக்கட்டும்—நிலையாக நின்றாலும், எதிர்த்து முன்னேறினாலும்।
Verse 16
ततस्तेराक्षसास्सर्वेश्रुत्वालङ्काधिपस्यतत् ।वचनंसर्वमातिष्ठन् यथावत्तुमहाबलाः ।।।।
அப்போது அந்தப் பெருவலமுடைய ராட்சசர்கள் அனைவரும் லங்காதிபதியின் சொற்களைச் செவிமடுத்து, விதிப்படி தத்தம் இடங்களிலும் நியமிக்கப்பட்ட பணிகளிலும் முறையாக நிலைபெற்றனர்.
Verse 17
स तान् सर्वान् हिसन्दिश्यरावणोराक्षसाधिपः ।मन्युशल्यंवहन् दीनःप्रविवेशस्वमालयम् ।।।।
இவ்வாறு அனைவருக்கும் கட்டளையிட்ட ராட்சசாதிபதி ராவணன், உள்ளத்தில் கோபத்தின் வேதனைக்குரிய முள்ளைச் சுமந்தவனாய் துயருற்று தன் அரண்மனைக்குள் நுழைந்தான்.
Verse 18
ततस्ससन्दीपितकोपह्निर्निशाचराणामधिपोमहाबलः ।तदेवपुत्रव्यसनंविचिन्तयन्मुहुर्मुहुश्चैवतदाव्यनिश्श्वसत् ।।।।
பின்னர் பெருவலமுடைய நிசாசராதிபதி, உள்ளே எரியும் கோபத் தீயுடன், தன் மகனைச் சார்ந்த அதே பேராபத்தை மீண்டும் மீண்டும் சிந்தித்தவனாய், அடிக்கடி ஆழ்ந்த பெருமூச்சுகளை விட்டான்.
Verse 19
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மிகுந்த வீரத்துடன் விளங்கும் லக்ஷ்மணன் அதிகாயனை வதைத்தான் என்று கேட்டதும், அரசன் கலக்கமடைந்து இவ்வாறு உரைத்தான்.
Verse 20
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மகாவீரன் இலக்குமணன் அதிகாயனை வதைத்தான் எனக் கேட்ட அரசன் மிகுந்த கலக்கத்தால் நடுங்கி, பதற்றமுற்ற மனத்துடன் இவ்வாறு உரைத்தான்.
Verse 21
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
வல்லமைமிக்க இலக்குமணன் அதிகாயனை கொன்றான் எனக் கேட்ட அரசன் துயரத்தில் ஆழ்ந்து, கலங்கிய மனத்துடன் இவ்வாறு பேசத் தொடங்கினான்.
Verse 22
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மகாவீரன் இலக்குமணன் அதிகாயனை வதைத்தான் எனக் கேட்ட அரசன் கடும் பதற்றத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, பின்னர் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தான்.
Verse 23
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மகாவீரன் இலக்குமணன் அதிகாயனை கொன்றான் எனக் கேட்ட அரசன் பெரும் கலக்கத்தில் ஆழ்ந்து, பதற்றமுற்று இவ்வாறு உரைத்தான்.
Verse 24
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மகாபராக்கிரமன் இலக்குமணன் அதிகாயனை வதைத்தான் எனக் கேட்ட அரசன் கலக்கத்தால் நிறைந்து, அதன் பின் இவ்வாறு கூறத் தொடங்கினான்.
Verse 25
अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ।।6.72.1।।
மிகுந்த வீரத்துடன் இலக்குமணன் அதிகாயனை வதைத்தான் என்று கேட்ட அரசன் பெரும் கலக்கமடைந்து இவ்வாறு உரைத்தான்.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Rāvaṇa’s shift from emotional shock to executive governance: despite personal grief and anger, he formalizes a citywide security protocol—tight control of ingress/egress and constant surveillance—revealing how rājadharma can be invoked even by an antagonistic ruler under existential threat.
The sarga highlights the limits of power grounded only in force or boons: repeated losses compel even a proud sovereign to concede the opponent’s superior efficacy and to rely on vigilance and procedure. It also illustrates how attachment and bereavement destabilize judgment, producing the “manyu-śalya” (thorn of wrath) that clouds leadership.
Laṅkā is mapped as a fortified urban space with controlled gates and troop posts (gulma), and the Aśoka-vāṭikā is singled out as a sensitive inner landmark because it houses the guarded Sītā, making it a focal point for internal security and surveillance.