Sarga 25 Hero
Yuddha KandaSarga 2534 Verses

Sarga 25

शुकसारण-चारप्रवेशः (Suka and Sāraṇa’s Espionage and Release)

युद्धकाण्ड

தசரதன் புதல்வன் ஸ்ரீராமன் வானர சேனையுடன் கடலைக் கடந்து சேதுபந்தம் செய்து வந்தான் என்ற செய்தி அறிந்த ராவணன் உற்சாகமடைந்து, தன் அமைச்சரான உளவாளிகள் சுகன், சாரணன் ஆகியோரைக் கண்ணுக்குத் தெரியாமல் எதிரி முகாமில் புகுந்து உளவு பார்க்க ஆணையிட்டான். சேனையின் அளவு, முக்கிய வானரத் தலைவர்கள் மற்றும் திறமையான தளபதிகள் யார், சேது அமைப்பின் நிலை, மலை-குகை-கரை-காடு-பூங்கா முதலிய இடங்களில் உள்ள தங்குமிடங்கள், மேலும் ஸ்ரீராம-லக்ஷ்மணரின் உறுதி, வீரியம், ஆயுதவலிமை ஆகியவற்றை மதிப்பிடுதல்—இவை அவர்களின் பணியாக இருந்தது. வானர வேடத்தில் அவர்கள் முகாமில் நுழைந்தபோது, எண்ணமுடியாத அளவிலான சேனையின் பெருமையும், காதைத் துளைக்கும் போர்க் கர்ஜனையும் கண்டு திகைத்தனர். விபீஷணன் மறைந்த உளவாளிகளை அறிந்து பிடித்து ஸ்ரீராமன் முன் கொண்டு வந்தான். மரணப் பயத்தில் நடுங்கிய அவர்களைப் பார்த்த ஸ்ரீராமன் அமைதியான நகைச்சுவையுடனும் தர்மக் கட்டுப்பாட்டுடனும்—தூதர்களையும் ஆயுதமற்றவர்களையும் கொல்லக் கூடாது; நீங்கள் காண வேண்டியதை கண்டுவிட்டீர்கள், ஏதேனும் மீதமிருந்தால் விபீஷணன் அனைத்தையும் காட்டுவான்—என்று கூறி விடுதலை செய்ய ஆணையிட்டான். மேலும் ராவணனுக்குச் சொல்ல வேண்டிய செய்தியாக—சீதையை அபகரித்த வலிமையை வெளிப்படுத்து; விடியற்காலையில் லங்கையின் கோட்டைரட்சையும் ராக்ஷசப் பலமும் எவ்வாறு சிதறும் என்பதைப் பார்—என்று அறிவுறுத்தினான். லங்கைக்கு திரும்பிய சுகன்-சாரணன், ஸ்ரீராமனின் தர்மநெறியையும், ராமன், லக்ஷ்மணன், விபீஷணன், சுக்ரீவன் ஆகிய நால்வரின் அச்சுறுத்தும் ஆற்றலையும் எடுத்துரைத்து, மைதிலியைத் திருப்பி அளித்து சமாதானம் செய்வதே நலம் என ராவணனுக்கு அறிவுறுத்தினர்।

Shlokas

Verse 1

सबलेसागरंतीर्णेरामेदशरथात्मजे ।अमात्यौरावणश्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ।।।।

தசரத நந்தனன் ஸ்ரீராமன் தன் சேனையுடன் கடலைக் கடந்தபோது, ஸ்ரீமான் ராவணன் தன் இரு அமைச்சர்கள் சுகன், சாரணன் ஆகியோரிடம் கூறினான்।

Verse 2

समग्रंसागरंतीर्णंदुस्तरंवानरंबलम् ।अभूतपूर्वंरामेणसागरेसेतुबन्धनम् ।।।।

தாண்ட இயலாத பெருங்கடலை வானரப் படை முழுவதுமாகக் கடந்தது; மேலும் ஸ்ரீராமன் கடலில் சேதுவை அமைத்து முன் எவரும் செய்யாத அபூர்வ செயலைச் செய்தான்।

Verse 3

सागरेसेतुबन्दंतुनश्रद्दध्यांकथञ्चन ।अवश्यंचापिसङ् ख्येयंतन्मयावानरंबलम् ।।।।

கடலில் பாலம் கட்டப்பட்டது என்பதை நான் எவ்விதத்திலும் நம்ப இயலவில்லை. ஆயினும் அந்த வானரப் படையின் எண்ணிக்கையும் வலிமையும் நான் நிச்சயமாக அறிந்தே தீர வேண்டும்.

Verse 4

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।।।

நீங்கள் இருவரும் கவனிக்கப்படாமல் வானரச் சேனையில் நுழைந்து அதன் முழுப் பரிமாணத்தை அறியுங்கள்—எண்ணிக்கை, வீரியம், மேலும் ப்லவங்கர்களில் முதன்மைத் தலைவர்கள் யார் என்பதையும்.

Verse 5

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

மேலும் ராமனுக்கும் சுக்ரீவனுக்கும் நம்பிக்கைக்குரிய அமைச்சர்கள் யார் என்பதை அறியுங்கள்; மேலும் முன்னணியில் முன்வந்து நிற்கும் வீர வானரர்கள் யார்—முன்னிருந்து வழிநடத்தும் தைரியசாலிகள் யார் என்பதையும் கண்டறியுங்கள்.

Verse 6

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

‘இந்தப் பேரளவு நீர்ப்பரப்பான கடலில் அந்தச் சேது எவ்வாறு கட்டப்பட்டது என்பதை அறிந்து கொள்; மேலும் அந்த மகாத்ம வானரர்களின் முகாம் மற்றும் அவர்களின் அமைப்பையும் தெரிந்து கொள்।’

Verse 7

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

‘ராமனின் உறுதி, வீரியம், ஆயுதங்கள் ஆகியவற்றை உண்மையாய் அறிந்து வா; அதுபோல லக்ஷ்மணனின் வீரத்தின் உண்மையான அளவையும் தெரிந்து வா।’

Verse 8

कश्चसेनापतिस्तेषांवानराणांमहौजसाम् ।तच्चज्ञात्वायथातत्त्वंशीघ्रमगन्तुमर्हथः ।।।।

‘அந்த மகாபல வானரர்களின் சேனாதிபதி யார்? இவற்றையெல்லாம் தத்துவமாக அறிந்து விரைவில் திரும்பி வா।’

Verse 9

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।हरिरूपधरौवीरौप्रविष्टौवानरंबलम् ।।।।

இவ்வாறு உரிய ஆணை பெற்ற ராக்ஷச வீரர்கள் சுகன், சாரணன் வானர வடிவம் தரித்து வானர சேனையில் புகுந்தனர்।

Verse 10

ततस्तद्वानरंसैन्यमचिन्त्यंरोमहर्षणम् ।सङ् ख्यातुंनाध्यगच्छेतांतदातौशुकसारणौ ।।।।

அப்போது அந்த வானர சேனை எண்ணத்திற்கெட்டாததும் மெய்சிலிர்க்கச் செய்வதுமானதுமாய் தோன்றியது; அந்நேரம் சுகனும் சாரணனும் அதன் எண்ணிக்கையைக் கணிக்க இயலவில்லை।

Verse 11

संस्थितंपर्वताग्रेषुनिर्दरेषुगुहासुच ।समुद्रस्यचतीरेषुवनेषूपवनेषुच ।।।।तरमाणंचतीर्णंचतर्तुकामंचसर्वशः ।निविष्टंनिविश्चैवभीमनादंमहाबलम् ।।।।तद्बलार्णवमक्षोभ्यंददृशातेनिशाचरौ ।

அந்த இரு நிசாசரரும் அசைக்க முடியாத, மாபெரும் வலிமையுடைய அந்த சேனை-கடலை எங்கும் பரவி இருப்பதைக் கண்டனர்: மலைச் சிகரங்களில், பள்ளத்தாக்குகளிலும் குகைகளிலும், கடற்கரைகளில், காடுகளிலும் தோப்புகளிலும். சிலர் இன்னும் கடந்து கொண்டிருந்தனர், சிலர் கடந்து வந்திருந்தனர், சிலர் கடக்க விரும்பினர்; மேலும் பலர் தங்கியிருந்து பயங்கர முழக்கமிட்டனர்।

Verse 12

संस्थितंपर्वताग्रेषुनिर्दरेषुगुहासुच ।समुद्रस्यचतीरेषुवनेषूपवनेषुच ।।6.25.11।।तरमाणंचतीर्णंचतर्तुकामंचसर्वशः ।निविष्टंनिविश्चैवभीमनादंमहाबलम् ।।6.25.12।।तद्बलार्णवमक्षोभ्यंददृशातेनिशाचरौ ।

மலைச் சிகரங்களில், பள்ளத்தாக்குகளில், குகைகளில், கடற்கரைகளில், காடுகளிலும் தோட்டங்களிலும் எங்கும் பரவி—எங்கோ கடக்கின்ற, எங்கோ கடந்து விட்ட, எங்கோ கடக்கத் தயாரான—பயங்கர முழக்கத்துடன் கர்ஜிக்கும், மகாபலமுடைய, அசைக்க முடியாத கடல்போன்ற அந்த சேனைப் பெருங்கடலை அந்த இரு நிசாசரரும் கண்டனர்।

Verse 13

तौददर्शमहातेजाःप्रतिच्छन्नौचविभीषणः ।आचचक्षेऽथरामायगृहीत्वाशुकसारणौ ।।।।

மிகுந்த தேஜஸுடைய விபீஷணன் அவர்கள் இருவரும் மறைந்து இருப்பதை கண்டான்; சுகன், சாரணன் இருவரையும் பிடித்து ராமனிடம் செய்தியைக் கூறினான்।

Verse 14

तस्यैमौराक्षसेन्द्रस्यमन्त्रिणौशुकसारणौ ।लङ्कायस्समनुप्राप्तौचारौपरपुरञ्जय:।। ।।

எதிரி கோட்டைகளை வெல்வோனே! இவர்கள் இருவர்—சுகன், சாரணன்—ராட்சசேந்திரனின் அமைச்சர்கள்; லங்கையிலிருந்து உளவாளிகளாக இங்கு வந்துள்ளனர்।

Verse 15

तौदृष्टवाव्यथितौरामंनिराशौजीवितेतथा ।कृताञ्जलिपुटौभीतौवचनंचेदमूचतुः ।।।।

ராமனை கண்டதும் அவர்கள் இருவரும் நடுங்கினர்; உயிர் பற்றிய நம்பிக்கையும் இழந்து, அஞ்சலியுடன் பயந்து இவ்வாறு பேசினர்।

Verse 16

आवामिहागतौसौम्य रावणप्रहितावुभौ ।परिज्ञातुंबलंसर्वंतवेदंरघुनन्दन:।। ।।

அருள்மிகு நற்குணனே! நாங்கள் இருவரும் ராவணன் அனுப்பியவர்களாக இங்கு வந்தோம். ரகுநந்தனே! உமது இந்த முழு சேனைப் பலத்தை அறியவே வந்தோம்।

Verse 17

तयोस्तद्वचनंश्रुत्वारामोदशरथात्मजः ।अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यंसर्वभूतहितेरतः ।।।।

அவர்களின் சொற்களைச் செவிமடுத்த தசரதநந்தனன் ஸ்ரீராமன், எல்லா உயிர்களின் நலனில் ஈடுபட்டவன், மென்மையான புன்னகையுடன் இனிய வாக்கை உரைத்தான்।

Verse 18

यदिदृष्टंबलंसर्वंवयंवासुपरिक्षिताः ।यथोक्तंवाकृतंकार्यछन्दतःप्रतिगम्यताम् ।।।।

நீங்கள் முழுப் படையையும் பார்த்திருந்தாலோ, அல்லது எங்களை நன்கு ஆராய்ந்திருந்தாலோ; சொல்லப்பட்டபடி காரியத்தை நிறைவேற்றியிருந்தால்—உங்கள் விருப்பப்படி திரும்பிச் செல்லுங்கள்।

Verse 19

अथकिञ्चिददृष्टंवाभूयस्तद्द्रष्टुमर्हथः ।विभीषणोवाकात्स्नर्येनभूयस्सन्दर्शयिष्यति ।।।।

இப்போது இன்னும் காணாதது ஏதேனும் இருந்தால், அதை மீண்டும் காண வேண்டும்; இல்லையெனில் விபீஷணன் முழுப் படையையும் முழுமையாக மீண்டும் காட்டுவான்।

Verse 20

नचेदंग्रहणंप्राप्यभेत्तव्यंजीवितंप्रति ।न्यस्तशस्त्रौगृहतौवानदूतौवधमर्हतः ।।।।

நீங்கள் பிடிபட்டதால் உயிரைப் பற்றிப் பயப்பட வேண்டாம். ஆயுதங்களை வைத்துவிட்டவர்களோ, கைதானவர்களோ—முக்கியமாக தூதர்கள்—கொல்லத் தகுதியற்றவர்கள்.

Verse 21

प्रच्छमानौविमुञ्चैतौचारौरात्रिंचरावुभौ ।शत्रुपक्षस्यसततंविभीषण: विकर्षिणौ ।।।।

இவர்கள் இருவரும் இரவில்சுற்றும் உளவாளிகள்; செய்தி கேட்டு எப்போதும் பகைவர்பக்கத்தைத் தளரச் செய்பவர்கள். ஆயினும், விபீஷணா, அவர்கள் வேண்டுகின்றனர்—அவர்களை விடுவி.

Verse 22

प्रविश्यनगरींलङ्कांभवद् भ्यांधनदानुजः ।वक्तव्योरक्षसांराजायथोक्तंवचनंमम ।।।।

நீங்கள் இருவரும் லங்கா நகரில் நுழைந்து, தனதன் (குபேரன்) இளையோனான ராக்ஷசராஜனிடம், நான் சொன்னதுபோலவே என் வார்த்தையைத் துல்லியமாகச் சொல்ல வேண்டும்.

Verse 23

यद्बलंचसमाश्रित्यसीतांमेहृतवानपि ।तद्दर्शययथाकामंससैन्यस्सहबान्धवः ।।।।

எந்த வலிமையை நம்பி அவன் என் சீதையை அபகரித்தானோ, அதே வலிமையை அவன் விருப்பம்போல், தன் படையுடனும் உறவினருடனும் வெளிப்படுத்தட்டும்.

Verse 24

श्वःकाल्येनगरींलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।रक्षसंचबलंपश्यशरैर्विध्वंसितंमया ।।।।

நாளை விடியற்காலையில், மதில்களும் வாயில்தோரணங்களும் உடைய லங்கா நகரத்தையும், ராக்ஷசர்களின் படையையும்—என் அம்புகளால் சிதைந்ததாய்—நீ காண்பாய்.

Verse 25

क्रोधंभीममहंमोक्ष्येससैन्येत्वयिरावण: ।श्वःकाल्येवज्रवान्वज्रंदानवेष्विववासवः ।।।।

ஏ ராவணா! நாளை விடியற்காலையில், உன்ன்மேலும் உன் படையின்மேலும் என் பயங்கரக் கோபத்தை விடுவேன்; வஜ்ரதாரி வாசவன் (இந்திரன்) தானவர்கள்மேல் வஜ்ரத்தை எறிந்ததுபோல்.

Verse 26

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।।।।जयेतिप्रतिनन्द्यैतौराघवंधर्मवत्सलम् ।आगम्यनगरींलङ्कामब्रूतांराक्षसाधिपम् ।।।।

இவ்வாறு மறுமொழியாக ஆணை பெற்ற ராட்சசர்கள் சுகனும் சாரணனும், தர்மத்தில் அன்புடைய ராகவனை “ஜயம்” என்று வாழ்த்திப் போற்றி, லங்கா நகரை அடைந்து ராட்சசாதிபதியிடம் உரைத்தனர்.

Verse 27

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।।6.25.26।।जयेतिप्रतिनन्द्यैतौराघवंधर्मवत्सलम् ।आगम्यनगरींलङ्कामब्रूतांराक्षसाधिपम् ।।6.25.27।।

மறுமொழியாக அறிவுறுத்தப்பட்ட சுகன், சாரணன் என்னும் ராட்சசர்கள் தர்மபிரிய ராகவனை “ஜயம்” என்று போற்றி, லங்கா நகரைச் சென்று ராட்சசாதிபதியிடம் கூறினர்.

Verse 28

विभीषणगृहीतौतुवधार्तौराक्षसेश्वर: ।दृष्टवाधर्मात्मनामुक्तौरामेणामिततेजसा ।।।।

ஓ இராட்சசாதிபதியே! விபீஷணன் எங்களை வதைக்கப் பிடித்திருந்தான்; ஆனால் தர்மாத்மாவும் அளவற்ற தேஜஸும் உடைய ஸ்ரீராமன் எங்களைப் பார்த்தவுடன் விடுவித்தான்.

Verse 29

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।।।

எங்கே ஒரே இடத்தில் அந்த நான்கு புருஷசிரேஷ்டர்கள் ஒன்றாக நிற்கிறார்களோ—லோகபாலர்களைப் போன்ற வீரர்கள், அஸ்திரங்களில் தேர்ந்தோர், உறுதியான பராக்கிரமம் உடையோர்.

Verse 30

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।6.25.29।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।6.25.30।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।6.25.31।।

அவர்கள்—ஸ்ரீமான் தசரதன் புதல்வன் ஸ்ரீராமன், லக்ஷ்மணன், விபீஷணன், மேலும் மகாதேஜஸுடைய சுக்ரீவன்; அவன் பராக்கிரமம் மகேந்திரனுக்கு ஒப்பானது.

Verse 31

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।6.25.29।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।6.25.30।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।6.25.31।।

இவர்கள் மதில்களும் வாயில்தோரணங்களும் உடைய லங்காபுரியையே பிடுங்கி எடுத்துச் செல்ல வல்லவர்கள்; ஆகவே எல்லா வானரரும் ஒதுங்கி நிற்கட்டும்.

Verse 32

यादृश्यंतस्यरामस्यरूपंप्रहरणानिच ।वधिष्यतिपुरींलङ्कामेकस्तिष्ठन्तुतेत्रयः ।।।।

ஸ்ரீராமனின் திருவுருவும் அவர் ஆயுதங்களும் எத்தகையவையோ, அத்தகைய வல்லமை அவருக்கு உண்டு—அவர் ஒருவரே லங்காபுரியை அழிக்க வல்லவர்; மற்ற மூவரும் ஒதுங்கி நிற்கட்டும்.

Verse 33

रामलक्ष्मणगुप्तासासुग्रीवेणचवाहिनी ।बभूवदुर्दर्षतरासर्वैरपिसुरासुरैः ।।।।

ராமன்-லக்ஷ்மணன் காத்தும், சுக்ரீவன் தலைமையிலும் இருந்த அந்த சேனை மிகுந்த துர்தர்ஷமாகியது; எல்லா தேவர்களும் அசுரர்களும் கூட அதை எதிர்கொள்வது அரிதாயிற்று।

Verse 34

प्रहृष्टरूपाध्वजिनीवनौकसां ।महात्मनाम् सम्प्रतियोद्धुमिच्छताम् ।अलंविरोधेनशमोविधीयतांप्रदीयतांदाशरथायमैदिली ।।।।

வனவாசிகளின் கொடிகளால் அலங்கரித்த சேனை—அந்த மகாத்ம வீரர்கள்—மகிழ்ந்து போருக்கு ஆவலாயுள்ளனர். பகை போதும்; சமாதானம் நிலைபெறட்டும்; மைதிலி தசரதன் புதல்வன் ராமனிடம் ஒப்படைக்கப்படட்டும்।

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Rāma’s decision to spare captured enemy spies/envoys. Despite being infiltrators, they are treated under a dharmic rule of war: those who are envoys or unarmed are not to be executed, reinforcing restraint amid siege conditions.

Power is subordinated to principle: righteous leadership demonstrates confidence through restraint, transparency, and adherence to norms (dharma), using moral authority as strategic strength rather than relying solely on punitive violence.

The ocean (sāgara) and the setu-bandhana (sea-bridge) frame the campaign’s logistical breakthrough; Laṅkā’s fortifications (prākāra, toraṇa) define the impending siege; troop dispersal across mountains, caves, shores, forests, and groves maps the encampment ecology of the invading host.