Sarga 16
विभीषणोपदेशे रावणस्य परुषवाक्यम् (Ravana’s Harsh Reply to Vibhishana’s Counsel)
युद्धकाण्ड
இந்த பதினாறாம் ஸர்கத்தில் அரசவையில் ‘ஹிதோபதேச’ நிகழ்வாகப் பெரிய பிளவு தோன்றுகிறது. விபீஷணன் ராவணனின் நலனை நாடி ஹிதவசனம் கூறுகிறான்; ஆனால் காலச்சோதிதனாக வர்ணிக்கப்படும் ராவணன் கடுமையான சொற்களால் பதிலளிக்கிறான். அநார்யனுடன் நட்பு பயனற்றது என்பதை அவன் உவமைகளால் விளக்குகிறான்—தாமரை இலை மீது நீர் ஒட்டாதது, தேனைச் சுவைத்தும் நன்றியற்ற தேனீக்கள், குளித்தும் அழுக்குபடும் யானை, சரத்கால மேகங்கள் இடியினும் மழை பொழியாதது—தர்மமில்லாத இடத்தில் நற்குணம் கனியாது என்பதையே இவை உறுதிப்படுத்துகின்றன. மேலும் இப்படிப் பேசினால் மற்றொருவருக்கு உடனடி தண்டனை என விபீஷணனை மிரட்டுகிறான். நியாயவாதியான விபீஷணன் கதையை ஏந்தி நான்கு ராக்ஷஸர்களுடன் எழுந்து ஆகாயத்தில் உயர்ந்து, ராவணனை கண்டிக்கிறான்—மூத்த சகோதரன் மரியாதைக்குரியவன்; ஆனால் நீ தர்மத்திலிருந்து வழுவினாய். அவன் அரசநீதியின் சாரத்தைச் சொல்கிறான்: இனிமையாகப் பேசுவோர் பலர்; ஆனால் கடினமாக இருந்தாலும் நன்மை தரும் உண்மையைச் சொல்வோரும் கேட்போரும் அரியர். ராவணன் மரணப் பாசத்தில் கட்டப்பட்டவன்; ராமனின் தீப்போன்ற அம்புகள் அவனைத் தாக்கும்; காலம் பிடித்தால் மகாபலரும் வீழ்வர் என எச்சரிக்கிறான். இறுதியில் மூத்தவரின் நலன் கருதி பேசியதற்கு மன்னிப்பு வேண்டி, தன்னைவும் லங்கையையும் காக்குமாறு அறிவுறுத்தி விடைபெற்று செல்கிறான்; மரணத்திற்கு நெருங்கியோர் நண்பரின் நல்ல ஆலோசனையை ஏற்கார் எனக் கதையுரை முடிகிறது.
Shlokas
Verse 1
सुनिविष्टंहितंवाक्यमुक्तवन्तंविभीषणम् ।अब्रवीत्परुषंवाक्यंरावणःकालचोदितः ।।।।
விபீஷணன் நன்கு ஆதாரமுடைய நலவாக்கை உரைத்தபோதிலும், காலத்தால் தூண்டப்பட்டு மரணத்திற்கு அண்மையான இராவணன் கடுமையான சொற்களைப் பேசினான்।
Verse 2
वसेत्सहसपत्नेनक्रुद्धेऽनाशीविषेणवा ।नतुमित्रप्रवादेनसंवसेच्छत्रुसेविना ।।।।
அறிந்த போட்டியாளனோடு அல்லது கோபித்த விஷப்பாம்போடு கூட வாழலாம்; ஆனால் நட்பெனப் பேசி பகைவரைச் சேவிப்பவனுடன் சேர்ந்து வாழக் கூடாது।
Verse 3
जानामिशीलंज्ञातीनांसर्वलोकेषुराक्षस: ।हृष्यन्तिव्यसनेष्वेतेज्ञातीनाज्ञातयस्सदा ।।।।
ஓ ராக்ஷஸா! எல்லா உலகங்களிலும் உறவினரின் இயல்பை நான் அறிவேன்; இவர்கள் தம் சொந்த உறவினர் துன்பத்தில் விழுந்தாலும் மீண்டும் மீண்டும் மகிழ்வர்।
Verse 4
प्रथानंसाधनंवैद्यंधर्मशीलंचराक्षस: ।ज्ञातयोह्यवमन्यन्तेशूरंपरिभवन्तिच ।।।।
ஓ ராக்ஷஸா! தலைவன் திறமையுடனும் கல்வியுடனும் தர்மநிஷ்டையுடனும் வீரனாகவும் இருந்தாலும், அவனுடைய உறவினரே அவனை இகழ்ந்து அவமதிப்பர்।
Verse 5
नित्यमन्योन्यसम्हृष्टाव्यसनेष्वाततायिनः ।प्रच्छन्नहृदयाघोराज्ञातयस्तुभयावहाः ।।।।
உறவினர்கள் பயமுறுத்துவோர்; எப்போதும் ஒருவருக்கொருவர் மகிழ்ச்சி காட்டி நடிப்பர், ஆனால் பிறரின் துன்பத்தில் தாக்குதலாளரைப் போலக் களிப்பர்; உள்ளம் மறைந்திருக்கும்.
Verse 6
श्रूयन्तेहस्तिभिर्गीताश्श्लोकाःपद्मवनेक्वचित् ।पाशहस्तान्नरान्द्रुष्टवाशृणुतान्गदतोमम ।।।।
ஒருகால் தாமரை வனத்தில், பாசம் ஏந்திய மனிதர்களைக் கண்ட யானைகள் பாடிய செய்யுள்கள் கேட்கப்படுகின்றன. நான் உரைப்பவற்றை நீங்கள் கேளுங்கள்.
Verse 7
नाग्निर्नान्यानिशस्त्राणिननःपाशाभयावहाः ।घोरास्स्वार्थप्रयुक्तास्तुज्ञातयोनोभयावहाः ।।।।
அக்னியும் அல்ல, பிற ஆயுதங்களும் அல்ல, பாசங்களும் எமக்கு உண்மையில் அச்சமளிப்பதில்லை; சுயநலத்தில் இயங்கும் கொடிய சொந்த உறவினர்களே அச்சமளிப்போர்.
Verse 8
उपायमेतेवक्ष्यन्तिग्रहणेनात्रसंशयः ।कृत्स्नाद्भयाद् ज्ञातिभयंसुकष्टंविदितंचन ।।।।
இதில் ஐயமில்லை—எங்களைப் பிடிக்கும் வழிமுறைகளை அவர்கள் நிச்சயம் சொல்லுவார்கள். எல்லா அச்சங்களிலும், சொந்த உறவினரால் எழும் அச்சமே மிகக் கடினம்—இது எமக்கு நன்கு தெரியும்.
Verse 9
विद्यतेगोषुसम्पन्नंविद्यतेब्राह्मणेदमः ।विद्यतेस्त्रीषुचापल्यंविद्यतेज्ञातितोभयम् ।।।।
மாடுகளில் செல்வம் உள்ளது; பிராமணனில் தமம் (சுயக்கட்டுப்பாடு) உள்ளது; பெண்களில் சபலத்தன்மை உள்ளது; மேலும் சொந்த உறவினரிடமிருந்து அச்சம் உண்டாகிறது.
Verse 10
ततोनेष्टमिदंसौम्ययदहंलोकसत्कृतः ।ऐश्वर्यमभिजातश्चज्ञातीनांमूर्ध्न्यवस्थितः ।।।।
ஆகையால், சௌம்யா, நீ இதைத் தாங்க இயலாது—நான் உலகில் மதிக்கப்படுகிறேன், ஐஸ்வரியமுடையவன், உயர்குலத்தவன், மேலும் உறவினரின் தலைமை இடத்தில் நிற்கிறேன்।
Verse 11
यथापुष्करपत्रेषुपतितास्तोयबिन्दवः ।नश्लेषमभिगच्छन्तितथाऽनार्येषुसङ्गतम् ।।।।
தாமரை இலைகளில் விழும் நீர்த்துளிகள் ஒட்டாததுபோல், அநாரியருடன் சேர்ந்திருப்பதால் நிலையான நட்பும் பாசமும் உருவாகாது।
Verse 12
यथामधुकरस्तर्षाद्रसंविन्दन्नविद्यते ।तथात्वमपितत्रैवतथानार्येषुसौहृदम् ।।।।
தாகத்தால் இனிய தேனைப் பெற்ற பின் தேனீக்கு அங்கே அக்கறை இல்லாததுபோல், அநாரியரிடத்தில் உண்மையான நட்பு இல்லை।
Verse 13
यथापूर्वंगजस्स्नात्वागृह्यहस्तेनवैरजः ।दूषयत्यात्मनोदेहंतथानार्येषुसङ्गतम् ।।।।
யானை நீராடிய பின் துதிக்கையால் தூசியை எடுத்து தன் உடலையே மாசுபடுத்துவது போல, அநாரியரின் சேர்க்கை ஒருவரின் நல்ல நிலையையும் களங்கப்படுத்தும்।
Verse 14
यथाशरदिमेघानांसिञ्चतामपिगर्जताम् ।नभवत्यम्बुसंक्लेदस्तथाऽनार्येषुसौहृदम् ।।।।
சரத்கால மேகங்கள் இடியுடன் மழை பொழிந்தாலும் நிலையான ஈரப்பதம் உண்டாகாதது போல, அநாரியர்களிடத்தில் நட்பு-சௌஹார்தம் நிலைபெறாது।
Verse 15
यथामधुकरस्तर्षात्काशपुष्पंपिबन्नपि ।रसमत्रनविन्देततथानार्वेषुसौहृदम् ।।।।
தாகத்தால் வாடும் தேனீ காசப்பூவைச் சுவைத்தாலும் உண்மையான இனிமை பெறாதது போல, அநாரியர்களிடத்தில் உண்மையான நட்பு கிடையாது।
Verse 16
अन्यस्त्वेवंविधंब्रूयाद्वाक्यमेतन्निशाचर: ।अस्मिन्मुहूर्तेनभवेत्त्वांतुधिक्कुलपांसन ।।।।
ஓ நிசாசரா! இத்தகைய சொற்களை வேறொருவன் கூறியிருந்தால் இந்நேரமே அவன் உயிரை எடுத்திருப்பேன்; ஆனால் நீ—திக்ஷாரம், குலக்கழிவு!
Verse 17
इत्युक्तःपरुषंवाक्यंन्यायवादीविभीषणः ।उत्पपातगदापाणिश्चतुर्भिस्सहराक्षसैः ।।।।
இவ்வாறு கடுஞ்சொல் கூறப்பட்டதும், நீதிநெறி நிலைத்த விபீஷணன் கதை கையில் ஏந்தி, நான்கு ராட்சசர்களுடன் திடீரென எழுந்து பாய்ந்தான்।
Verse 17
इत्युक्तःपरुषंवाक्यंन्यायवादीविभीषणः ।उत्पपातगदापाणिश्चतुर्भिस्सहराक्षसैः ।।।।
இவ்வாறு கடுஞ்சொல் கூறப்பட்டதும், நீதிநெறி நிலைத்த விபீஷணன் கதை கையில் ஏந்தி, நான்கு ராட்சசர்களுடன் திடீரென எழுந்து பாய்ந்தான்।
Verse 18
अब्रवीच्चतदावाक्यंजातक्रोधोविभीषणः ।अन्तरिक्षगत्शीमान्भ्रातरंराक्षसाधिपम् ।।।।
அப்போது கோபம் எழுந்த ஸ்ரீமான் விபீஷணன் ஆகாயத்தில் எழுந்து, தன் அண்ணன்—ராக்ஷசாதிபதி—யை நோக்கி இவ்வசனங்களை உரைத்தான்.
Verse 19
सत्वंभ्राताऽसिमेराजन्ब्रूहिमांयद्यदिच्छसि ।ज्येष्टोमान्यःपितृसमोनचधर्मपथेस्थितः ।।।।इदंतुपरुषंवाक्यंनक्षमाम्यग्रजस्यते ।
அரசே, நீ என் சகோதரன்; உனக்குப் பிடித்ததை என்னிடம் சொல். நீ மூத்தவன், வணக்கத்திற்குரியவன், தந்தைபோன்றவன்; ஆயினும் நீ தர்மப் பாதையில் நில்லவில்லை. ஆனால் உன் இந்தக் கடுமையான சொற்களை—மூத்த அண்ணனிடமிருந்தாலும்—நான் மன்னிக்கமாட்டேன்.
Verse 20
सुनीतंहितकामेनवाक्यमुक्तंदशानन: ।नगृह्णन्त्यकृतात्मानःकालस्यवशमागताः ।।।।
தசானனே! உள்ளம் அடக்கமற்றவர்கள், காலத்தின் (மரணத்தின்) வசப்பட்டவர்கள், நன்மை நாடி உரைக்கப்படும் நன்நெறி கொண்ட பயனுள்ள சொற்களை ஏற்கமாட்டார்கள்.
Verse 21
सुलभाःपुरुषराजन् सततंप्रियवादिनः ।अप्रियस्यचपथ्यस्यवक्ताश्रोताचदुर्लभः ।।।।
அரசே, எப்போதும் இனிய சொற்கள் பேசுவோர் எளிதில் கிடைப்பர்; ஆனால் இனிமையில்லாததாயினும் நலமளிக்கும் பத்தியச் சொல் கூறுபவனும், அதை கேட்க வல்லவனும்—இருவரும் அரியவர்கள்.
Verse 22
बद्धंकालस्यपाशेनसर्वभूतापहारिणा ।ननश्यन्तमुपेक्षेत्वांप्रदीप्तंशरणंयथा ।।।।
அனைத்து உயிர்களையும் பறிக்கும் காலத்தின் பாசத்தால் கட்டப்பட்ட நீ அழிவை நோக்கிச் செல்கிறாய்; உன்னை இவ்வாறு அலட்சியப்படுத்த முடியாது—எரிந்து கொண்டிருக்கும் வீட்டை யாரும் புறக்கணிக்க முடியாததுபோல்.
Verse 23
दीप्तपावकसङ्काशैश्शितैःकाञ्चनभूषणैः ।नत्वामिच्छाम्यहंद्रष्टुंरामेणनिहतंशरैः ।।।।
அக்னிபோல் ஒளிவீசும், கூர்மையும் பொன் அலங்காரமும் உடைய அம்புகளால் ஸ்ரீராமன் உன்னை வீழ்த்தியதை நான் காண விரும்பவில்லை।
Verse 24
शूराश्चबलवन्तश्चकृतास्त्राश्चरणाजिरे ।कालाभिपन्नास्सीदन्तियथावालुकसेतव ।।।।
போர்க்களத்தில் வீரரும் வலிமைமிக்கவரும் ஆயுதக் கலைநிபுணரும் கூட, காலத்தின் பிடியில் அகப்பட்டால் மணல் அணைகள் போலச் சாய்ந்து வீழ்வர்।
Verse 25
तन्मर्षयतुयच्चोक्तंगुरुत्वाद्धितमिच्छता ।।।।अत्मानंसर्वथारक्षपुरींचेमांसराक्षसाम् ।स्वस्तितेऽस्तुगमिष्यामिसुखीभवमयाविना ।।।।
நான் கூறியதை மன்னியுங்கள்; நீங்கள் மூத்தவர், உங்கள் நலன் கருதியே நான் உரைத்தேன். நீங்கள் எல்லாவிதத்திலும் உங்களைப் பாதுகாத்துக் கொள்ளுங்கள்; ராக்ஷசர்களுடன் கூடிய இந்த நகரத்தையும் காத்தருளுங்கள். உமக்கு மங்களம் உண்டாக; நான் புறப்படுகிறேன்—என்னை இன்றியும் இன்பமாய் இருங்கள்.
Verse 26
तन्मर्षयतुयच्चोक्तंगुरुत्वाद्धितमिच्छता ।।6.16.25।।अत्मानंसर्वथारक्षपुरींचेमांसराक्षसाम् ।स्वस्तितेऽस्तुगमिष्यामिसुखीभवमयाविना ।।6.16.26।।
ஓ ராக்ஷஸா! தலைவன் திறமையுடனும் கல்வியுடனும் தர்மநிஷ்டையுடனும் வீரனாகவும் இருந்தாலும், அவனுடைய உறவினரே அவனை இகழ்ந்து அவமதிப்பர்।
Verse 27
निवार्यमाणस्यमयाहितैषिणानरोचतेतेवचनंनिशाचर: ।परीतकालाहिगतायुषोनराहितंनगृह्णन्तिसुहृद्भिरीरितम् ।।।।
ஏ நிசாசரனே! உன்னைத் தடுக்க நல்வாழ்வு நாடி நான் கூறிய சொல் உனக்கு இனிதாகத் தோன்றவில்லை. இறுதிக்காலம் வந்து ஆயுள் தீர்ந்தபோது, மனிதர் நண்பர்கள் கூறும் நலவுரை கூட ஏற்கார்॥
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether a ruler will accept हित (beneficial but unwelcome counsel) from a well-wisher. Rāvaṇa rejects Vibhīṣaṇa’s advice, equating the counselor with an unworthy associate, and escalates to threat—turning a governance moment into a moral and political fracture.
Truth that benefits (pathya) is often unpleasant; therefore both the truthful advisor and the receptive listener are rare. The sarga also teaches that when kāla (death/time) dominates one’s judgment, even well-formed counsel is not grasped, accelerating self-destruction.
The immediate setting is the rākṣasa polity centered on Laṅkā (implied court context), while cultural-literary landmarks appear as didactic similes—lotus leaves, honeybees, elephants, and autumn clouds—used as classical Sanskrit imagery to encode political ethics.