Sarga 120
रामस्तवः — ब्रह्मणा रामस्य नारायणत्वप्रकाशनम् (Rama-Stava: Brahma Reveals Rama’s Nārāyaṇa Identity)
युद्धकाण्ड
போருக்குப் பிந்தைய மனிதத் துயரத்திலிருந்து இந்த ஸர்கம் ஒரு தெய்வீகத் தத்துவ வெளிப்பாட்டிற்கு மாறுகிறது. மக்களின் அழுகுரலைக் கேட்ட ராமன் கண்ணீர் மங்கிய கண்களுடன் சிறிது நேரம் நின்றான்—பொது உணர்வையும் அரச தர்மப் பொறுப்பையும் கதை வலியுறுத்துகிறது. பின்னர் சூரிய ஒளிபோன்ற விமானங்களில் தேவர்கள் லங்கைக்கு வருகிறார்கள்—குபேரன் (வைஶ்ரவணன்), பித்ருக்களுடன் யமன், இந்திரன், வருணன், ஆறுகண் வृषத்வஜ மகேஸ்வரன், பிரம்மா—என்று ஒரு மாபெரும் தெய்வசபை அமைந்து, நடந்தவற்றை உலகக் கண்ணோட்டத்துக்கு அப்பால் பிரபஞ்சக் கண்ணோட்டத்தில் மறுபரிசீலிக்கிறது. தேவர்கள் கேட்கிறார்கள்: படைப்பாளியும் ஆண்டவனுமெனப் போற்றப்படும் ராமன், சீதையின் அக்னிப் பரீட்சையில் ஏற்பட்ட வேதனையை எவ்வாறு அலட்சியம் செய்ததுபோல் தோன்ற முடியும்? இங்கு தெய்வீக சர்வஞ்ஞத்துக்கும் மனிதப் பாத்திர நடத்தைமுறைக்கும் இடையிலான பதற்றம் வெளிப்படுகிறது. ராமன் தன்னை தசரதனின் மனிதப் புதல்வனாகவே அறிகிறேன் என்று கூறி, தன் உண்மையான தோற்றத்தை பிரம்மா விளக்க வேண்டுமென வேண்டுகிறான். அப்போது பிரம்மா விரிவான ஸ்தவமாக ராமனை நாராயணன்/விஷ்ணுவென வெளிப்படுத்துகிறார்—யாகமும் ஓங்காரமும் ஆகிய ஸ்வரூபம், ஆதிமத்தியாந்தம், திசைகளிலும் எல்லா உயிர்களிலும் பரவி தாங்கும் தத்துவம், மேலும் திரிவிக்ரம-வாமனராக வந்து பலியைப் பந்தித்த லீலை. இறுதியில் ராவணவதம் அவதார நோக்கத்தின் நிறைவேற்றம் என அறிவிக்கப்படுகிறது; இந்தப் பழமையான ஸ்தவத்தைப் பாராயணம் செய்தால் வெற்றி கிடைத்து அவமதிப்பிலிருந்து காப்பு உண்டென கூறி, ஸர்கம் கதையின் முடிவாகவும் வழிபாட்டு-பாட உரையாகவும் நிறைவு பெறுகிறது.
Shlokas
Verse 1
ततोहिदुर्मनाराम्श्रुत्वैवंवदतांगिरः ।दध्यौमुहूर्तंधर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ।।।।
அப்போது தர்மாத்மா ராமன் மக்கள் இவ்வாறு பேசுவதைச் செவிமடுத்து மனம் துயருற்றான். ஒரு கணம் நின்று சிந்தித்தான்; கண்ணீர் கலங்க அவன் கண்கள் மங்கின।
Verse 2
ततोवैश्रवणोराजायमश्चपितृभिःसह ।सहस्राक्षश्चदेवेशोवरुणश्चजलेश्वरः ।।।।षडर्धनयन्श्रीमान्महादेवोवृषध्वजः ।कर्तासर्वस्यलोकस्यब्रह्माब्रह्मविदांवरः ।।।।एतेसर्वेसमागम्यविमानैस्सूर्यसन्निभैः ।आगम्यनगरींलङ्कामभिजग्मुश्चराघवम् ।।।।
அப்போது அரசன் வைஸ்ரவணன் (குபேரன்), பித்ருக்களுடன் யமன், ஆயிரக் கண்களையுடைய தேவேசன் இந்திரன், நீரின் அதிபதி வருணன், ஆறரை கண்களையுடையவனெனப் புகழப்படும் வृषத்வஜன் ஸ்ரீமான் மகாதேவன், மேலும் எல்லா உலகங்களின் கர்த்தாவும் பிரம்மவித்தில் சிறந்தவனுமான பிரம்மா—இவர்கள் அனைவரும் சூரியனொத்த ஒளிவீசும் விமானங்களில் கூடிவந்து லங்கா நகரை அடைந்து ராகவனை அணுகினர்॥
Verse 3
ततोवैश्रवणोराजायमश्चपितृभिःसह ।सहस्राक्षश्चदेवेशोवरुणश्चजलेश्वरः ।।6.120.2।।षडर्धनयन्श्रीमान्महादेवोवृषध्वजः ।कर्तासर्वस्यलोकस्यब्रह्माब्रह्मविदांवरः ।।6.120.3।।एतेसर्वेसमागम्यविमानैस्सूर्यसन्निभैः ।आगम्यनगरींलङ्कामभिजग्मुश्चराघवम् ।।6.120.4।।
வృషத்வஜனாகிய ஸ்ரீமான் மகாதேவன்—(இங்கு) ஷடர்தநயனன் என வர்ணிக்கப்படுபவன்—அனைத்து உலகங்களின் அதிபதி; மேலும் பிரம்மவிதர்களில் சிறந்தவன், எல்லா உலகங்களின் படைப்பாளி பிரம்மா—அவர்களும் அங்கு வந்தனர்॥
Verse 4
ततोवैश्रवणोराजायमश्चपितृभिःसह ।सहस्राक्षश्चदेवेशोवरुणश्चजलेश्वरः ।।6.120.2।।षडर्धनयन्श्रीमान्महादेवोवृषध्वजः ।कर्तासर्वस्यलोकस्यब्रह्माब्रह्मविदांवरः ।।6.120.3।।एतेसर्वेसमागम्यविमानैस्सूर्यसन्निभैः ।आगम्यनगरींलङ्कामभिजग्मुश्चराघवम् ।।6.120.4।।
அவர்கள் அனைவரும் ஒன்றுகூடி, சூரியனைப் போன்ற ஒளிவீசும் விமானங்களில் வந்து, லங்கா நகரை அடைந்து, ராகவனை அணுகி சென்றனர்.
Verse 5
ततःसहस्ताभरणान्प्रगृह्यविपुलान्भुजान् ।अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठाराघवंप्राञ्जलिंस्थितम् ।।।।
அப்போது தேவர்களில் சிறந்தோர், ஆயிரம் ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட தம் விசாலமான புஜங்களை உயர்த்தி, அஞ்சலி கூப்பி நின்ற ராகவனை நோக்கி உரைத்தனர்।
Verse 6
कर्तासर्वस्यलोकस्यश्रेष्ठोज्ञानवतांप्रभुः ।उपेक्षसेकथंसीतांपतन्तींहव्यवाहने ।।।।कथंदेवगणश्रेष्ठमात्मानंनावबुद्ध्यसे ।
நீங்கள் எல்லா உலகங்களுக்கும் கர்த்தா; ஞானிகளுள் சிறந்தவர்; பரமப் பிரபு. சீதை ஹவ்யவாஹனமான அக்னியில் புகுந்தபோது அதை நீங்கள் எவ்வாறு அலட்சியம் செய்தீர்? தேவர்களுள் உத்தமமான உங்கள் உயர்நிலையை நீங்கள் எவ்வாறு உணரவில்லை?
Verse 7
ऋतधामावसुःपूर्वंवसूनां च प्रजापतिः ।।।।त्रयाणामपिलोकानामादिकर्तास्वयंप्रभुः ।
முன்னர் நீங்கள் வசுக்களிடையே ‘ருததாமா’ எனும் வசுவாகவும், வசுக்களின் பிரஜாபதியாகவும் புகழ்பெற்றவர்; மூன்று உலகங்களின் ஆதிகர்த்தா, சுயம்பிரபு நீங்களே.
Verse 8
रुद्राणामष्टमोरुद्रस्साध्यानामपिपञ्चमः ।।।।अश्विनौचापिकर्णौतेसूर्यचन्द्रामसौदृशौ ।
ருத்ரர்களில் நீங்கள் எட்டாம் ருத்ரர்; சாத்யர்களில் ஐந்தாம். அஸ்வினி இரட்டையர் உங்கள் செவிகள்; சூரியனும் சந்திரனும் உங்கள் கண்கள்.
Verse 9
अन्तेचादौ च लोकानांदृश्यसे च परन्तप ।।।।उपेक्षसे च वैदेहींमानुषःप्राकृतोयथा ।
எதிரிகளைத் தணிப்பவனே! உலகங்களின் ஆதியிலும் அந்தத்திலும் நீ வெளிப்படுகிறாய்; ஆயினும் வைதேஹியை நீ ஒரு சாதாரண மனிதன் போல அலட்சியம் செய்தாய்.
Verse 10
इत्युक्तोलोकपालैस्तैस्स्वामीलोकस्यराघवः ।।।।अब्रवीत्त्रिदशश्रेष्ठान्रामधर्मभृतांवरः ।
அவ்வாறு லோகபாலர்கள் கூறியபோது, உலகின் ஆண்டவனான ராகவன்—தர்மத்தைத் தாங்குவோரில் முதன்மையான ராமன்—தேவர்களில் சிறந்தவர்களை நோக்கி உரைத்தான்।
Verse 11
आत्मानंमानुषंमन्येरामंदशरथात्मजम् ।।।।सोऽहंयस्ययतश्चाहंभगववंस्तद्भ्रवीतुमे ।
நான் என்னை மனிதனாகவே கருதுகிறேன்—தசரதனின் மகன் ராமன். ஆகவே, பகவனே, நான் யாருடையவன்? எங்கிருந்து வந்தேன்? அதை உண்மையாக எனக்குச் சொல்லுங்கள்।
Verse 12
इतिब्रुवाणंकाकुत्स्थंब्रह्माब्रह्मविदांवरः ।।।।अब्रवीच्छ्रुणुमेवाक्यंसत्यंसत्यपराक्रम ।
இவ்வாறு உரைத்த காகுத்ஸ்தனை நோக்கி, பிரம்மஞானிகளில் முதன்மையான பிரம்மா கூறினார்— “ஹே சத்தியப் பராக்கிரமனே! என் வாக்கை கேள்; அது முழுமையும் உண்மை.”
Verse 13
भवान्नारायणोदेवःश्रीमांश्चक्रायुधःप्रभुः ।।।।एकशृङ्गोवराहस्त्वंभूतभव्यसपत्नजित् ।
நீங்களே ஸ்ரீமான் நாராயண தேவன்—சக்கராயுதம் தாங்கிய ஆண்டவன். நீங்களே ஒருகொம்புடைய வராகன்; கடந்ததும் வருவதும் அறிந்தவன்; எல்லாப் பகைவரையும் வென்றவன்.
Verse 14
अक्षरंब्रह्मसत्यं च मध्येचान्ते च राघव ।।।।लोकानांत्वंपरोधर्मोविष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ।
ஹே ராகவா! நீங்களே அழியாத பிரம்மம்; நீங்களே சத்தியம்—நடுவிலும் முடிவிலும் நிறைந்தவன். உலகங்களுக்கு நீங்களே பரம தர்மம்; நான்கு கரங்களுடைய விஷ்வக்சேனன் நீங்களே.
Verse 15
शार्ङ्गधन्वाहृषीकेशःपुरुषःपुरुषोत्तमः ।।।।अजितःखङ्गदृग्विष्णुःकृष्णश्चैवमहाबलः ।
நீங்களே சார்ங்க வில்லைக் கொண்ட ஹ்ருஷீகேசன்; நீங்களே புருஷன், புருஷோத்தமன். நீங்களே அஜிதன்; வாள்தாங்கிய விஷ்ணு; மகாபலமுடைய கிருஷ்ணனும் நீங்களே.
Verse 16
सेनानीर्ग्रामणीश्चत्वंत्वंबुद्धिस्त्वंक्षमादमः ।।।।प्रभवश्चाप्ययश्चत्वमुपेन्द्रोमधुसूदनः ।
நீங்களே சேனைகளின் தலைவன், சமூகங்களின் வழிகாட்டி; நீங்களே புத்தி, பொறுமை, தமம் (சுயக்கட்டுப்பாடு). நீங்களே தோற்றமும் லயமும்; நீங்களே உபேந்திரன் (வாமனன்) மற்றும் மதுசூதனன்.
Verse 17
इन्द्रकर्मामहेन्द्रस्त्वंपद्मनाभोरणान्तकृत् ।।।।शरण्यंशरणं च त्वामाहुर्दिव्यामहर्षयः ।
இந்திரன் செய்கைகளின் ஆற்றல் நீயே; நீ மகேந்திரன், பத்மநாபன், போரின் முடிவைச் செய்பவன். தெய்வீக மகரிஷிகள் உன்னை ‘சரண்யன்’ என்றும் ‘சரணம்’ என்றும் போற்றுகின்றனர்॥
Verse 18
सहस्रशृङ्गोवेदात्माशरशीर्षोमहर्षभः ।।।।त्वंत्रयाणांहिलोकानामादिकर्तास्वयम्प्रभुः ।सिद्धानामपिसाध्यानामाश्रयश्चासिपूर्वजः ।।।।
நீ ஆயிரம் கொம்புகளையுடையவன், வேதாத்மா, நூறு தலைகளையுடைய மகரிஷபன். மூன்று உலகங்களின் ஆதிகர்த்தா நீயே, சுயம்பிரபு; சித்தர்களுக்கும் சாத்யர்களுக்கும் ஆதாரமும் ஆதிமூலமும் நீயே॥
Verse 19
सहस्रशृङ्गोवेदात्माशरशीर्षोमहर्षभः ।।6.120.18।।त्वंत्रयाणांहिलोकानामादिकर्तास्वयम्प्रभुः ।सिद्धानामपिसाध्यानामाश्रयश्चासिपूर्वजः ।।6.120.19।।
நீ ஆயிரம் கொம்புகளையுடையவன், வேதாத்மா, நூறு தலைகளையுடைய பரமச் சிறந்தவன். மூன்று உலகங்களின் ஆதிகர்த்தா நீயே, சுயம்பிரபு; சித்தர்-சாத்யர்க்கும் ஆதாரமும் ஆதிமூலமும் நீயே॥
Verse 20
त्वम्यज्ञस्त्वंवषटकारस्त्वमोङ्कारःपरात्परः ।।।।प्रभवंनिधनंवातेनोविदुःकोभवानिति ।
நீயே யாகம், நீயே வஷட்காரம், நீயே பராத்பரமான ஓங்காரம். உன் தொடக்கமோ உன் முடிவோ அவர்க்குத் தெரியாது; நீ உண்மையில் யார் என்பதையும் அவர்கள் அறியார்॥
Verse 21
दृश्यसेसर्वभूतेषुगोषु च ब्राह्मणेषु च ।।।।दिक्षुसर्वासुगगनेपर्वतेषुनदीषु च ।
ஹே பிரபோ! நீ எல்லா உயிர்களிலும்—பசுக்களிலும் பிராமணர்களிலும்—எல்லாத் திசைகளிலும், ஆகாயத்திலும், மலைகளிலும், நதிகளிலும் வெளிப்படையாகத் தோன்றுகின்றாய்।
Verse 22
सहस्रचरण्श्रीमान् शतशीर्षस्सहस्रदृक् ।।।।त्वंधारयसिभूतानिपृथिवीं च सपर्वताम् ।
திருமிகு பெருமாளே! ஆயிரம் பாதங்களும், நூறு தலைகளும், ஆயிரம் கண்களும் உடைய நீயே எல்லா உயிர்களையும், மலைகளுடன் கூடிய பூமியையும் தாங்குகின்றாய்।
Verse 23
अन्तेपृथिव्याःसलिलेदृश्यसेत्वंमहोरगः ।।।।त्रीन्लोकान्धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ।
ஹே ராமா! பூமியின் பிரளய முடிவில் நீ நீர்மேல் மகா நாகமாகத் தோன்றி, தேவர்கள், கந்தர்வர்கள், தானவர்கள் உட்பட மூன்று உலகங்களையும் தாங்குகின்றாய்।
Verse 24
अहंतेहृदयंरामजिह्वादेवीसरस्वती ।।।।देवारोमाणिगात्रेषुब्रह्मणानिर्मिताःप्रभो ।
ஹே ராமா! நான் உன் இதயம்; தேவி சரஸ்வதி உன் நாவு; பிரம்மனால் படைக்கப்பட்ட தேவர்கள், ஹே பிரபோ, உன் அங்கங்களின் ரோமங்களாக உள்ளனர்।
Verse 25
निमेषस्तेस्मृतारात्रिरुन्मेषोदिवसस्तथा ।।।।संस्कारास्त्वभवन्वेदानैतदस्तित्वयाविना ।
உன் கண் இமைத்தல் இரவாக நினைக்கப்படுகிறது; கண் திறத்தல் பகலாக. வேதங்களும் எல்லா ஸம்ஸ்காரங்களும் உன்னிடமிருந்தே தோன்றுகின்றன; உன்னின்றி இதிலொன்றும் இல்லை।
Verse 26
जगत्सर्वंशरीरंतेस्थैर्यंतेवसुथातलम् ।।।।अग्निःकोपःप्रसादस्तेसोम्श्रीवत्सलक्षणः ।
முழு உலகமும் உமது திருமேனி; பூமித்தளம் உமது நிலைத்தன்மை. அக்கினிபோல் உமது கோபம், சோமன்போல் உமது அருள்; நீர் ஸ்ரீவத்ஸ இலச்சினைத் தாங்கியவர்॥
Verse 27
त्वयालोकास्त्रयःक्रान्ताःपुरास्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः ।।।।महेन्ध्रश्चकृतोराजाबलिंबद्ध्वासुदारुणम् ।
முன்பு உமது சுயஇச்சை மூன்று அடிகளால் நீர் மூவுலகையும் அளந்தீர். அச்சமூட்டும் பலியைப் பிணைத்து மகேந்திரனை அரசனாக்கினீர்॥
Verse 28
सीतालक्ष्मीर्भवान् विष्णुर्देवःकृष्णःप्रजापतिः ।।।।वधार्थंरावणस्येहप्रविष्टोमानुषींतनुम् ।
சீதா லக்ஷ்மி; நீர் விஷ்ணு—அதாவது தெய்வீக கிருஷ்ணன், பிரஜாபதி-ஸ்வரூபப் பரமன். ராவணனை வதைக்கவே இங்கு மனித உடலில் அவதரித்தீர்॥
Verse 29
तदिदंनस्त्वयाकार्यंकृतंधर्मभृतांवर ।।।।निहतोरावणोरामप्रहृष्टोदिवमाक्रम ।
தர்மத்தைத் தாங்குவோரில் சிறந்தவரே! எங்களுக்காக இந்தக் காரியம் நீரே நிறைவேற்றினீர். ராவணன் வீழ்ந்தான், இராமா—இப்போது மகிழ்ந்து விண்ணுலகை அடையுங்கள்॥
Verse 30
अमोघंदेववीर्यंते न तेमोघाःपराक्रमाः ।।।।अमोघंदर्शनंरामअमोघस्तवसंस्तवः ।
தேவஸ்வரூப ராமா! உமது வீரியம் அமோகமானது; உமது பராக்கிரமங்கள் ஒருபோதும் வீணாகாது. உமது தரிசனமே பலனளிப்பது; உம்மைப் போற்றும் ஸ்துதியும் அமோகமே—வீணாகாது.
Verse 31
अमोघास्तेभविष्यन्तिभक्तिमन्तोनराभुवि ।।।।येत्वांदेवंध्रुवंभक्ताःपुराणंपुरुषोत्तमम् ।प्राप्नुवन्तिसदाकामनिहलोकेपरत्र च ।।।।
பூமியில் உம்மை பக்தியுடன் வழிபடுவோர் ஒருபோதும் தடுக்கப்படார். உம்மை நிலையான தேவனாகவும், ஆதிப் புருஷோத்தமனாகவும் போற்றி வணங்கும் பக்தர்கள் இவ்வுலகிலும் மறுவுலகிலும் எப்போதும் தங்கள் இஷ்டபலனை அடைவர்.
Verse 32
अमोघास्तेभविष्यन्तिभक्तिमन्तोनराभुवि ।।6.120.31।।येत्वांदेवंध्रुवंभक्ताःपुराणंपुरुषोत्तमम् ।प्राप्नुवन्तिसदाकामनिहलोकेपरत्र च ।।6.120.32।।
உம்மை நிலையான தேவனாகவும், ஆதிப் புருஷோத்தமனாகவும் பக்தியுடன் வணங்குவோர் இவ்வுலகிலும் மறுவுலகிலும் எப்போதும் தங்கள் நியாயமான விருப்பங்களையும் நிறைவேற்றங்களையும் பெறுவர்.
Verse 33
इममार्षंस्तवंदिव्यमितिहासंपुरातनम् ।।।।येनराःकीर्तयिष्यन्तिनास्तितेषांपराभवः ।
இந்த ஆரியமான தெய்வீக ஸ்தவத்தை—இந்தப் பழமையான புனித இதிஹாசத்தை—யார் கீர்த்தித்து பாராயணம் செய்கிறார்களோ, அவர்களுக்கு வீழ்ச்சி இல்லை.
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the apparent dilemma of Rāma ‘overlooking’ Sītā’s entry into fire (Agni), contrasting public perception with Rāma’s role-bound conduct; it frames the episode as an ethical stress-test of kingship and legitimacy rather than a private domestic scene.
The dialogue teaches that Itihāsa can simultaneously operate on human and cosmic registers: Rāma self-identifies as human (Daśaratha’s son) while Brahmā articulates his Nārāyaṇa identity, implying that dharma may require divine agency to work through human norms (maryādā) for the world’s instruction.
Laṅkā is the immediate setting, reimagined as a cosmic auditorium via radiant vimānas; culturally, the sarga highlights Vedic-ritual markers (yajña, vaṣaṭ, Oṃkāra, Vedas) and pan-Indian avatāra motifs (Varāha, Vāmana/Trivikrama, Bali), mapping the war narrative onto a broader sacred geography of tradition.