
आदित्यहृदयम् (Aditya Hridayam Upadeśa — Agastya’s Instruction to Rāma)
युद्धकाण्ड
இந்த சர்க்கத்தில் போர்க்களத்தில் ராமன், போரின் கடுமையால் ஒரு கணம் மனச்சுமையுடன் நிற்கிறான்; எதிரில் ராவணன் முழு ஆயத்தத்துடன் நிற்கின்றான். அப்போது தேவர்களுடன் அகஸ்திய முனிவர் வந்து தீர்மானப் போரைக் காணத் தோன்றி, ராமனுக்கு “குஹ்யம் ஸநாதனம்” என ஆதித்யஹ்ருதயம் ஸ்தோத்திரத்தை உபதேசிக்கிறார். அகஸ்தியர் சூரியன்/ஆதித்யனை உலகநியந்தா, தேவர்கள்-உயிர்கள்-யாக ஒழுங்கைத் தாங்கும் அந்தர்யாமி தத்துவம், ஸ்ருஷ்டி-ஸம்ஹார கர்த்தா, இருள் மற்றும் குளிர் நீக்குபவன், ஒளிகளின் அதிபதி, வேதகர்மங்களின் மூலமும் பலனுமாகப் போற்றுகிறார். ஒருமுகப் பூஜையும் தினம் மூன்று வேளை பாராயணமும் செய்தால் துக்கம் நீங்கும், அச்சம்-கவலை அகலும், வெற்றி உறுதியாகும் என விதிக்கிறார். ராமன் ஆச்சமனம் செய்து ஆதித்யனைத் தியானித்து ஸ்தோத்திரத்தை ஜபிக்கிறான்; அவன் புத்தி தெளிவடைந்து மகிழ்ச்சி பெறுகிறான். வில்லை எடுத்துக் கொண்டு ராவணவதத்திற்குத் திடநிச்சயத்துடன் முன்னேறுகிறான். இறுதியில் சூரியதேவனின் அனுமோதனத்துடன் கூடிய அவசரத் தூண்டுதல், போரில் நெருங்கிய வெற்றியை அறிவிக்கிறது.
Verse 1
ततोयुद्धपरिश्रान्तंसमरेचिन्तयास्थितम् ।रावणंचाग्रतोदृष्टवायुद्धायसमुपस्थितम् ।।6.107.1।।दैवतैश्चसमागम्यद्रष्टुमभ्यागतोरणम् ।उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्योभगवान् ऋषिः ।।6.107.2।।
அப்போது போரால் களைத்துத் திகைத்து, போர்க்களத்தில் சிந்தனையுடன் நின்ற ராமனையும், முன்புறம் போருக்கு ஆயத்தமாக நின்ற ராவணனையும் கண்டார். தேவர்களுடன் போரைக் காண வந்த பகவான் அகஸ்திய முனிவர் அருகே வந்து ராமனிடம் உரைத்தார்॥
Verse 2
ततोयुद्धपरिश्रान्तंसमरेचिन्तयास्थितम् ।रावणंचाग्रतोदृष्टवायुद्धायसमुपस्थितम् ।।6.107.1।।दैवतैश्चसमागम्यद्रष्टुमभ्यागतोरणम् ।उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्योभगवान् ऋषिः ।।6.107.2।।
அப்போது போரால் களைத்துத் தளர்ந்து, போர்க்களத்தில் சிந்தனையில் நிலைத்திருந்த ஸ்ரீராமனையும், முன்னால் போருக்கு ஆயத்தமாக நின்ற ராவணனையும் கண்டார். தேவர்களுடன் போரைக் காண வந்த பகவான் அகஸ்திய முனிவர் அருகில் வந்து ஸ்ரீராமனிடம் கூறினார்॥
Verse 3
राम राम महाबाहो शृणुगुह्यंसनातनम् ।येनसर्वानरीस्वत्ससमरेविजयिष्यसे ।।6.107.3।।
ராமா, ஓ மகாபாஹுவே! பிள்ளையே, இந்த சனாதனமான மறைபொருளைச் செவி கொடு; இதனால் நீ போரில் எல்லா பகைவரையும் வெல்வாய்.
Verse 4
आदित्यहृदयंपुण्यंसर्वशत्रुविनाशनम् ।जयावहंजपेन्नित्यमक्षय्यंपरमंशिवम् ।।6.107.4।।सर्वमङ्गलमङ्गल्यंसर्वपापप्रणाशनम् ।चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ।।6.107.5।।
‘ஆதித்யஹ்ருதயம்’ புனிதமானது; எல்லாப் பகைவரையும் அழிப்பது. இது வெற்றியளிப்பது, தினமும் ஜபிக்கத் தக்கது, அழியாதது, பரம மங்களகரமானது. இது எல்லா மங்களங்களிலும் சிறந்த மங்களம்; எல்லாப் பாவங்களையும் போக்குவது; கவலை, துயரைத் தணிப்பது; ஆயுளையும் வலிமையையும் சிறப்பாக வளர்ப்பது.
Verse 5
आदित्यहृदयंपुण्यंसर्वशत्रुविनाशनम् ।जयावहंजपेन्नित्यमक्षय्यंपरमंशिवम् ।।6.107.4।।सर्वमङ्गलमङ्गल्यंसर्वपापप्रणाशनम् ।चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ।।6.107.5।।
‘ஆதித்யஹ்ருதயம்’ புனிதமானது; எல்லாப் பகைவரையும் அழிப்பது. இது வெற்றியளிப்பது, தினமும் ஜபிக்கத் தக்கது, அழியாதது, பரம மங்களகரமானது. இது எல்லா மங்களங்களிலும் சிறந்த மங்களம்; எல்லாப் பாவங்களையும் போக்குவது; கவலை, துயரைத் தணிப்பது; ஆயுளையும் வலிமையையும் சிறப்பாக வளர்ப்பது.
Verse 6
रस्मीमन्तंसमुद्यन्तंदेवासुरनमस्कृतम् ।पूजयस्वविवस्त्वन्तंभास्करंभुवनेश्वरम् ।।6.107.6।।
கதிர்களால் ஒளிவீசி உதயமாகும், தேவர்களாலும் அசுரர்களாலும் வணங்கப்படும்—விவஸ்வான், பாஸ்கரன், உலகங்களின் ஈசனான சூரியனை வழிபடு.
Verse 7
सर्वदेवात्मकोह्येषतेजस्वीरस्मीभावनः ।एषदेवासुरगणान्लोकान्पातिगभस्तिभिः ।।6.107.7।।
இவ்வாதித்தன் உண்மையிலே எல்லாத் தேவர்களின் ஆத்மஸ்வரூபன்; ஒளிமிகுந்தவன், கதிர்களின் படைப்பாளியும் தாங்குபவனும். தன் கதிர்களால் தேவர்கள், அசுரர்கள் ஆகிய கூட்டங்களையும் எல்லா உலகங்களையும் காக்கின்றான்.
Verse 8
एषब्रह्मा च विष्णुश्चशिवःस्कन्धःप्रजापतिः ।महेन्द्रोधनदःकालोयमःसोमोह्यपांपतिः ।।6.107.8।।
இவரே பிரம்மா; இவரே விஷ்ணு; இவரே சிவன்; இவரே ஸ்கந்தன், பிரஜாபதி. இவரே மகேந்திரன்; இவரே தனதன் (குபேரன்); இவரே காலம்; யமன்; சோமன்; நீரின் அதிபதி வருணன்.
Verse 9
पितरोवसवस्साध्याअश्विनौमरुतोमनुः ।वायुर्वह्निःप्रजाःप्राणऋतुकर्ताप्रभाकरः ।।6.107.9।।
இவரே பித்ருக்கள், வசுக்கள், சாத்யர்கள்; இவரே அஷ்வினிகள், மருதர்கள், மனு. இவரே வாயு, அக்னி; இவரே உயிரினங்களும் அவற்றின் உயிர்மூச்சும்; இவரே பருவங்களை அமைப்பவர், ஒளிவீசும் பிரபாகரன் சூரியன்.
Verse 10
आदित्यःसवितासूर्यःखगःपूषागभस्तिमान् ।सुवर्णसदृशोभानुर्हिरण्यरेतादिवाकरः ।।6.107.10।।
நீ ஆதித்யன், சவிதா, ஆகாயத்தில் செல்கின்ற சூரியன்; போஷகனான பூஷன், கதிர்களால் ஒளிரும் கபஸ்திமான்; பொன்னொத்த ஒளியுடைய பானு, ஹிரண்யரேதா, பகலை உருவாக்கும் திவாகரன்॥
Verse 11
हरिदश्वस्सहस्रार्चिस्सप्तसप्तिर्मरीचिमान् ।तिमिरोन्मथनश्शम्भुस्त्वष्टामार्तण्डकोऽंशुमान् ।।6.107.11।।
பச்சை அசுவங்களால் யுக்தனாய், ஆயிரம் ஜ்வாலைகளால் ஒளிர்வாய், ஏழு அசுவங்களால் இழுக்கப்படுவாய், கதிர்களால் நிறைந்தவாய்—இருள் அகற்றுவோனே! சுபம் அருள்வோனே ஶம்புவே! நீயே த்வஷ்டா, மார்தண்டன், ஒளிமிகு அஂஶுமான்.
Verse 12
हिरण्यगर्भश्शिशिरस्तपनोभास्करोरविः ।अग्निगर्भोऽदितेःपुत्रःशङ्घश्शिशिरनाशनः ।।6.107.12।।
நீ ஹிரண்யகர்பன்; குளிரும் வெப்பமும் ஆகிய இரு நிலைகளுக்கும் ஆதாரமானவன்; தபனன், பாஸ்கரன், ரவி; அக்னிகர்பன், அதிதியின் புதல்வன், மங்களமயன்—குளிரை அழிப்பவன்.
Verse 13
व्योमनाथस्तमोभेदीऋग्यजुस्सामपारगः ।घनवृष्टिरपांमित्रोविन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः ।।6.107.13।।
நீ ஆகாயத்தின் நாதன், இருளை பிளப்பவன், ரிக்-யஜுஸ்-சாம வேதங்களின் கரை கடந்தவன்; அடர்மழை பொழிவிப்பவன், நீரின் நண்பன், விந்த்யப் பாதையில் வேகமாய் செல்பவன்.
Verse 14
आतपीमण्डलेमृत्युःपिङ्गलस्सर्वतापनः ।कविर्विश्वोमहातेजारक्तस्सर्वभवोद्भव: ।।6.107.14।।
நீ ஒளிமிகு மண்டலத்தில் தகதகப்பவன்; பகைவர்க்கு மரணம்; செம்மஞ்சள் நிறத்தவன்; அனைத்தையும் சுட்டெரிப்பவன்; கவிஞன், உலகமெங்கும் நிறைந்தவன், மகாதேஜஸ்வி; அன்புக்குரியவன் (ரக்த), எல்லாப் பவங்களுக்கும் ஆதியூற்றாய் இருப்பவன்.
Verse 15
नक्षत्रग्रहताराणामधिपोविश्वभावनः ।तेजसामपितेजस्वीद्वादशात्मन्नमोऽस्तुते ।।6.107.15।।
நீ நட்சத்திரங்கள், கிரகங்கள், தாரைகள் ஆகியவற்றின் அதிபதி; உலகை உருவாக்கி போஷிப்பவன்; ஒளிமிகு அனைத்திலும் உச்ச ஒளியுடையவன்—பன்னிரு ரூபங்களையுடையவனே! உனக்கு நமஸ்காரம்.
Verse 16
नमःपूर्वायगिरयेपश्चिमायाद्रयेनमः ।ज्योतिर्गणानांपतयेदिनाधिपतयेनमः ।।6.107.16।।
கிழக்கு மலையில் உதயமாகும் உமக்கு வணக்கம்; மேற்கு மலையில் அஸ்தமிக்கும் உமக்கு வணக்கம். ஒளிகளின் கணங்களுக்குத் தலைவனே, பகலின் அதிபதியே, உமக்கு வணக்கம்॥
Verse 17
जयायजयभद्रायहर्यश्वायनमोनमः ।नमोनमस्सहस्रांशोआदित्यायनमोनमः ।।6.107.17।।
வெற்றியை அருள்வோனே, வெற்றியால் விளையும் மங்களத்தைத் தருவோனே, உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் வணக்கம். பசுமை நிறக் குதிரைகள் உடையவனே, உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் வணக்கம்; ஆயிரம் கதிர்களுடைய ஆதித்யனே, உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் வணக்கம்॥
Verse 18
नमउग्रायवीरायसारङ्गायनमोनमः ।नमःपद्मप्रबोधायमार्ताण्डायनमोऽस्तुते ।।6.107.18।।
உக்கிரப் பராக்கிரம வீரனே, உமக்கு வணக்கம்; ‘சாரங்க’ எனப் போற்றப்படுவோனே, உமக்கு மீண்டும் மீண்டும் வணக்கம். தாமரைகளை விழிப்பிப்பவனே, மார்த்தாண்ட சூரியனே, உமக்கு வணக்கம் உண்டாகுக॥
Verse 19
ब्रह्मेशानाच्युतेशायसूर्यायादित्यवर्चसे ।भास्वतेसर्वभक्षायरौद्रायवपुषेनमः ।।6.107.19।।
பிரம்மா, ஈசானன் (சிவன்), அச்யுதன் (விஷ்ணு) ஆகியோருக்கும் ஈசனானவனே; ஆதித்ய ஒளியுடன் விளங்கும் சூரியனே, உமக்கு வணக்கம். பிரகாசமுடையவனே, அனைத்தையும் விழுங்குபவனே, ருத்ரனைப் போன்ற உக்கிர வடிவனே, உமக்கு வணக்கம்॥
Verse 20
तमोघ्नायहिमघ्नायशत्रुघ्नायामितात्मने ।कृतघ्नघ्नायदेवायज्योतिषांपतयेनमः ।।6.107.20।।
இருளை அகற்றுவோனுக்கும், குளிரை நீக்குவோனுக்கும், பகைவரை அழிப்பவனுக்கும், அளவற்ற ஆத்மச్వరூபனுக்கும் வணக்கம். நன்றிகெட்ட தன்மையைத் தண்டிக்கும் தேவனுக்கும், ஒளிகளின் அதிபதிக்கும் நமஸ்காரம்॥
Verse 21
तप्तचामीकराभायहरयेविश्मकर्मणे ।नमस्तमोभिनिघ्नायरुचयेलोकसाक्षिणे।।1.107.21।।
காய்ந்த பொன்னினைப் போன்ற ஒளியுடைய ஹரிக்கும், உலகை உருவாக்கும் விஸ்வகர்மனுக்கும் வணக்கம். இருளை முற்றும் அடக்குவோனுக்கும், தானே பிரகாசமாகிய ரூசிக்கும், உலகச் சாட்சிக்கும் நமஸ்காரம்॥
Verse 21
तप्तचामीकराभायहरयेविश्मकर्मणे ।नमस्तमोभिनिघ्नायरुचयेलोकसाक्षिणे।।1.107.21।।
காய்ந்த பொன்னினைப் போன்ற ஒளியுடைய ஹரிக்கும், உலகை உருவாக்கும் விஸ்வகர்மனுக்கும் வணக்கம். இருளை முற்றும் அடக்குவோனுக்கும், தானே பிரகாசமாகிய ரூசிக்கும், உலகச் சாட்சிக்கும் நமஸ்காரம்॥
Verse 22
नाशयत्येषवैभूतंतदेवसृजतिप्रभुः ।पायत्येषतपत्येषवर्षत्येष गभस्तिभिः ।1.107.22।।
இந்த ஆண்டவன் உயிர்களை அழிக்கவும் செய்கிறான்; அதே ஆண்டவன் அவற்றை உருவாக்கவும் செய்கிறான். அவனே குடிக்கச் செய்கிறான், அவனே தகிக்கச் செய்கிறான், அவனே தன் கதிர்களால் மழையையும் பொழியச் செய்கிறான்॥
Verse 22
नाशयत्येषवैभूतंतदेवसृजतिप्रभुः ।पायत्येषतपत्येषवर्षत्येष गभस्तिभिः ।1.107.22।।
இந்த ஆண்டவன் உயிர்களை அழிக்கவும் செய்கிறான்; அதே ஆண்டவன் அவற்றை உருவாக்கவும் செய்கிறான். அவனே குடிக்கச் செய்கிறான், அவனே தகிக்கச் செய்கிறான், அவனே தன் கதிர்களால் மழையையும் பொழியச் செய்கிறான்॥
Verse 23
एषसुप्तेषुजागर्तिभूतेषुपरिनिष्ठितः ।एषचैवाग्निहोत्रं च फलंचैवाग्निहोत्रिणाम् ।।6.107.23।।
தூங்குவோரிடையிலும் அவன் விழித்திருப்பவன்; எல்லா உயிர்களிலும் நிலைபெற்றவன். அவனே அக்னிஹோத்ர யாகம்; அக்னிஹோத்ரம் செய்பவர்க்குக் கிடைக்கும் பலனும் அவனே॥
Verse 24
वेदश्चक्रतवश्चैवक्रतूनांफलमेव च ।यानिकृत्यानिलोकेषुसर्वेषुपरमप्रभुः ।।6.107.24।।
அவனே வேதம்; அவனே யாகங்கள்; யாகங்களின் பலனும் அவனே. எல்லா உலகங்களிலும் செய்யப்படும் எல்லாக் கடமைகளுக்கும் மேலாக அவனே பரமப் பிரபு॥
Verse 25
एनमापत्सुकृच्छ्रेषुकान्तारेषुभयेषु च ।कीर्तयन्पुरुषःकश्चिनावसीदतिराघव ।।6.107.25।।
ஓ ராகவா! ஆபத்திலும், துன்பத்திலும், காட்டிலும், அச்சத்திலும் யார் அவரைத் துதித்து கீர்த்திக்கிறாரோ, அவர் ஒருபோதும் மனமுடைந்து வீழ்வதில்லை.
Verse 26
पूजयस्वैनमेकाग्रोदेवदेवंजगत्पतिम् ।एतत्त्रिगुणितंजप्त्वायुद्धेषुविजयिष्यसि ।।6.107.26।।
ஒருமுகச் சித்தத்துடன் தேவர்களின் தேவனும் உலகின் அதிபதியுமான அவரை வழிபடு. இதை மூன்று முறை ஜபித்தால் போரில் நீ வெற்றி பெறுவாய்.
Verse 27
अस्मिन् क्षणेमहाबाहोरावणंत्वंवधिष्यसि ।एवमुक्त्वाततोऽगस्त्योजगाम स यथागतम् ।।6.107.27।।
மகாபாஹுவே! இக்கணமே நீ ராவணனை வதம் செய்வாய். இவ்வாறு கூறி அகஸ்திய முனிவர் வந்த வழியே மீண்டும் சென்றார்.
Verse 28
एतच्छ्रुत्वामहातेजानष्टशोकोऽभवत्तदा ।धारयामाससुप्रीतोराघवःप्रयतात्मवान् ।।6.107.28।।
இதைக் கேட்ட மகாதேஜஸ்வியான ராகவன் அப்பொழுதே துயரமற்றவனானான். மிகுந்த மகிழ்ச்சியுடன், மனம் அடக்கமுற்றவனாய் அந்த உபதேசத்தை உறுதியாகத் தாங்கிக் கொண்டான்.
Verse 29
आदित्यंप्रेक्ष्यजप्त्वातुपरंहर्षमवाप्तवान् ।त्रिराचम्यशुचिर्भूत्वाधनुरादायवीर्यवान् ।।6.107.29।।रावणंप्रेक्ष्यहृष्टात्मायुद्धार्थंसमुपागमत् ।सर्वयत्नेनमहतावधेतस्यधृतोऽभवत् ।।6.107.30।।
ஆதித்தனை நோக்கி ஸ்தோத்திரத்தை ஜபித்து அவர் பரமானந்தத்தில் நிறைந்தார். மூன்று முறை ஆச்சமனம் செய்து தூய்மையடைந்து, வீரன் வில்லை எடுத்தான். ராவணனைப் பார்த்து மகிழ்ந்த உள்ளத்துடன் போருக்காக முன்னேறி, அவனை வதம் செய்யப் பெரும் முயற்சியுடன் உறுதியாகத் தீர்மானித்தான்.
Verse 30
आदित्यंप्रेक्ष्यजप्त्वातुपरंहर्षमवाप्तवान् ।त्रिराचम्यशुचिर्भूत्वाधनुरादायवीर्यवान् ।।6.107.29।।रावणंप्रेक्ष्यहृष्टात्मायुद्धार्थंसमुपागमत् ।सर्वयत्नेनमहतावधेतस्यधृतोऽभवत् ।।6.107.30।।
ஆதித்தனை நோக்கி ஸ்தோத்திரத்தை ஜபித்து அவர் பரமானந்தத்தில் நிறைந்தார். மூன்று முறை ஆச்சமனம் செய்து தூய்மையடைந்து, வீரன் வில்லை எடுத்தான். ராவணனைப் பார்த்து மகிழ்ந்த உள்ளத்துடன் போருக்காக முன்னேறி, அவனை வதம் செய்யப் பெரும் முயற்சியுடன் உறுதியாகத் தீர்மானித்தான்.
Verse 31
அப்போது சூரியன் ராமனை நோக்கி உள்ளம் மகிழ்ந்து பேரானந்தத்தில் நிறைந்தான். நிசாசராதிபதி (ராவணன்) அழிவு உறுதியென அறிந்து, கூடியிருந்த தேவர்களின் நடுவிலிருந்து கூறினான்—“விரைந்து செய்!”
The pivotal action is Rāma’s re-centering before a decisive act of lethal force: Agastya directs him to employ disciplined worship (Aditya-hṛdaya) to remove grief and hesitation, aligning battlefield action with dharma rather than impulsive anger.
The upadeśa presents Āditya as both cosmic governor and inner witness: the same principle that sustains worlds and Vedic rites also stabilizes the warrior’s mind. Victory is framed as the fruit of clarity, devotion, and alignment with ṛta (order).
The scene is the Laṅkā battlefield (contextual war-ground), while the cultural landmarks are ritual-ethical: ācamana (purificatory sipping), agnihotra and Vedic sacrifice imagery, and the stotra tradition embodied by Aditya-hṛdaya.