Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

पूर्वमेतत्कृतं द्वारं पृथिव्या भुवनस्य च।।4.40.63।।सूर्यस्योदयनं चैव पर्वा ह्येषा दिगुच्यते।

pūrvam etat kṛtaṃ dvāraṃ pṛthivyā bhuvanasya ca | sūryasyodayanaṃ caiva parvā hy eṣā dig ucyate ||

இது பூமிக்கும் உலகத்திற்கும் அமைக்கப்பட்ட கிழக்குத் ‘துவாரம்’; இங்கேயே சூரியன் உதயமாவதால் இந்தத் திசை ‘கிழக்கு’ என அழைக்கப்படுகிறது.

pūrvamformerly / in the east
pūrvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
FormAvyaya, adverb ‘formerly/previously’; also can imply ‘in the east’ contextually
etatthis
etat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana; qualifying ‘dvāram’
kṛtammade
kṛtam:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootkṛ (कृ धातु)
FormKṛdanta: Past passive participle (क्त), Napumsaka, Prathamā, Ekavacana; predicate with ‘dvāram’
dvāramgate/entrance
dvāram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvāra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
pṛthivyāḥof the earth
pṛthivyāḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
bhuvanasyaof the world
bhuvanasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhuvana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
sūryasyaof the Sun
sūryasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
udayanamrising
udayanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootudayana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
evaindeed
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निश्चयार्थक)
parvāboundary/limit
parvā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparvan (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (as ‘parvā’), Prathamā, Ekavacana; ‘boundary/limit’ sense
hifor/indeed
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya, particle (हेतौ/खलु-अर्थे)
eṣāthis
eṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; demonstrative pronoun
dikdirection
dik:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLaṭ, Prathama puruṣa, Ekavacana; ātmanepada, passive sense ‘is called/said’

'Here is the entrance for the earth as well as for all the worlds and since the Sun also rises from this place it is called the eastern direction.

P
Pṛthivī (Earth)
S
Sūrya (Sun)
P
Pūrvā diś (East)

FAQs

Dharma is harmony with cosmic order: directions are defined by the Sun’s truthful regularity, teaching that righteous action should be grounded in stable, verifiable orientation—both literally and morally.

Sugriva formally identifies the eastern quarter by its defining feature—sunrise—while describing the geography relevant to the search.

Satya-niṣṭhā (commitment to truth): using consistent natural law as a trustworthy guide.