Shloka 59
पम्पा
तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka
अमी लक्ष्मण दृश्यन्ते चूताः कुसुमशालिनः।विभ्रमोत्सिक्तमनसः साङ्गरागा नरा इव।।।।
amī lakṣmaṇa dṛśyante cūtāḥ kusumaśālinaḥ | vibhramotsiktamanasaḥ sāṅgarāgā narā iva ||
ஓ லக்ஷ்மணா, பார்—மலர்களால் நிறைந்த இந்த மாமரங்கள், காதல் விளையாட்டின் மயக்கத்தில் உள்ள மனிதர்கள் போலவும், நறுமண அங்கராகத்தால் பூசப்பட்ட உடலுடன் இருப்போர் போலவும் தோன்றுகின்றன।
'O Lakshmana! these mango-trees full of blossoms appear like sexited men who have applied fragrant unguents to their bodies.
FAQs
Sense-experience must be governed by dharma: Rama observes eroticized spring imagery yet, as a dharmic hero, channels it toward the rightful aim (reunion through just effort), not indulgence.
Rama points out blooming mango trees and compares them to perfumed, love-excited men—continuing the spring description at Pampa.
Restraint with clarity—he can perceive beauty without losing moral orientation.