Previous Verse
Next Verse

Shloka 127

Viśokā Dvādaśī Vow, Guḍa-Dhenū (Jaggery-Cow) Gift, and Śaila-Dāna (Mountain-Charity) Rites

मध्यमश्च तदर्धेन चतुर्भिरधमस्स्मृतः । वित्तहीनो यथाशक्ति द्रोणादूर्द्ध्वं च कारयेत्

madhyamaśca tadardhena caturbhiradhamassmṛtaḥ | vittahīno yathāśakti droṇādūrddhvaṃ ca kārayet

மத்தியமான தானம் அதின் பாதி எனச் சொல்லப்படுகிறது; நான்கு (த்ரோண) அளவு ‘அதமம்’ எனக் கருதப்படுகிறது. செல்வமில்லாதவன் தன் இயல்பிற்கேற்ப, ஒரு த்ரோணமாவது அல்லது அதற்கு மேல் செய்யச் செய்யலாம்.

मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
Visheshya-bhava (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (लवणाचलः इत्यस्य) विशेषणम्
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तदर्धेनwith half of that
तदर्धेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तद्-अर्ध इति षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य अर्धेन)
चतुर्भिःwith four (droṇas)
चतुर्भिः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (संख्याशब्दः)
अधमःthe lowest (grade)
अधमः:
Visheshya-bhava (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (लवणाचलः इत्यस्य) विशेषणम्
स्मृतःis considered
स्मृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; वाक्ये विधेयः (is considered)
वित्तहीनःone lacking wealth
वित्तहीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवित्त (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; वित्त-हीन इति षष्ठी-तत्पुरुषः; कर्तृविशेषणम्
यथाशक्तिaccording to (one's) capacity
यथाशक्ति:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (according to ability)
द्रोणात्from a droṇa (measure)
द्रोणात्:
Apadana (Source/Limit-from/अपादान)
TypeNoun
Rootद्रोण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
ऊर्ध्वम्above; more than
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक/परिमाणवाचक (upwards/more than)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कारयेत्should have (it) made
कारयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) (णिच् causative: कारय)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative: ‘should cause to be made’)

Unclear from the single verse context (requires surrounding verses of Adhyaya 21).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes: मध्यमश्च = मध्यमः + च; तदर्धेन = तद् + अर्धेन; चतुर्भिरधमस्स्मृतः = चतुर्भिः + अधमः + स्मृतः; द्रोणादूर्द्ध्वं = द्रोणात् + ऊर्ध्वम्

FAQs

It defines gradations of an offering/rite (middling and lowest) and emphasizes that a person without wealth should still perform the rite according to capacity (yathāśakti).

Droṇa is a traditional measure (often for grain). The verse uses it as a benchmark for quantity—indicating that the rite may be performed starting from a droṇa measure and increasing upward.

Religious duty is not restricted to the wealthy; sincerity and proportional effort matter. One should not abandon dharmic practice due to poverty, but perform it within one’s means.