இந்த அதிகாரத்தில் வசு, மோகினியிடம் உரையாடலாக வேதசம்மதமான பிரயாக மகிமையை அறிவிக்கிறார். சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் மாக மாதத்தில் மாகவிரதமும், குறிப்பாக திரிவேணி ஸ்நானமும் மிகுந்த பலன் தருவதாக கூறப்படுகிறது. கங்கையுடன் தொடர்புடைய தீர்த்தங்களில் நுழைவிடம், சங்கமம், ஓட்டத் திசை ஆகியவற்றின்படி புண்ணியத் தரவரிசை விளக்கப்பட்டு, அரிய வேணி/திரிவேணி (கங்கை–யமுனை; மரபில் சரஸ்வதி) உச்சமாக நிறுவப்படுகிறது. மாகத்தில் தேவர்கள், ரிஷிகள், சித்தர்கள், அப்சரஸ்கள், பித்ருக்கள் கூடுகின்றனர்; ஸ்நானத்தில் மந்திரஜபம், மௌனம் போன்ற குறைந்த விதி கூறப்படுகிறது. ஸ்நான இடம் (வீட்டின் சூடுநீர், குளம், நதி, மகாசங்கமம்) மற்றும் காலம் (மகர மாகம்) ஆகியவற்றின்படி பலன் பலமடங்கு பெருகும் என அளவிடப்படுகிறது. பிரயாகக் க்ஷேத்ரமண்டலம் ஐந்து யோஜனை; பிரதிஷ்டானம், ஹம்ஸப்ரதாபனம், தசாஷ்வமேதிகம், ருணமோசனகம், அக்னிதீர்த்தம், நரகதீர்த்தம் போன்ற உபதீர்த்தங்கள், மேலும் பிரம்மச்சரியம், அஹிம்சை, சத்தியம், தர்ப்பணம் போன்ற ஒழுக்கங்கள் கூறப்படுகின்றன. தானம்—சிறப்பாக ஶ்ரோத்ரியருக்கு கோதானம்—மற்றும் சௌளகர்மம் போன்றவை பரிந்துரைக்கப்பட்டு, உள்ளார்ந்த பக்தியே முடிவுசெய்யும் என வலியுறுத்தப்படுகிறது. இறுதியில் பிரயாகத்தில் மாகஸ்நானம் மோட்சம் தரும் என்றும், மரணவேளையில் பிரயாகத்தை நினைத்தால்கூட பரமகதி கிடைக்கும் என்றும் உறுதியாக கூறப்படுகிறது.
Verse 1
वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि माहात्म्यं वेदसंमतम् । प्रयागस्य विधानेन स्नात्वा यत्र विशुध्यति ॥ १ ॥
வசு கூறினார்—மோகினியே, கேள்; வேதம் ஒப்புக்கொண்ட பிரயாகத்தின் மாஹாத்ம்யத்தை நான் உரைப்பேன். அங்கு விதிப்படி நீராடினால் மனிதன் தூய்மையடைகிறான்.
Verse 2
कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । तस्माद्दशगुणा प्रोक्ता यत्र विंध्येन संगता ॥ २ ॥
எங்கு எங்கு கங்கையில் புனித நீராடல் செய்யப்படுகிறதோ, அங்கெல்லாம் அது குருக்ஷேத்திரத்துக்கு இணையான பலன் தருவதாகச் சொல்லப்படுகிறது; ஆனால் அவள் விந்த்யத்துடன் சங்கமிக்கும் இடம் அதைவிடப் பத்துமடங்கு பலன் தரும் எனப் புகழப்படுகிறது.
Verse 3
तस्माच्छतगुणा प्रोक्ता काश्यामुत्तरवाहिनी । काश्याः शतगुणा प्रोक्ता गंगा यत्रार्कजान्विता ॥ ३ ॥
ஆகையால் காசியில் வடக்கே ஓடும் (உத்தரவாஹினி) தாரை நூறுமடங்கு புண்ணியமளிப்பதாக கூறப்படுகிறது. மேலும் சூரியபுத்ர நதியுடன் கங்கை இணையும் இடத்தில், கங்கை காசியைவிடவும் நூறுமடங்கு மேன்மை உடையதாகப் புகழப்படுகிறது।
Verse 4
सहस्रगुणिता सापि भवेत्पश्चिमवाहिनी । सा देवि दर्शनादेव ब्रह्महत्यादिहारिणी ॥ ४ ॥
அதே புனித நதி மேற்கே ஓடினால் ஆயிரமடங்கு பலன் தருவதாக ஆகிறது. ஓ தேவி, அவளைப் பார்ப்பதாலேயே பிரம்மஹத்த்யா முதலிய மகாபாதகங்கள் நீங்குகின்றன।
Verse 5
पश्चिमाभिमुखी गंगा कालिंद्या सह संगता । हंति कल्पशतं पापं सा माघे देवि दुर्लभा ॥ ५ ॥
ஓ தேவி, மேற்குநோக்கி ஓடும் கங்கை காலிந்தி (யமுனை) உடன் சேர்ந்தால் நூறு கல்பங்களின் பாவங்களை அழிக்கிறது; மாக மாதத்தில் அத்தகைய சங்கமம் அரிது।
Verse 6
अमृतं कथ्यते भद्रे सा वेणी भुवि संगता । यस्यां माघे मुहूर्तं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥ ६ ॥
ஓ நற்குலப் பெண்ணே, பூமியில் உள்ள அந்தச் சங்கமம் ‘வேணி’ என அழைக்கப்படுகிறது; அது அமிர்தமே என்று கூறப்படுகிறது. மாக மாதத்தில் அங்கே ஒரு முகூர்த்தம்கூட தேவர்களுக்கே அரிது।
Verse 7
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुर्यः पुण्यास्तथा सति । स्नातुमायांति ता वेण्यां माघे मकरभास्करे ॥ ७ ॥
பூமியில் உள்ள எல்லா தீர்த்தங்களும், அதுபோல எல்லா புண்ணிய நகரங்களும், மாக மாதத்தில் சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது, வேணியில் நீராட வருவதாகக் கூறப்படுகிறது।
Verse 8
ब्रह्मविष्णुमहादेवा रुद्रादित्यमरुद्गणाः । गंधर्वा लोकपालाश्च यक्षकिन्नरगुह्यकाः ॥ ८ ॥
பிரம்மா, விஷ்ணு, மகாதேவன்; ருத்ரர்கள், ஆதித்யர்கள், மருத்கணங்கள்; கந்தர்வர்கள்; லோகபாலர்கள்; மேலும் யக்ஷர், கின்னரர், குஹ்யகர்—(அனைவரும் இங்கு அழைக்கப்பட்டு/உள்ளனர்)।
Verse 9
अणिमादिगुणोपेता ये चान्ये तत्त्वदर्शिनः । ब्रह्माणी पार्वती लक्ष्मीः शची मेधाऽदिती रतिः ॥ ९ ॥
அணிமா முதலான யோகசித்திகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்களும், பிற தத்துவதரிசி முனிவர்களும்; மேலும் பிரஹ்மாணி, பார்வதி, லக்ஷ்மி, சசி, மேதா, அதிதி, ரதி—(அனைவரும் உள்ளனர்)।
Verse 10
सर्वास्ता देवपन्त्यश्च तथानागांगनाः शुभे । घृताची मेनका रंभाप्युर्वशी च तिलोत्तमा ॥ १० ॥
ஓ மங்களமானவளே! தேவர்களின் எல்லாப் பத்னிகளும், நாகஸ்திரீகளும்; க்ருதாசி, மேனகா, ரம்பா, ஊர்வசி, திலோத்தமா—(அனைவரும் அங்கு இருந்தனர்/அழைக்கப்பட்டனர்)।
Verse 11
गणाश्चाप्सरसां सर्वे पितॄणां च गणास्तथा । स्नातुमायांति ते सर्वे माघे वेण्यां विरंचिजे ॥ ११ ॥
அப்ஸரஸ்களின் எல்லாக் கணங்களும், பித்ருகணங்களும்; அவர்கள் அனைவரும் மாக மாதத்தில் விரஞ்சி (பிரம்மா) தொடர்புடைய வேண்யா தீர்த்தத்தில் நீராட வருகிறார்கள்।
Verse 12
कृते युगे स्वरूपेण कलौ प्रच्छन्नरूपिणः । सर्वतीर्थानि कृष्णानि पापिनां संगदोषतः ॥ १२ ॥
கிருதயுகத்தில் தீர்த்தங்கள் தம் உண்மைச் சொரூபத்தில் வெளிப்படும்; கலியுகத்தில் அவை மறைந்த வடிவமாய் ஆகின்றன. பாவிகளின் சங்கதோஷத்தால் எல்லாத் தீர்த்தங்களும் ‘கிருஷ்ண’ (மாசடைந்த) நிலை பெறுகின்றன।
Verse 13
भवंति शुक्लवर्णानि प्रयागे माघमज्जनात् । मकरस्थे रवौ माघे गोविंदाच्युत माधवः ॥ १३ ॥
பிரயாகத்தில் மாக மாதத்தில் நீராடினால் மனிதன் தூய்மையடைந்து வெண்மைத் தன்மையுடையவனாகிறான். மாகத்தில் சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது இறைவனை கோவிந்தன், அச்யுதன், மாதவன் எனப் போற்றி வழிபடுவர்।
Verse 14
स्नानेनानेन मे देव यथोक्तफलदो भव । इमं मंत्रं समुच्चार्य स्नायान्मौनं समाश्रितः ॥ १४ ॥
ஓ தேவா! இந்த நீராடலால் சாஸ்திரத்தில் கூறியபடியே எனக்கு பலனை அருள்வாயாக. இந்த மந்திரத்தை உச்சரித்து மௌனத்தைப் பேணி நீராட வேண்டும்।
Verse 15
वासुदेवं हरिं कृष्णं माधवं च स्मरेत्पुनः । तप्तेन वारिणा स्नानं यद्गृहे क्रियते नरैः ॥ १५ ॥
மீண்டும் வாசுதேவன்—ஹரி, கிருஷ்ணன், மாதவன்—என நினைவு கொள்ள வேண்டும்; வீட்டில் மக்கள் சூடான நீரால் நீராடும் போது.
Verse 16
षष्ट्यब्देन फलं तद्धि मकरस्थे दिवाकरे । बहिः स्नानं तु वाप्यादौ द्वाशाब्दफलं स्मृतम् ॥ १६ ॥
சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது அந்த விதி அறுபது ஆண்டுப் புண்ணியப் பலனை அளிக்கும். ஆனால் வெளியில்—குளம் முதலியவற்றில்—நீராடுதல் பன்னிரண்டு ஆண்டுப் பலன் எனச் சொல்லப்படுகிறது।
Verse 17
तडागे द्विगुणं तद्धि नद्यादौ तच्चतुर्गुणम् । दशधा देवरवाते च महानद्यां च तच्छतम् ॥ १७ ॥
குளத்தில் அந்தப் புண்ணியம் இரட்டிப்பாகும்; நதி முதலியவற்றில் நான்கு மடங்காகும். தேவரவாதத்தில் பத்து மடங்கு; மகாநதியில் நூறு மடங்கு எனக் கூறப்படுகிறது।
Verse 18
चतुर्गुणशतं तच्च महानद्योस्तु संगमे । सहस्रगुणितं सर्वं तत्फलं मकरे रवौ ॥ १८ ॥
மகாநதிகள் சங்கமத்தில் அதே புண்ணியம் நானூறு மடங்காகிறது; சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது அந்த முழுப் பலன் ஆயிரமடங்கு பெருகும்।
Verse 19
गंगायां स्नानमात्रेण प्रयागे तत्प्रकीर्तितम् । गंगां ये चावगाहंति माघे मासि सुलोचने ॥ १९ ॥
கங்கையில் வெறும் நீராடுதல் மட்டுமே செய்தாலும் பிரயாகத்தில் கூறப்பட்ட புண்ணியப் பலன் கிடைக்கும். மேலும் மாக மாதத்தில் கங்கையில் மூழ்குவோர், ஓ அழகிய கண்களையுடையவளே, அந்த உயர்ந்த பலனை அடைவர்।
Verse 20
चतुर्युगसहस्रं ते न पतंति सुरालयात् । शतेन गुणितं माघे सहस्रं विधिनंदिनि ॥ २० ॥
ஓ விதிநந்தினி, அவர்கள் ஆயிரம் சதுர்யுகங்கள் வரை தேவலோகத்திலிருந்து வீழ்வதில்லை; மாக மாதத்தில் அந்த கால அளவு நூறு மடங்காகவும், மீண்டும் ஆயிரமடங்காகவும் பெருகும்।
Verse 21
निर्दिष्टमृषिभिः स्नानं गंगायमुनसंगमे । पापौर्घैर्भुवि भारस्य दाहायेमं प्रजापतिः ॥ २१ ॥
ரிஷிகள் கங்கை-யமுனை சங்கமத்தில் நீராடுதலை விதித்துள்ளனர். பாவப் பெருக்கால் பூமிக்கு ஏற்பட்ட பாரத்தை எரித்து நீக்கப் பிரஜாபதி இந்த விதியை நிறுவினார்।
Verse 22
प्रयागं विदधे देवि प्रजानां हितकाम्यया । स्नानस्थानमिदं सम्यक् सितासितजलं किल ॥ २२ ॥
ஓ தேவி, உயிர்களின் நலனைக் கருதி (பகவான்) பிரயாகத்தை நிறுவினார். வெண்மை மற்றும் கருமை நீர்கள் சங்கமிக்கும் காரணத்தால் புகழ்பெற்ற இந்த நீராடும் தலம் உண்மையிலேயே மிகச் சிறந்தது.
Verse 23
पापरूपपशूनां हि ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । सितासिता तु या धारा सरस्वत्या विदर्भिता ॥ २३ ॥
முன்னொரு காலத்தில் பிரம்மா பாபரூபமான மிருகங்களை உருவாக்கினார்; ‘வெண்-கரு’ எனப்படும் அந்த ஓடை சரஸ்வதி நதியால் வரையறுக்கப்பட்டது।
Verse 24
तं मार्गं ब्रह्मलोकस्य सृष्टिकर्त्ता ससर्ज वै । ज्ञानदो मानसे माघो न तु मोक्षफलप्रदः ॥ २४ ॥
பிரம்மலோகத்திற்கான அந்த வழியை சிருஷ்டிகர்த்தா உருவாக்கினார். மனத்தால் ஒழுங்குடன் அனுஷ்டிக்கப்படும் மாகம் ஞானம் தரும்; ஆனால் தனித்தே முக்திப் பலன் தராது।
Verse 25
हिमवत्पृष्ठतीर्थेषु सर्वपापप्रणाशनः । वेदविद्भिर्विनिर्द्दिष्टं इंद्रलोकप्रदो हि सः । सर्वमासोत्तमो माघो मोक्षदो बदरीवने ॥ २५ ॥
இமயத்தின் பின்சரிவுத் தீர்த்தங்களில் இது எல்லாப் பாவங்களையும் அழிப்பது; வேதவித்வான்கள் இதை இந்திரலோகப் பிரதம் என அறிவித்துள்ளனர். மாதங்களில் மாகம் சிறந்தது; பதரீவனத்தில் அது முக்தி அளிக்கும்।
Verse 26
पापहा दुःखहारी च सर्वकामफलप्रदः । रुद्रलोक प्रदो माघो नार्मदे परिकीर्तितः ॥ २६ ॥
நர்மதா மரபில் போற்றப்படும் மாகம் பாவநாசி, துயரநீக்கி, எல்லா விருப்பங்களுக்கும் பலன் தருவது; மேலும் ருத்ரலோகப் பிரதம்.
Verse 27
सारस्वतौघविध्वंसी सर्वलोकसुखप्रदः । विशालफलदो माघो विशालाया प्रकीर्तितः ॥ २७ ॥
மாகம் சரஸ்வதி வெள்ளம்போல் பெருகும் (பாவம்-அவித்யை) ஓட்டங்களை அழித்து, எல்லா உலகங்களுக்கும் இன்பம் அளித்து, பேரளவு பலன் தருகிறது; ஆகவே அது ‘விசாலா’ எனப் புகழப்படுகிறது।
Verse 28
पापेंधनदवाग्निश्च गर्भवासविनाशनः । विष्णुलोकाय मोक्षाय जाह्नवः परिकीर्तितः ॥ २८ ॥
ஜாஹ்னவீ (கங்கை) பாபமெனும் எரிபொருளை காட்டுத்தீ போலச் சுட்டெரித்து, கர்ப்பவாசப் பந்தத்தை அழித்து, விஷ்ணுலோகம் மற்றும் பரமமோட்சம் பெறும் வழியெனப் போற்றப்படுகிறாள்।
Verse 29
सरयूर्गंडकी सिंधुश्चंद्रभागा च कौशिकी । तापी गोदावरी भीमा पयोष्णी कृष्णवेणिका ॥ २९ ॥
சரயூ, கந்தகீ, சிந்து, சந்திரபாகா, கௌசிகீ; மேலும் தாபீ, கோதாவரி, பீமா, பயோஷ்ணீ, கிருஷ்ணவேணிகா—இவை அனைத்தும் புண்ணியத் திருநதிகளாகப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 30
कावेरी तुंगभद्रा च यास्तथान्याः समुद्रगाः । तासु स्नायी नरो याति स्वर्गलोकं विकल्मषः ॥ ३० ॥
காவேரி, துங்கபத்ரா மற்றும் கடலில் கலக்கும் பிற நதிகளில் நீராடினால், மனிதன் பாவமின்றி சுவர்க்கலோகம் அடைவான்।
Verse 31
नैमिषे विष्णुसारूप्यं पुष्करे ब्रह्मणेंऽतिकम् । आखंडलस्य लोको हि कुरुक्षेत्रे च माघतः ॥ ३१ ॥
நைமிஷத்தில் விஷ்ணுவின் சாரூப்யம் கிடைக்கும்; புஷ்கரத்தில் பிரம்மாவின் சான்னித்யம் பெறலாம்; குருக்ஷேத்திரத்தில் மாக மாதப் புண்ணியத்தால் ஆகண்டலன் (இந்திரன்) உலகம் அடையப்படும்।
Verse 32
माघो देवह्रदे देवि योगसिद्धिफलप्रदः । प्रभासे मकरादित्ये स्नात्वा रुद्रगणो भवेत् ॥ ३२ ॥
தேவி! தேவஹ்ரதத்தில் மாக மாதம் யோகசித்தி பலனை அளிக்கும்; பிரபாசத்தில் சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது நீராடினால் ருத்ரகணத்தில் ஒருவனாக ஆகிறான்।
Verse 33
देविकायां देवदेहो नरो भवति माघतः । माघस्नानेन विधिजे गोमत्यां न पुनर्भवः ॥ ३३ ॥
தேவிகா தலத்தில் மாகவிரதம் செய்தால் மனிதன் தெய்வீக உடலை அடைகிறான். ஹே விதிஜ! கோமதியில் மாகஸ்நானம் செய்தால் மீண்டும் பிறவி இல்லை.
Verse 34
हेमकूटे महाकले ॐकारे ह्यपरे तथा । नीलकंठार्बुदे माघो रुद्रलोकप्रदो मतः ॥ ३४ ॥
ஹேமகூடம், மகாகாலம், ஓங்காரம் மற்றும் பிற புண்ணியத் தலங்களில், மேலும் அர்புத (ஆபு) மலையின் நீலகண்டத்தில்—மாகவிரதம் ருத்ரலோகத்தை அளிப்பதாகக் கூறப்படுகிறது.
Verse 35
सर्वासां सरितां देवि संपूरो माकरे रवौ । स्नानेन सर्वकामानां प्राप्त्यै ज्ञेयो विचक्षणैः ॥ ३५ ॥
ஹே தேவி! சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது எல்லா நதிகளும் முழு புண்ணிய வலிமை உடையவை என ஞானிகள் கருதுவர். அப்போது ஸ்நானம் செய்தால் எல்லா விருப்பங்களும் நிறைவேறும் தகுதி உண்டாகும்.
Verse 36
माघस्तु प्राप्यते धन्यैः प्रयागे विधिनंदिनि । अपुनर्भवदं तत्र सितासितजलं यतः ॥ ३६ ॥
ஹே விதிநந்தினி! பிரயாகத்தில் மாகவிரதம் பாக்கியசாலிகளுக்கே கிடைக்கும். அங்கே வெள்ளை மற்றும் கருநதிகளின் நீரில் ஸ்நானம் செய்தால் மறுபிறவி நீங்கும்.
Verse 37
गायंति देवाः सततं दिविष्ठा माघः प्रयागे किल नो भविष्यति । स्नाता नरा यत्र न गर्भवेदनां पश्यंति तिष्ठन्ति च विष्णु सन्निधौ ॥ ३७ ॥
வானுலகத் தேவர்கள் இடையறாது பாடுகின்றனர்—“அய்யோ! எங்களுக்கு பிரயாகத்தில் மாக (ஸ்நானம்) இல்லை.” ஏனெனில் அங்கே ஸ்நானம் செய்த மனிதர்கள் மீண்டும் கர்ப்ப வேதனையை காணார்; விஷ்ணுவின் சன்னிதியில் தங்குவர்.
Verse 38
तीर्थैर्व्रतैर्दानतपोभिरध्वरैः सार्द्धं विधात्रा तुलया धृतं पुरा । माघः प्रयागश्च तयोर्द्वयोरभून्माघो गरीयांश्चतुराननात्मजे ॥ ३८ ॥
முன்னொரு காலத்தில் விதாதா தராசில் தீர்த்தங்கள், விரதங்கள், தானங்கள், தவங்கள், யாகங்கள் ஆகியவற்றை ஒன்றாக எடைபோட்டார். அந்த எடையில் ‘ப்ரயாகம்’ மற்றும் ‘மாம்’ என்ற இரண்டும் வெளிப்பட்டன; நான்முகப் பிரம்மனின் புதல்வனுக்குப் மா மாதமே அதிக எடையுடையது, அதாவது அதிக புண்ணியமுடையது எனத் தோன்றியது।
Verse 39
वातांबुपर्णाशनदेहशोषणैस्तपोभिरुग्रैश्चिरकालसंचितैः । योगैश्च संयांति नरास्तु यां गतिं स्नानात्प्रयागस्य हि यांति तां गतिम् ॥ ३९ ॥
காற்று, நீர், இலைகள் ஆகியவற்றை உணவாகக் கொண்டு உடலை உலரச் செய்து, நீண்டகாலம் சேர்த்த கடுந்தவங்களாலும் யோக சாதனைகளாலும் மனிதர் அடையும் பரம நிலையையே—ப்ரயாகத்தில் ஒரு முறை நீராடுவதாலேயே அவர்கள் அடைகின்றனர்।
Verse 40
स्नाता हि ये माकरभास्करोदये तीर्थे प्रयागे सुरसिंधुसंगमे । तेषां गृहद्वारमलंकरोति भृंगावली कुंजरकर्णताडिता ॥ ४० ॥
மகரத்தில் சூரியன் உதிக்கும் வேளையில், தேவநதிகள் சங்கமிக்கும் தீர்த்தமான ப்ரயாகத்தில் நீராடுவோரின் இல்லவாசல், யானைகளின் காதுகள் அசைவதால் எழும் தேனீக் கூட்டங்கள் அலங்கரிப்பதுபோல் ஒளிரும்।
Verse 41
यो राज्ञसूयाख्यसमाध्वरस्य स्नानात्फलं संप्रददाति चाखिलम् । पापानि सर्वाणि निहत्य लीलया नूनं प्रयागः स कथं न वर्ण्यते ॥ ४१ ॥
ராஜசூய யாகத்துடன் தொடர்புடைய ஸ்நானத்தின் முழுப் பலனையும் அளித்து, விளையாட்டுபோல எல்லாப் பாவங்களையும் அழிக்கும் அந்தப் ப்ரயாகத்தை எப்படிப் புகழாமல் இருக்க முடியும்?
Verse 42
चतुर्वेदिषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव हि । स्नात एव तदाप्नोति गंगाकालिंदिसंगमे ॥ ४२ ॥
நான்கு வேதங்களை அறிந்தோரிடமும், சத்தியவாக்கினரிடமும் உள்ள புண்ணியம் எதுவோ—அதையெல்லாம் கங்கை-காலிந்தி (யமுனை) சங்கமத்தில் நீராடுவதாலேயே பெறலாம்।
Verse 43
तत्राभिषेकं कुर्वीत संगमे शंसितव्रतः । तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ४३ ॥
அந்தப் புனித சங்கமத்தில் நன்றாகக் கடைப்பிடித்த விரதமுடையவன் அபிஷேக ஸ்நானம் செய்ய வேண்டும். அவன் ராஜசூயமும் அஷ்வமேதமும் செய்ததற்குச் சமமான பலனை அடைவான்.
Verse 44
पंचयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मंडलम् । प्रवेशादस्य भूमौ तु अश्वमेधः पदे पदे ॥ ४४ ॥
பிரயாகத்தின் புனித மண்டலம் ஐந்து யோஜனை பரப்பளவு கொண்டது. இந்தப் புண்ணிய நிலத்தில் நுழைந்தவுடனே ஒவ்வொரு அடியிலும் அஷ்வமேத யாகப் புண்ணியம் உண்டாகும்.
Verse 45
त्रीणि कुंडानि सुभगे तेषां मध्ये तु जाह्नवी । प्रयागस्य प्रवेशेन पापं नश्यति तत्क्षणात् ॥ ४५ ॥
அழகியவளே! அங்கே மூன்று புனித குண்டங்கள் உள்ளன; அவற்றின் நடுவே ஜாஹ்னவி (கங்கை) ஓடுகின்றாள். பிரயாகத்தில் நுழைந்தவுடனே பாவம் உடனே அழிகிறது.
Verse 46
मासमेकं नरः स्नात्वा प्रयागे नियतेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो यथा दृष्टं स्वयंभुवा ॥ ४६ ॥
பிரயாகத்தில் ஒரு மாதம் முழுவதும் புலன்களை அடக்கி ஸ்நானம் செய்பவன், எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் விடுபடுவான்—இதை ஸ்வயம்பூ (பிரம்மா) தாமே கண்டறிந்தார்.
Verse 47
शुचिस्तु प्रयतो भूत्वाऽहिसकः श्रद्धयान्वितः । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो गच्छेच्च परमं पदम् ॥ ४७ ॥
தூய்மையுடன், கட்டுப்பாட்டுடன், அஹிம்சையுடன், श्रद्धையுடன் இருப்பவன்—(புனித தீர்த்தத்தில்) ஸ்நானம் செய்து பாவங்களிலிருந்து விடுபட்டு பரம பதத்தை அடைவான்.
Verse 48
नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थँ सिंधुसागरम् । गया च धेनुकं चैव गंगासागरसंगमः ॥ ४८ ॥
நைமிஷம், புஷ்கரம், கோ-தீர்த்தம், சிந்து–சாகர சங்கமம்; கயா, தேனுக தீர்த்தம் மற்றும் கங்கை–சாகர சங்கமம்—இவை அனைத்தும் புனித தீர்த்தங்களெனப் போற்றப்படுகின்றன।
Verse 49
एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः । दश तीर्थसहस्राणि त्रंशत्कोटयस्तथा पराः ॥ ४९ ॥
இவை மட்டுமல்ல, இன்னும் பல புண்ணியமான சிலோச்சயங்கள் (புனிதப் பாறை-மேடுகள்) உள்ளன. தீர்த்தங்கள் பத்தாயிரம்; மேலும் முப்பது கோடிகளும் உண்டு।
Verse 50
प्रयागे संस्थिता नित्यमेधमाना मनीषिणः । त्रीणि यान्यग्निकुंडानि तेषां मध्ये तु जाह्नवी ॥ ५० ॥
பிரயாகத்தில் ஞானிகள் எப்போதும் நிலைத்திருந்து, இடையறாது யாக ஆராதனையில் ஈடுபடுகின்றனர். அங்கு மூன்று அக்னிகுண்டங்கள் உள்ளன; அவற்றின் நடுவே ஜாஹ்னவி (கங்கை) ஓடுகிறது।
Verse 51
प्रयागाद्धि विनिष्क्रांता सर्वतीर्थपुरस्कृता । तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ५१ ॥
அவள் பிரயாகத்திலிருந்தே வெளிப்பட்டு எழுந்து, எல்லா தீர்த்தங்களிலும் முதன்மையாகப் போற்றப்படுகிறாள். அவள் தபனன் (சூரியன்) மகளான தேவி; மூன்று உலகங்களிலும் புகழ்பெற்றவள்।
Verse 52
यमुना गंगाया सार्द्धं संगता लोकपावनी । गांगयमुनयोर्मध्ये पृथिव्यां यत्परं स्मृतम् ॥ ५२ ॥
உலகங்களைப் புனிதப்படுத்தும் யமுனை, கங்கையுடன் சங்கமிக்கிறது. மேலும் பூமியில் கங்கை–யமுனை இடையிலுள்ள அந்தப் புனித நிலப்பகுதி மிகச் சிறந்ததென நினைக்கப்படுகிறது।
Verse 53
प्रयागस्य तु तीर्थस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् ॥ ५३ ॥
பிரயாகத் தீர்த்தத்தின் மகிமைக்கு பதினாறில் ஒரு பங்கும் ஈடாகாது. வாயு கூறினார்—தீர்த்தங்கள் மூன்று கோடியும் அரைக் கோடியும் உள்ளன.
Verse 54
दिविभुव्यतरिक्षं च जाह्नव्या तानि संति च । प्रयागं समधिष्ठाय कंबलाश्वतरावुभौ ॥ ५४ ॥
வானிலும், பூமியிலும், இடைநிலையிலும் ஜாஹ்னவி (கங்கை) தொடர்புடைய அந்தப் புனிதத் தலங்கள் உள்ளன. மேலும் பிரயாகத்தை ஆளும் அதிஷ்டாதேவர்களாக கம்பலன், அஷ்வதரன் எனும் இரு நாகராஜர்கள் விளங்குகின்றனர்.
Verse 55
भागवत्यथवा चैषा वेदां वेद्या प्रजापतेः । तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमंतः समास्थिताः ॥ ५५ ॥
இது பகவதீ-சொரூபமான பரம்பரை; அல்லது பிரஜாபதிக்குரிய அறியத்தக்க வேதமே. அதில் வேதங்களும் யாகங்களும் மெய்யாகவே உருவெடுத்து நிலைபெற்றதுபோல் உள்ளன.
Verse 56
प्रजापतिमुपासंते ऋषयश्च तपोधनाः । यजंति क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधराः सति ॥ ५६ ॥
தவச் செல்வம் நிறைந்த ரிஷிகள் பிரஜாபதியை வழிபடுகின்றனர்; தேவர்கள் கிரது-யாகங்களால் யஜிக்கின்றனர்; அதுபோல, ஹே சதி, சக்கரதாரிகள் (விஷ்ணுவின் பக்தர்கள்) அவரை அர்ச்சித்து மதிக்கின்றனர்.
Verse 57
ततः पुण्यतमो नास्ति त्रिषु लोकेषु सुंदरि । प्रभावात्सर्वतीर्थभ्यः प्रभवत्यधिकस्तथा ॥ ५७ ॥
ஹே அழகியவளே, மூன்று உலகங்களிலும் அதைவிடப் புனிதம் அளிப்பது இல்லை. அதன் தனிப்பெரும் சக்தியால் அது எல்லாத் தீர்த்தங்களையும் மிஞ்சி உயர்கிறது.
Verse 58
तत्र दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा ॥ ५८ ॥
அங்கே அந்தப் பரம தீர்த்தமான பிரயாகத்தை—பரம பதத்தை—தரிசித்த மாத்திரத்தால் மனிதர் எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் விடுபடுவர்; ராகுவின் பிடியிலிருந்து சந்திரன் விடுபடுவது போல.
Verse 59
ततो गत्वा प्रयागं तु सर्वदेवाभिरक्षितम् । ब्रह्मचारी वसन्मासं पितॄन्देवांश्च तर्पयन् ॥ ५९ ॥
பின்னர் எல்லாத் தேவர்களாலும் காக்கப்படும் பிரயாகத்திற்குச் சென்று, பிரம்மச்சாரியாக ஒரு மாதம் தங்கி, பித்ருக்களுக்கும் தேவர்களுக்கும் தர்ப்பணம் செய்ய வேண்டும்.
Verse 60
ईप्सिताँल्लभते कामान्यत्र तत्राभिसंगतः । सितासिते तु यो मज्जेदपि पापशतावृतः ॥ ६० ॥
இத்தகைய புனித சங்கமத்தை அடைந்தவன் எங்கு சென்றாலும் விரும்பிய பயன்களைப் பெறுவான். சீதா–அசிதாவில் நீராடுபவன் நூறு நூறு பாவங்களால் மூடப்பட்டிருந்தாலும் தூய்மையடைவான்.
Verse 61
मकरस्थे रवौ माघे न स भूतस्तु गर्भगः । दुर्जया वैष्णवी माया देवैरपि सुदुस्त्यजा ॥ ६१ ॥
சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் மாக மாதத்தில் எந்த உயிரும் கர்ப்பப் பந்தத்தில் அடங்கியிருக்காது; ஏனெனில் வைஷ்ணவீ மாயை வெல்ல இயலாதது—தேவர்களுக்குக் கூட அதைத் தாண்டுதல் மிகக் கடினம்.
Verse 62
प्रयागे दह्यते सा तु माघे मासि विरंचिजे । तेषु तेषु च लोकेषु भुक्त्वा भोगाननेकशः ॥ ६२ ॥
ஆனால், ஓ விரஞ்சியே! மாக மாதத்தில் பிரயாகத்தில் அவளுடைய பாவங்கள் எரிந்து நீங்கும்; அந்தந்த உலகங்களில் பலவித இன்பங்களை அனுபவித்த பின் அவள் அடுத்த நிலைக்குச் செல்கிறாள்.
Verse 63
पश्चाच्चक्रिणि लीयंते प्रयागे माघमज्जिनः । उपस्पृशति यो माघे मकरार्के सितासिते ॥ ६३ ॥
அதன்பின் பிரயாகத்தில் மாக ஸ்நானம் செய்பவர்கள் இறுதியில் சக்கரதாரி ஸ்ரீவிஷ்ணுவில் லயமடைகின்றனர். மாக மாதத்தில் சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது, சுக்லமோ கிருஷ்ணமோ எந்தப் பக்ஷமாக இருந்தாலும் புனித ஸ்நானம் செய்பவன் அதே பரம பலனை அடைகிறான்.
Verse 64
तस्य पुण्यस्य संख्यां नो चित्रगुप्तोऽपि वेत्त्यलम् । राजसूयसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । फलं सितासिते माघे स्नातानां भवति ध्रुवम् ॥ ६४ ॥
அந்தப் புண்ணியத்தின் அளவை சித்ரகுப்தனும் முழுமையாக அறிய முடியாது. மாகத்தில் சுக்லமோ கிருஷ்ணமோ எந்தப் பக்ஷமாக இருந்தாலும் ஸ்நானம் செய்பவர்களுக்கு கிடைக்கும் பலன் உறுதியாக ஆயிரம் ராஜசூயமும் நூறு வாஜபேயமும் செய்த பலனுக்கு சமம்.
Verse 65
आकल्पजन्मभिः पापं संचितं मनुजैस्तु यत् । तद्भवेद्भस्मसान्माघे स्नातानां तु सितासिते ॥ ६५ ॥
மனிதர்கள் கல்பம் அளவான பல பிறவிகளில் சேர்த்த பாவம் எதுவாயினும், மாகத்தில் சுக்லமோ கிருஷ்ணமோ எந்தப் பக்ஷமாக இருந்தாலும் ஸ்நானம் செய்பவர்களுக்கு அது சாம்பல்போல் எரிந்து அழிகிறது.
Verse 66
गंगायमुनयोश्चैव संगमो लोकविश्रुतः । स एव कामिकं तीर्थं तत्र स्नानेन भक्तितः ॥ ६६ ॥
கங்கை-யமுனை சங்கமம் உலகமெங்கும் புகழ்பெற்றது. அதுவே காமிக தீர்த்தம்; அங்கே பக்தியுடன் ஸ்நானம் செய்தால் விரும்பிய பலன் கிடைக்கும்.
Verse 67
यस्य यस्य च यः कामस्तस्य तस्य भवेद्धि सः । भोगकामस्य भोगाः स्युः स्याद्राज्यं राज्यकामिनः ॥ ६७ ॥
யாருக்கு எந்த ஆசை இருக்கிறதோ, அவருக்கு அதே வகையில் பலன் உறுதியாக வருகிறது. போகத்தை விரும்புவோருக்கு போகங்கள் கிடைக்கும்; அரசாட்சியை விரும்புவோருக்கு அரசாட்சி கிடைக்கும்.
Verse 68
स्वर्गः स्यात्स्वर्गकामस्य मोक्षः स्यान्मोक्षकामिनः । कामप्रदानि तीर्थानि त्रैलोक्ये यानि कानि च ॥ ६८ ॥
சுவர்க்கத்தை விரும்புவனுக்கு சுவர்க்கம் கிடைக்கும்; மோக்ஷத்தை விரும்புவனுக்கு மோக்ஷம் கிடைக்கும். மூவுலகிலும் உள்ள எந்தத் தீர்த்தங்களாயினும் அவை அனைத்தும் வேண்டிய பயனை அளிப்பவையே.
Verse 69
तानि सर्वाणि सेवन्ते प्रयागं मकरे रवौ । हरिद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे ॥ ६९ ॥
சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் போது பிரயாகத்தை நாடினால் அவை அனைத்தும் நிறைவேறும்; அதுபோல ஹரித்வாரத்தில், பிரயாகத்தில், கங்காசாகர சங்கமத்திலும் கிடைக்கும்.
Verse 70
स्नात्वैव ब्रह्मणो विष्णोः शिवस्य च पुरं व्रजेत् । सितासिते तु यत्स्नानं माघमासे सुलोचने ॥ ७० ॥
நீராடிய பின் பிரம்மா, விஷ்ணு, சிவன் ஆகியோரின் புனித நகரத்திற்குச் செல்ல வேண்டும். அழகிய கண்களையுடையவளே, மாக மாதத்தில் சுக்ல-கிருஷ்ண பக்ஷங்களில் செய்யும் நீராடல் மிகுந்த புண்ணியத்தை அளிக்கும்.
Verse 71
न दत्ते पुनरावृत्तिं कल्पकोटिशतैरपि । सत्यवादी जितक्रोधो ह्यहिंसां परमां श्रितः ॥ ७१ ॥
இது நூறு கோடி கல்பங்களிலும் மீண்டும் மீண்டும் திரும்புதலை (பிறப்பு-இறப்பு) அளிக்காது. சத்தியவான், கோபத்தை வென்றவன், பரம அஹிம்சையில் சரணடைந்தவன் அந்த நிலையைக் அடைகிறான்.
Verse 72
धर्मानुसारी तत्त्वज्ञो गोब्राह्मणहिते रतः । गंगायमुनयोर्मध्ये स्नातो मुच्येत किल्बिषात् ॥ ७२ ॥
தர்மத்தைப் பின்பற்றி, தத்துவத்தை அறிந்து, கோவும் பிராமணரும் நலனில் ஈடுபட்டிருப்பவன்—கங்கை-யமுனை சங்கமத்தில் நீராடினால் பாவத்திலிருந்து விடுபடுவான் என்று சொல்லப்படுகிறது.
Verse 73
मनसा चिंतितान्कामांस्तत्र प्राप्नोति पुष्कलान् । स्वर्णभारसहस्रेण कुरुक्षेत्रे रविग्रहे ॥ ७३ ॥
குருக்ஷேத்திரத்தின் ரவிக்ரஹத்தில் மனத்தில் எண்ணிய ஆசைகள் அங்கே மிகுதியாக நிறைவேறும்; அது ஆயிரம் பொன் பாரங்களுக்குச் சமமான புண்ணியம்.
Verse 74
यत्फलं लभते माघे वेण्यां तत्तु दिने दिने । गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ ७४ ॥
மாசி (மா) மாதத்தில் வேண்யாவில் கிடைக்கும் பலன், அதே பலன் நாள்தோறும் பெருகும்; அது முறையாக தானம் செய்த ஒரு இலட்சம் பசுக்களின் பலனுக்கு ஒப்பானது.
Verse 75
प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य तत्फलम् । योगाभ्यासेन यत्पुण्यं संवत्सरशतत्रये ॥ ७५ ॥
பிரயாகத்தில் மா மாதத்தில் மூன்று நாட்கள் மட்டும் நீராடுவதால் கிடைக்கும் புண்ணியம், யோகப் பயிற்சியால் மூன்றுநூறு ஆண்டுகளில் பெறும் புண்ணியத்துக்கு இணை.
Verse 76
प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नानेन यत्फलम् । नाश्वमेधसहस्रेण तत्फलं लभते सति ॥ ७६ ॥
அறநெறி கொண்ட அம்மையே! பிரயாகத்தில் மா மாதத்தில் மூன்று நாள் நீராடுவதால் உண்டாகும் புண்ணியம், ஆயிரம் அஸ்வமேத யாகங்களாலும் பெற முடியாது.
Verse 77
त्र्यहस्नानफलं माघे पुरा कांचनमालिनी । राक्षसाय ददौ प्रीत्या तेन मुक्तः स पापकृत् ॥ ७७ ॥
முன்னொரு காலத்தில் மா மாதத்தில் காஞ்சனமாலினி அன்புடன் மூன்று நாள் நீராடலின் பலனை ஒரு ராக்ஷசனுக்கு அளித்தாள்; அந்தப் புண்ணிய தானத்தால் அந்தப் பாவி விடுதலை பெற்றான்.
Verse 78
त्र्यहात्पापक्षयो जातः सप्तविंशतिभिर्दिनैः । स्नानेन यदभूत्पुण्यं तेन देवत्वमागता ॥ ७८ ॥
மூன்று நாளிலேயே பாவநாசம் ஏற்பட்டது; மேலும் இருபத்தேழு நாளில் நீராடலால் உண்டான புண்ணியத்தால் அவர்கள் தேவநிலையை அடைந்தனர்।
Verse 79
रममाणा तु कैलासे गिरिजायाः प्रिया सखी । जातिस्मरा तथा जाता प्रयागस्य प्रसादतः ॥ ७९ ॥
கைலாசத்தில் விளையாடிக் கொண்டிருந்த கிரிஜை (பார்வதி)யின் அன்புச் சखी, பிரயாகத்தின் அருளால் முன்ஜன்ம நினைவு பெற்றவளானாள்।
Verse 80
अवंतीविषये राजा वासराजोऽभवत्पुरा । नर्मदातीर्थमासाद्य राजसूयं चकार सः ॥ ८० ॥
முன்னொரு காலத்தில் அவந்தி நாட்டில் வாசராஜன் என்ற அரசன் இருந்தான். நர்மதையின் தீர்த்தத்தை அடைந்து அவன் ராஜசூய யாகம் செய்தான்।
Verse 81
अश्वैः षोडशभिस्तत्र स्वर्णयूपविराजितैः । स्वर्णभूषणभूषाढ्यै रेजे सोऽपि यथाविधि ॥ ८१ ॥
அங்கே பதினாறு குதிரைகளுடன்—பொன் யூபங்களின் ஒளியால் விளங்கியும், பொன் ஆபரணங்களால் செழித்தும்—அவன் விதிப்படி யாகம் செய்து பிரகாசித்தான்।
Verse 82
प्रददौ धान्यराशिं च द्विजेभ्यः पर्वतोपमम् । श्रद्धावान्देवताभक्तो गोप्रदश्च सुवर्णदः ॥ ८२ ॥
நம்பிக்கையுடனும் தேவபக்தியுடனும் அவன் இருமுறை பிறந்தோர்க்கு மலைபோன்ற தானியக் குவியலைத் தானமாக அளித்தான்; பசுதானமும் பொன்னுதானமும் செய்தான்।
Verse 83
ब्राह्मणो भद्रको नाम मूर्खो हीनकुलस्तथा । कृषीवलोऽधमाचारः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ ८३ ॥
பத்ரகன் என்னும் ஒரு பிராமணன் இருந்தான்—மூடன், தாழ்ந்த குலத்தவன்; உழவுத் தொழிலாளி, கீழ்மையான நடத்தையுடையவன், எல்லா தர்மக் கடமைகளிலிருந்தும் நீக்கப்பட்டவன்.
Verse 84
सीरकर्मसमुद्विग्नो बंधुभिश्च स वंचितः । इतस्ततः परिक्रम्य निर्गतोऽदृष्टपीडितः ॥ ८४ ॥
உழவு உழைப்பால் அவன் கலங்கினான்; தன் உறவினராலேயே ஏமாற்றப்பட்டான். இங்கும் அங்கும் அலைந்து, காணாத விதியின் துன்பத்தால் இறுதியில் புறப்பட்டுச் சென்றான்.
Verse 85
दैवतो ज्ञानमाश्रित्य प्रयागं समुपागतः । महामाघीं पुरस्कृत्य सस्नौ तत्र दिनत्रयम् ॥ ८५ ॥
தெய்வம் அருளிய ஞானத்தைச் சார்ந்து அவன் பிரயாகத்தை அடைந்தான். மகா-மாீ விரதத்தை முன்னிறுத்தி, அங்கே மூன்று நாட்கள் நீராடினான்.
Verse 86
अनघः स्नानमात्रेण समभूत्स द्विजोत्तमः । प्रयागाच्चलितस्तस्माद्ययौ यस्मात्समागतः ॥ ८६ ॥
வெறும் நீராடுதலாலேயே அனகன் உயர்ந்த பிராமணனானான். பின்னர் பிரயாகத்திலிருந்து புறப்பட்டு, வந்த இடத்திற்கே மீண்டும் சென்றான்.
Verse 87
स राजा सोऽपि वै विप्रो विपन्नावेकदा तदा । तयोर्गतिः समा दृष्टा देवराजस्य सन्निधौ ॥ ८७ ॥
அந்த அரசனும் அந்தப் பிராமணனும் ஒருகாலத்தில் துன்பத்தில் ஆழ்ந்தனர். அப்போது தேவராஜன் இந்திரனின் முன்னிலையில் இருவரின் இறுதி நிலையும் ஒன்றே எனக் காணப்பட்டது.
Verse 88
तेजो रूपं बलं स्त्रैणं देवयानं विभूषणम् । माला च परिजातस्य नृत्यं गीतं समं तयोः ॥ ८८ ॥
ஒளித்தேஜஸ், அழகு, வலிமை, பெண்மையின் இனிய கவர்ச்சி, தேவயானம், ஆபரணங்கள், பாரிஜாத மலர்மாலை, மேலும் நடனமும் பாடலும்—இவை அனைத்தும் சமமாக (அங்கே) தெய்வீக இன்பங்களும் பெருமைகளும் ஆகும்.
Verse 89
इति दृष्ट्वा हि माहात्म्य क्षेत्रस्य कथमुच्यते । माघः सितासिते भद्रे राजसूयसमो न च ॥ ८९ ॥
இவ்வாறு அந்தத் திருத்தலத்தின் மகிமையை கண்டபின் அதன் பெருமையை எவ்வாறு சொல்ல இயலும்? ஓ பத்திரே, மாக மாதத்தில்—சுக்லமோ கிருஷ்ணமோ—எந்தப் பக்ஷத்திலும் பெறும் புண்ணியம் ராஜசூய யாகத்துக்கு ஒப்பானது; குறையாது.
Verse 90
धनुर्विंशतिविस्तीर्णे सितनीलांबुसंगमे । माघादपुनरावृत्ती राजसूयात्पुनर्भवेत् ॥ ९० ॥
இருபது தனுசு அகலமாய் விரிந்த வெண்மை-நீல நீர் சங்கமத்தில் மாக மாத ஸ்நானம் ‘மீளாத நிலை’ (மோக்ஷம்) தரும்; ஆனால் ராஜசூய யாகம் செய்தாலும் மறுபிறவி உண்டாகும்.
Verse 91
कंबलाश्वतरौ नागौ विपुले यमुनातटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ९१ ॥
விரிந்த யமுனைத் துறையில் கம்பலன், அஷ்வதரன் எனும் இரு நாகர்கள் உள்ளனர். அங்கே ஸ்நானம் செய்து அந்த நீரை அருந்தினால் எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் விடுதலை பெறுவான்.
Verse 92
तत्र गत्वा च संस्थाने महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते पुंसो दश पूर्वान्दशावरान् ॥ ९२ ॥
அங்கே சென்று ஞானமிகு மகாதேவரின் அந்தப் புனித ஆசனத்தில் (வழிபாடு செய்து) மனிதன் தன் முன்னோர் பத்தையும், பின்வரும் சந்ததி பத்தையும் கரை சேர்த்திடுவான்.
Verse 93
कूपं चैव तु तत्रास्ति प्रतिष्ठानेऽति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा पितॄन्देवान्संतर्प्य यतमानसः ॥ ९३ ॥
அங்கே ‘பிரதிஷ்டானம்’ எனப் புகழ்பெற்ற ஒரு கிணறு உள்ளது. அங்கே நீராடி, கட்டுப்பட்ட மனத்துடன் பித்ருக்களுக்கும் தேவர்களுக்கும் தர்ப்பணம் செய்து திருப்தி அளிக்க வேண்டும்.
Verse 94
ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं योऽत्र तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ९४ ॥
கோபத்தை வென்ற பிரம்மச்சாரி இங்கே மூன்று இரவுகள் தங்கினால், அவன் எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் தூய்மையடைந்து அச்வமேத யாகத்தின் பலனை அடைவான்.
Verse 95
उत्तरेण प्रतिष्टानाद्भागीरथ्याश्च पूर्वतः । हंसप्रतपनं नाम तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९५ ॥
பிரதிஷ்டானத்தின் வடக்கிலும், பாகீரதி (கங்கை)யின் கிழக்கிலும் ‘ஹம்ஸப்ரதபனம்’ எனும் தீர்த்தம் உலகமெங்கும் புகழ்பெற்றது.
Verse 96
अश्वमेधफलं तत्र स्नानमात्रेण लभ्यते । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते ॥ ९६ ॥
அங்கே வெறும் நீராடுதலாலேயே அச்வமேத யாகப் பலன் கிடைக்கும்; சந்திரனும் சூரியனும் இருக்கும் வரை அவன் ஸ்வர்க்கத்தில் மதிக்கப்படுவான்.
Verse 97
ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण च । दशाश्वमेधिकं नाम तत्तीर्थं परमं स्मृतम् ॥ ९७ ॥
பின்னர் போகவதிக்கு சென்று, வாசுகியின் வடக்கில் உள்ள அந்தத் தீர்த்தம் ‘தசாஷ்வமேதிகம்’ எனப் பெயர்பெற்று, உன்னத தீர்த்தமாக நினைக்கப்படுகிறது.
Verse 98
तत्र कृत्वाभिषेकं तु वाजिमेधफलं लभेत् । धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः ॥ ९८ ॥
அங்கே அபிஷேகம் செய்தால் அச்வமேத யாகத்தின் சமமான புண்ணியம் கிடைக்கும். செல்வன், அழகன், திறமையான், தானவான், தர்மநிஷ்டன் ஆகிறான்.
Verse 99
चतुर्वेदिषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम् । अहिंसायां तु यो धर्मो गमनात्तस्य तत्फलम् ॥ ९९ ॥
நான்கு வேதங்களால் பெறும் புண்ணியம், சத்தியவாக்கால் வரும் பலன், அஹிம்சையால் உண்டாகும் தர்மம்—இந்த தீர்த்தயாத்திரையால் அதே பலன் கிடைக்கும்.
Verse 100
पायतेश्चोत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे । ऋणमोचनकं नाम तीर्थं तु परमं स्मृतम् ॥ १०० ॥
பாயதே நதியின் வடகரையில், பிரயாகத்தின் தெற்கில் ‘ருணமோசனக’ எனப்படும் தீர்த்தம் மிகச் சிறந்ததாக நினைக்கப்படுகிறது.
Verse 101
एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते । स्वर्गलोकमवाप्नोति ह्यमरश्च तथा भवेत् ॥ १०१ ॥
ஒரு இரவு அங்கே தங்கி நீராடினால் எல்லா கடன்களிலிருந்தும் விடுபடுவான். அவன் ஸ்வர்கலோகத்தை அடைந்து தேவதுல்யனாகிறான்.
Verse 102
त्रिकालमेकस्नायी चाहारमुक्तिं य आचरेत् । विश्वासघातपापात्तु त्रिभिर्मासैः स शुद्ध्यति ॥ १०२ ॥
மூன்று காலங்களிலும் நாளுக்கு ஒருமுறை நீராடி, நிராஹார விரதம் கடைப்பிடிப்பவன் நம்பிக்கைத் துரோகப் பாவத்திலிருந்து மூன்று மாதங்களில் தூய்மையடைகிறான்.
Verse 103
कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति । अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ६३॥ ३ ॥
இதனை கீர்த்தனம் செய்தால் புண்ணியம் பெறுவர்; இதன் தரிசனத்தால் மங்களம் காணப்படும். இதில் நீராடி அதன் நீரை அருந்தினால் ஏழாம் தலைமுறை வரை குலம் தூய்மையடையும்.
Verse 104
मकरस्थे रवौ माघे न स्नात्यनुदिते रवौ । कथं पापैः प्रमुच्येत कथं वा त्रिदिवं व्रजेत् ॥ १०४ ॥
சூரியன் மகரத்தில் இருக்கும் மாக மாதத்தில்—சூரியோதயத்திற்கு முன் நீராடாதவன் பாவங்களிலிருந்து எவ்வாறு விடுபடுவான்? எவ்வாறு வானுலகம் அடைவான்?
Verse 105
प्रयागे वपनं कुर्याद्गंगायां पिंडपातनम् । दानं दद्यात्कुरुक्षेत्रे वाराणस्यां तनुं त्यजेत् ॥ १०५ ॥
பிரயாகத்தில் மொட்டையடித்தல் செய்ய வேண்டும்; கங்கையில் பிண்டதானம் செய்ய வேண்டும்; குருக்ஷேத்திரத்தில் தானம் வழங்க வேண்டும்; வாராணசியில் உடலைத் துறக்க வேண்டும்.
Verse 106
किं गयापिंडदानेन काश्यां वा मरणेन किम् । किं कुरुक्षेत्रदानेन प्रयागे मुंडनं यदि ॥ १०६ ॥
கயாவில் பிண்டதானம் செய்தால் என்ன பயன்? காசியில் இறந்தால் என்ன? குருக்ஷேத்திரத்தில் தானம் செய்தால் என்ன? பிரயாகத்தில் மொட்டையடித்தால் என்ன—உள்ளார்ந்த பக்தியும் நல்வழக்கமும் இல்லையெனில்?
Verse 107
संवत्सरं द्विमासोनं पुनस्तीर्थं व्रजेद्यदि । मुंडनं चोपवासं च ततो यत्नेन कारयेत् ॥ १०७ ॥
ஒரு ஆண்டில் இரண்டு மாதம் குறைந்து (அதாவது பத்து மாதங்கள் கழித்து) ஒருவர் மீண்டும் தீர்த்தத்திற்குச் சென்றால், அதன் பின் முயற்சியுடன் மொட்டையடித்தலும் உபவாசமும் செய்ய வேண்டும்.
Verse 108
प्रयागप्राप्तनारीणां मुंडनं त्वेवमीरयेत् । सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदंगुलद्वयम् ॥ १०८ ॥
பிரயாகம் வந்த பெண்களுக்கு கேசச் சீரமைப்பு இவ்விதம் கூறப்படுகிறது—எல்லா முடிகளையும் சேர்த்து இரண்டு விரல் அளவு மட்டும் வெட்ட வேண்டும்।
Verse 109
केशमूलान्युपाश्रित्य सर्वपापानि देहिनाम् । तिष्ठंति तीर्थस्नानेन तस्मात्तान्यत्र वापयेत् ॥ १०९ ॥
உடலுடையோரின் எல்லாப் பாவங்களும் முடியின் வேரில் தங்குகின்றன; ஆகையால் தீர்த்தஸ்நானத்திற்குப் பின் அங்கேயே அந்த முடியை மொட்டையடிக்க வேண்டும்।
Verse 110
अमार्कपातश्रवणेर्युक्ता चेत्पौषमाघयोः । अर्द्धोदयः स विज्ञेयः सूर्यपर्वशताधिकः ॥ ११० ॥
பௌஷம் அல்லது மாகம் மாதத்தில் அமாவாசை, ஸ்ரவணமும் அமார்கபாதமும் இணைந்தால், அந்த யோகம் ‘அர்த்தோதயம்’ என அறியப்பட வேண்டும்; அது நூறு சூரியப் பண்டிகைகளைவிட மேலான புண்ணியம் தரும்।
Verse 111
किंचिन्न्यूने तु विधिजे महोदय इति स्मृतः । अरुणोदयवेलायां शुक्ला माघस्य सप्तमी ॥ १११ ॥
அது சிறிது குறைவாக இருந்தால், விதாதா அதனை ‘மஹோதயம்’ என்று நினைவுறுத்தினார்—அதாவது அருணோதய நேரத்தில் வரும் மாக மாத சுக்ல சப்தமி।
Verse 112
प्रयागे यदि लभ्येत सहस्रार्कग्रहैः समा । अयने कोटिपुण्यं स्याल्लक्षं तु विषुवे फलम् ॥ ११२ ॥
பிரயாகத்தில் ஆயிரம் சூரிய கிரகணங்களுக்கு ஒப்பான புண்ணியம் கிடைத்தால், அயனத்தில் அது கோடி மடங்காகும்; விஷுவத்தில் அதன் பலன் இலட்ச மடங்காகும்।
Verse 113
षडशीत्यां सहस्रं तु तथा विष्णुपदीषु च । दानं प्रयागे कर्तव्यं यथाविभवविस्तरम् ॥ ११३ ॥
ஷடசீதி, ஸஹஸ்ர பர்வ நாட்களிலும், விஷ்ணுபதீ தினங்களிலும், பிரயாகத்தில் தன் ஆற்றலுக்கேற்ப விரிவாக தானம் செய்ய வேண்டும்।
Verse 114
तेन तीर्थफलं चैव वर्धते विधिनंदिनि । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु गां वै प्रयच्छति ॥ ११४ ॥
விதியின் மகளே! அந்த தானத்தால் தீர்த்தப் பலனும் பெருகும்; கங்கை–யமுனை நடுவில் யார் பசுதானம் செய்கிறாரோ அவர் தீர்த்தப் பலனை உயர்த்துகிறார்।
Verse 115
सुवर्णं मणिमुक्तां वा यदि वान्यं प्रतिग्रहम् । पाटलां कपिलां भद्रे यस्तु तत्र प्रयच्छति ॥ ११५ ॥
அருள்மிகு பெண்ணே! பொன், மணிமுத்து அல்லது வேறு ஏதெனும் ஏற்ற தானமாக இருந்தாலும்—அங்கே பாட்டலா அல்லது கபிலா பசுவை தானம் செய்பவன்.
Verse 116
स्वर्णश्रृंगीं रौप्यखुरां चैलकंठीं पयस्विनीम् । सवत्सां श्रोत्रियं साधुं ग्राहयित्वा यथाविधि ॥ ११६ ॥
விதிப்படி, பொன் கொம்புகளும் வெள்ளிக் குளம்புகளும் உடைய, கழுத்தில் துணி அணிவிக்கப்பட்ட, பால் தரும், கன்றுடன் கூடிய பசுவை சீரிய ச்ரோத்திரி பிராமணர் ஏற்குமாறு செய்ய வேண்டும்।
Verse 117
शुक्लां वरधरं शांतं धर्मज्ञं वेदपारगम् । सा च गौस्तस्य दातव्या गंगायमुनसंगमे ॥ ११७ ॥
கங்கை–யமுனை சங்கமத்தில், அமைதியுடன் சிறந்த ஆடை அணிந்த, தர்மத்தை அறிந்த, வேதங்களில் தேர்ந்த பிராமணருக்கு விதிப்படி வெள்ளைப் பசுவை தானம் செய்ய வேண்டும்।
Verse 118
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । यावंतो रोमकूपाः स्युस्तस्या गोर्वत्सकस्य च ॥ ११८ ॥
அந்தப் பசுவுக்கும் அதன் கன்றுக்கும் எத்தனை ரோமக்கூடுகள் உள்ளனவோ, அவ்வளவு அளவிலே உயர்மதிப்பான ஆடைகளும் பலவகை ரத்தினங்களும் புண்ணியப் பலனாகக் கிடைக்கும்।
Verse 119
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तत्राभिजायते ॥ ११९ ॥
அவ்வளவு ஆயிரம் ஆண்டுகள் அவர் ஸ்வர்கலோகத்தில் மதிக்கப்படுவார்; பின்னர் அவர் எங்கு பிறவி பெறுகிறாரோ, அந்தப் பசுவும் அங்கேயே உடன் பிறக்கும்।
Verse 120
न च पश्यंति नरकं दातारस्तेन कर्मणा । उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य मोदंते कालमक्षयम् ॥ १२० ॥
அந்தப் புண்ணியச் செயல் காரணமாக தானம் செய்தோர் நரகத்தை ஒருபோதும் காணார்; உத்தரகுரு லோகத்தை அடைந்து, அழியாத காலம் வரை மகிழ்வர்।
Verse 121
गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । पुत्रान्दारांस्तथा भृत्यान् गौरेका प्रतितारयेत् ॥ १२१ ॥
நூறு ஆயிரம் பசுக்களிடையிலும் ஒரு பால் தரும் பசுவைத் தானமாக அளிக்க வேண்டும்; ஒரே பசுவே மகன்கள், மனைவி, பணியாளர்கள் ஆகியோரையும் சம்சாரக் கடலைக் கடக்கச் செய்கிறது।
Verse 122
तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसंक्रमे ॥ १२२ ॥
ஆகையால் எல்லாத் தானங்களிலும் கோதானமே சிறந்ததாகக் கருதப்படுகிறது—கடக்க அரிய, சீரற்ற, பயங்கரமான காலத்தில், மகாபாதகங்களின் தாக்கத்தைத் தாண்டிச் செல்லும்போது குறிப்பாக।
Verse 123
गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजोत्तमे । तीर्थे न प्रतिगृह्णीयात्पुण्येष्वायतनेषु च ॥ १२३ ॥
பசுவே தானே பாதுகாப்பளிக்கிறது; ஆகவே, ஓ இருமுறைப் பிறந்தவர்களில் சிறந்தவரே, கோதானம் செய்ய வேண்டும். ஆனால் தீர்த்தத்திலும் புனிதத் தலங்களிலும் தானம் ஏற்கக் கூடாது.
Verse 124
निमित्तेषु च सर्वेषु ह्यप्रमत्तो भवेद्द्विजः । स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा ॥ १२४ ॥
எல்லா நிமித்தங்களிலும் நிகழ்வுகளிலும் இருமுறைப் பிறந்தவன் எச்சரிக்கையுடன் இருக்க வேண்டும். தன் கடமையிலும், பித்ரு காரியத்திலும், தேவாராதனையிலும் அலட்சியம் செய்யக் கூடாது.
Verse 125
विफलं तस्य तत्तीर्थँ यावत्तद्धनमश्नुते । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति ॥ १२५ ॥
அந்த செல்வத்தை அவன் அனுபவிக்கும் வரையில் அவனுடைய அந்தத் தீர்த்தயாத்திரை பயனற்றதாகவே இருக்கும். கங்கை–யமுனை நடுநாட்டில் கன்யாதானம் செய்பவனுக்கும் இதுவே கூறப்படுகிறது.
Verse 126
न स पश्यति घोरं तु नरकं तेन कर्मणा । उत्तरांस्तु कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम् ॥ १२६ ॥
அந்தக் கர்மத்தின் பயனால் அவன் கொடிய நரகத்தை காணான். உத்தரகுருவிற்கு சென்று அழியாத காலமெல்லாம் மகிழ்வான்.
Verse 127
पुत्रान्दारांश्च लभते धार्मिकान्रूपसंयुतान् । अधः शिरास्ततो धूममूर्द्धूबाहुः पिबेन्नरः ॥ १२७ ॥
அவன் தர்மமும் அழகும் உடைய மகன்களையும் மனைவியையும் பெறுவான். பின்னர் தலை குனிந்து, கரங்களை மேலே உயர்த்தி, புகையை (சுவாசமாக) இழுத்துக்கொள்ள வேண்டும்.
Verse 128
शतं वर्षसहस्राणां स्वर्गलोके महीयते । परिभ्रष्टस्ततः स्वर्गादग्निहोत्री भवेन्नरः ॥ १२८ ॥
அவன் நூறு ஆயிரம் ஆண்டுகள் ஸ்வர்கலோகத்தில் பெருமையுடன் போற்றப்படுவான்; அச்சுவர்க்கத்திலிருந்து வீழ்ந்தபின் அந்த மனிதன் அக்னிஹோத்ரி (அக்னிஹோத்ர அக்கினியைப் பேணுபவன்) ஆகப் பிறக்கிறான்.
Verse 129
भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । आ प्रयागात्प्रतिष्ठानान्मत्पुरो वासुकेर्ह्रदात् ॥ १२९ ॥
மிகுந்த போகங்களை அனுபவித்த பின் அவன் மீண்டும் அதே தீர்த்தத்தையே அடைகிறான்—சிறப்பாகப் பிரயாகத்திலிருந்து பிரதிஷ்டானம் வரை, மேலும் மத்புரத்திலிருந்து வாசுகியின் ஹ்ரதம் வரை.
Verse 130
कंबलाश्वतरौ नागौ नागादबहुमूलकात् । एतत्प्रजापतेः क्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ १३० ॥
நாகாதம் முதல் பஹுமூலகம் வரை கம்பலன், அஷ்வதரன் எனும் இரு நாகராஜர்கள் வாசம் செய்கின்றனர். இது பிரஜாபதியின் புனித க்ஷேத்திரம்; மூன்று உலகங்களிலும் புகழ்பெற்றது.
Verse 131
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । न वेदवचनाच्चैव न लोकवचनादपि ॥ १३१ ॥
அங்கே நீராடி அங்கேயே மரணமடைவோர் ஸ்வர்க்கத்தை அடைந்து, மறுபிறவியிலிருந்து விடுதலை பெறுவர். இது வெறும் வேதவாக்கினாலோ, வெறும் உலகச் சொல்லினாலோ அல்ல—தீர்த்தத்தின் உறுதியான உண்மை.
Verse 132
मतिरुत्क्रमणीया हि प्रयागमरणं प्रति । दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथा पराः ॥ १३२ ॥
பிரயாகத்தில் மரணமடைவதற்கே மனத்தை உறுதியாகச் செலுத்த வேண்டும்; ஏனெனில் அதனால் பத்தாயிரம் தீர்த்தங்களின் பலனும், அதற்கும் மேலாக அறுபது கோடி புண்யஸ்தலங்களின் பலனும் கிடைக்கும்.
Verse 133
तत्रैव तेषां सान्निध्यं कीर्तितं विधिनंदिनि । या गतिर्योगयुक्तस्य सत्पथस्थस्य धीमतः ॥ १३३ ॥
ஹே விதிநந்தினி! அதே இடத்திலேயே அவர்களின் சான்னித்யம் பெறப்படும் என்று கூறப்பட்டுள்ளது. யோகத்தில் ஒழுங்குபட்டும், சத்பாதத்தில் நிலைத்தும் உள்ள ஞானிக்கு அதுவே கதி.
Verse 134
सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गंगायमुनसंगमे । बाधितो यदि वा दीनः क्रुद्धो वापि भवेन्नरः ॥ १३४ ॥
கங்கை–யமுனை சங்கமத்தில் உயிரைத் துறப்பவனுக்கு அதே பரமகதி உண்டு—அவன் துன்புற்றிருந்தாலும், தாழ்வுற்றிருந்தாலும், இறுதிக் கணத்தில் கோபமுற்றிருந்தாலும் கூட.
Verse 135
गंगायमुनमासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । दीप्तकांचनवर्णाभैर्विमानैः सूर्यकांतिभिः ॥ १३५ ॥
கங்கை–யமுனை சங்கமத்தை அடைந்து யார் உயிர்மூச்சைத் துறக்கிறாரோ, அவர் எரியும் பொன்னிற ஒளியுடன், சூரியக் காந்தியால் ஜொலிக்கும் விமானங்களில் ஏறி மேலுலகிற்கு எடுத்துச் செல்லப்படுகிறார்.
Verse 136
गंधर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे मोदति मानवः । ईप्सिताँल्लभते कामान्वदंतीति मुनीश्वराः ॥ १३६ ॥
கந்தர்வர், அப்சரஸ்கள் நடுவே ஸ்வர்கத்தில் அந்த மனிதன் மகிழ்ந்து விளங்குகிறான்; விரும்பிய இன்பங்களைப் பெறுகிறான்—என்று முனிவரேந்தர்கள் கூறுகின்றனர்.
Verse 137
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते ॥ १३७ ॥
பாடலும் வாத்தியங்களின் முழக்கமும் அவனைத் தூக்கத்திலிருந்து எழுப்பும்; தன் பிறப்பை நினைவுகொள்ளாத வரையில் அவன் ஸ்வர்கத்தில் மகிமையுடன் விளங்குவான்.
Verse 138
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मात्र चागतः । हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले ॥ १३८ ॥
அப்போது ஸ்வர்கத்திலிருந்து வீழ்ந்து, புண்ணியம் குன்றியவனாய் இம்மர்த்தியுலகிற்கு வந்து, பொன்-மாணிக்கம் நிறைந்த செழிப்பான குலத்தில் பிறக்கிறான்।
Verse 139
तदेवसंस्मरंस्तत्र विष्णुलोकं स गच्छति । वटमूलं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ १३९ ॥
அங்கே அந்த விஷ்ணுவையே நினைந்து அவன் விஷ்ணுலோகத்தை அடைகிறான். மேலும் ஆலமரத்தின் வேரடியில் சென்று உயிரை விடுபவனும் அந்தப் பரமகதியை அடைவான்।
Verse 140
सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छिति । तत्र ते द्वादशादित्यांस्तपंते रुद्रमाश्रिताः ॥ १४० ॥
எல்லா உலகங்களையும் கடந்துவிட்டு அவன் ருத்ரலோகத்தை அடைகிறான். அங்கே ருத்ரனைச் சரணடைந்து பன்னிரு ஆதித்யர்கள் தவம் செய்கின்றனர்।
Verse 141
निर्गच्छंति जगत्सर्वं वटमूले स दह्यते । हरिश्च भगवांस्तत्र प्रजापतिपुरस्कृतः ॥ १४१ ॥
முழு உலகமும் ஒடுங்கி மறையும் போது, அது ஆலமரத்தின் வேரடியில் எரிக்கப்படுகிறது. அங்கே பிரஜாபதி முன்னிலையில் பகவான் ஹரி திருவுருவாய் இருப்பார்।
Verse 142
आस्ते तत्र पुटे देवि पादांगुष्ठं धयञ्छिशुः । उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे ॥ १४२ ॥
தேவி, அங்கே அந்த ஓட்டையில் குழந்தை அமர்ந்து, தன் பாதப் பெருவிரலைச் சப்பிக்கொண்டிருந்தது—உர்வசி எனப்படும் அழகிய கரையில், அது விரிந்ததும், அன்னம்போல் வெண்மையாய் ஒளிர்ந்ததும்.
Verse 143
परित्यजति यः प्राणाञ्छृणु तस्यापि यत्फलम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ १४३ ॥
தன் உயிரையும் துறப்பவனுக்குக் கூட உண்டாகும் பலனை கேள். அவனுடைய புண்ணியம் அறுபதாயிரம் ஆண்டுகளும் மேலும் அறுநூறு ஆண்டுகளும் நிலைத்திருக்கும்.
Verse 144
वसेत्स पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोके विरिंचिजे । उर्वशीं च यदा पश्येद्देवलोके सुलोचने ॥ १४४ ॥
அவன் பித்ருக்களுடன் சேர்ந்து விரிஞ்சி (பிரம்மா) உடைய ஸ்வர்கலோகத்தில் வாசிப்பான். ஓ அழகிய கண்களையுடையவளே, தேவலோகத்தில் உர்வசியை காணும் போது அவன் தெய்வீக இன்பத்தை அனுபவிப்பான்.
Verse 145
पूज्यते सततं देवऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा त्विहागतः ॥ १४५ ॥
தேவர்கள், தேவऋஷிகள், கந்தர்வர்கள், கின்னரர்கள் ஆகியோரால் அவன் எப்போதும் போற்றப்படுகிறான். பின்னர் புண்ணியம் தீர்ந்தபோது ஸ்வர்கத்திலிருந்து வீழ்ந்து இவ்வுலகிற்கு வருகிறான்.
Verse 146
उर्वशीसदृशीनां तु कांतानां लभते शतम् । मध्ये नारीसहस्राणां बहूनां च पतिर्भवेत् ॥ १४६ ॥
உர்வசியைப் போன்ற நூறு காதலியரை அவன் பெறுவான். பல ஆயிரம் பெண்களுக்கிடையில் அவன் பலரின் கணவனாக (அதிபதியாக) விளங்குவான்.
Verse 147
दशग्रामसहस्राणां भोक्ता शास्ता च मोहिनि । कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते ॥ १४७ ॥
ஓ மோகினியே, அவன் பத்தாயிரம் கிராமங்களின் அனுபவிப்பவனும் ஆள்பவனும் ஆவான். ஆயினும் உறங்கிக்கொண்டிருந்தாலும் உன் காஞ்சி மற்றும் நூபுரத்தின் ஒலியால் அவன் விழித்தெழுவான்.
Verse 148
भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । शुक्लांबरधरो नित्यं नियतः स जितेंद्रियः ॥ १४८ ॥
மிகுந்த உலகப் போகங்களை அனுபவித்த பின்னரும் அவன் மீண்டும் அந்தப் புனித தீர்த்தத்தை அடைகிறான். எப்போதும் வெண்வஸ்திரம் தரித்து, நியமநிஷ்டையுடன், இந்திரியங்களை வென்றவனாகிறான்.
Verse 149
एककालं तु भुञ्जानो मासं योगपतिर्भवेत् । सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् ॥ १४९ ॥
ஒரு மாதம் முழுவதும் நாளில் ஒருமுறை மட்டும் உண்பவன் யோகத்தின் அதிபதியாகிறான்; மேலும் பொன்னாபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட நூறு பெண்களைப் பெறுகிறான்.
Verse 150
पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः ॥ १५० ॥
கடல்கள் சூழ்ந்த இந்தப் பூமியெங்கும் அவன் மகாபோகங்களின் அதிபதியாகிறான். செல்வமும் தானியமும் நிறைந்து, எப்போதும் தானம் செய்பவனாகிறான்.
Verse 151
स भुक्त्वा विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थँ स्मरते पुनः । कोटितीर्थँ समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ १५१ ॥
மிகுந்த போகங்களை அனுபவித்த பின்னரும் அவன் அந்தத் தீர்த்தத்தை மீண்டும் நினைவுகூர்கிறான். கோடிதீர்த்தத்தை அடைந்து உயிரைத் துறப்பவன்—அந்த யாத்திரையின் உச்சப் புனிதப் பயனை அடைகிறான்.
Verse 152
कोटिवर्षसहस्रान्तं स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गादिहागत्य क्षीणकर्मा नरोत्तमः ॥ १५२ ॥
ஆயிரக் கோடி ஆண்டுகள் வரை அவன் ஸ்வர்கலோகத்தில் பெருமைப்படுத்தப்படுகிறான். பின்னர் ஸ்வர்கத்திலிருந்து இங்கே வந்து, புண்ணியம் தீர்ந்தபோது, அந்த உத்தமன் மீண்டும் இவ்வுலகில் தோன்றுகிறான்.
Verse 153
सुवर्णमणिमुक्ताग्रे कुले जायेत रूपवान् । अकामो वा सकामो वा गंगायां यो विपद्यते ॥ १५३ ॥
ஆசையற்றவராயினும் ஆசையுடையவராயினும், கங்கையில் உயிர் நீத்தவர் பொன்‑மணி‑முத்தால் அலங்கரிக்கப்பட்ட உயர்குலத்தில் பிறந்து அழகிய உருவம் பெறுவார்।
Verse 154
शक्रस्य लभते स्वर्गं नरकं तु न पश्यति । हंससारसयुक्तेन विमानेन स गच्छति ॥ १५४ ॥
அவன் சக்ரனின் (இந்திரனின்) சுவர்க்கத்தை அடைந்து நரகத்தை காணான்; அன்னமும் சாரசமும் இணைந்த தெய்வ விமானத்தில் பயணிப்பான்।
Verse 155
अप्सरोगणसंकीर्णे सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । ततः स्वर्गादिहायातः क्षीणकर्मा विरंचिजे ॥ १५५ ॥
அப்சரைகள் கூட்டம் நிறைந்த இடத்தில் அவன் உறங்கி விழித்தான்; பின்னர் புண்ணியம் தீர்ந்தபோது சுவர்க்கத்திலிருந்து இறங்கி இங்கு விரஞ்சியின் (பிரம்மாவின்) உலகை அடைந்தான்।
Verse 156
योगिनां श्रीमतां चापि स्वेच्छया लभते जनिम् । गङ्गायमुनयोर्मध्ये करीषाग्निं तु धारयेत् ॥ १५६ ॥
யோகிகளும் செல்வமிக்கவர்களும் தம் விருப்பம்போல் பிறவி பெறுவர்; கங்கை‑யமுனை நடுவில் விதிப்படி கரீஷாக்னி (சாணி‑அக்னித் தவம்) பேண வேண்டும்।
Verse 157
अहीनांगो ह्यरोगश्च पंचेंद्रियसमन्वितः । यावंति लोमकूपानि तस्य गात्रे तु धीमतः ॥ १५७ ॥
அவன் குறையற்ற அங்கங்களுடன் நோயற்றவனாய் ஐந்து இந்திரியங்களும் உடையவனாகிறான்; அந்த ஞானியின் உடலில் எத்தனை ரோமகூபங்கள் உள்ளனவோ அவ்வளவு பலன்கள் (புண்ணியப் பலன்) உண்டாகும்।
Verse 158
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ १५८ ॥
அத்தனை ஆயிரம் ஆண்டுகள் அவன் ஸ்வர்கலோகத்தில் போற்றப்படுவான்; பின்னர் ஸ்வர்கத்திலிருந்து வீழ்ந்து ஜம்பூத்வீபத்தின் அரசாதிபதியாக ஆவான்.
Verse 159
भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । यस्तु देहं निकृत्त्य स्वं शकुनिभ्यः प्रयच्छति ॥ १५९ ॥
மிகுந்த போகங்களை அனுபவித்த பின் அவன் அந்தத் தீர்த்தத்தை மீண்டும் அடைவான்; தன் உடலை வெட்டி பறவைகளுக்கு அர்ப்பணிப்பவனும் அதையே மறுபடியும் பெறுவான்.
Verse 160
स वर्षशतसाहस्रं सोमलोके महीयते । ततस्तस्मादिहागत्य राजा भवति धार्मिकः ॥ १६० ॥
அவன் ஒரு இலட்சம் ஆண்டுகள் சோமலோகத்தில் போற்றப்படுவான்; பின்னர் அங்கிருந்து இவ்வுலகிற்கு வந்து தர்மமிகு அரசனாக ஆவான்.
Verse 161
गुणवान्रूपसंपन्नो विद्यावान्प्रियवाक्छुचिः । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं पुनराव्रजेत् ॥ १६१ ॥
நற்குணம் உடையவன், அழகிய உருவம் கொண்டவன், கல்வியுடையவன், இனிய மொழியாளர், தூயவன்—மிகுந்த போகங்களை அனுபவித்து அந்தத் தீர்த்தத்திற்கே மீண்டும் திரும்புவான்.
Verse 162
पंचयोजनविस्तीर्णे प्रयागस्य तु मंडले । विपन्नो यत्र कुत्राप्यनाशकं व्रतमास्थितः ॥ १६२ ॥
ஐந்து யோஜனை விரிந்த பிரயாக மண்டலத்தின் உள்ளே, எங்கு இருந்தாலும் துன்புற்றவன் அனாசக (உபவாச) விரதத்தை மேற்கொண்டால், அதன் பலன் தவறாததாக நிலைக்கும்.
Verse 163
व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भाविनस्तु चतुर्दश । नरस्तारयते सर्वानात्मानं च समुद्धरेत् ॥ १६३ ॥
மனிதன் கடந்த ஏழு தலைமுறைகளையும் வரவிருக்கும் பதினான்கு தலைமுறைகளையும் எல்லாம் கரை சேர்க்க வல்லவன்; தன் ஆத்மாவையும் உயர்த்தி மீட்கின்றான்।
Verse 164
अग्नितीर्थमिति ख्यातं दक्षिणे यमुनातटे । पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम् ॥ १६४ ॥
யமுனையின் தென் கரையில் இது ‘அக்னி-தீர்த்தம்’ எனப் புகழ்பெற்றது; மேற்கில் தர்மராஜனுடைய தீர்த்தம் ‘நரக-தீர்த்தம்’ என நினைவுகூரப்படுகிறது।
Verse 165
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । यमुनोत्तरकूले तु पापघ्नानि बहून्यपि ॥ १६५ ॥
அங்கே நீராடி உடலை விட்டவர்கள் விண்ணுலகம் அடைந்து மீண்டும் பிறவியடையார். யமுனையின் வட கரையிலும் பாவநாசகமான பல தலங்கள் உள்ளன।
Verse 166
तीर्थानि संति विधिजे सेवितानि मुनीश्वरैः । तेषु स्नाता दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ १६६ ॥
ஓ விதிஜனே (பிரம்மனால் பிறந்தவனே), மாமுனிவர்கள் சேவித்து போற்றிய தீர்த்தங்கள் உள்ளன. அவற்றில் நீராடி உடலை விட்டவர்கள் விண்ணுலகம் சென்று மீண்டும் பிறவியடையார்।
Verse 167
गंगा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते । केवलं ज्येष्ठभावेन गंगा सर्वत्र पूज्यते ॥ १६७ ॥
கங்கை மற்றும் யமுனை—இரண்டும் சமமான பலன் தருவதாக நினைவுகூரப்படுகின்றன; ஆனால் மூத்ததன்மை காரணமாக கங்கை எங்கும் வணங்கப்படுகிறது।
Verse 168
यस्तु सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । तेन दत्तेन देवेशि योगो लभ्येत वा न वा ॥ १६८ ॥
எவன் பிராமணர்களுக்கு எல்லா வகை ரத்தினங்களையும் தானமாக அளிக்கிறானோ—தேவேசி! அந்தத் தானம் மட்டுமே யோக (உயர்ந்த ஆன்மிகப் பெறுமதி) கிடைக்கவும் கூடும், கிடைக்காமலும் கூடும்।
Verse 169
प्रयागे तु मृतस्येदं सर्वं भवति नान्यथा । देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे ॥ १६९ ॥
ஆனால் பிரயாகத்தில் இறப்பவர்க்கு இவை அனைத்தும் நிச்சயமாக நிகழும்—வேறு விதமில்லை—அவன் அந்த நாட்டினனாக இருந்தாலும், காட்டில் இருந்தாலும், வெளிநாட்டில் இருந்தாலும், தன் வீட்டிலேயே இருந்தாலும்।
Verse 170
प्रयागं स्मरमाणोऽपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । ब्रह्मलोकमवाप्नोति मही यत्र हिरण्मयी ॥ १७० ॥
மரண நேரத்தில் பிரயாகத்தை மட்டும் நினைத்து உயிரை விடுபவன், பூமியே பொன்னொளி கொண்டிருக்கும் பிரம்மலோகத்தை அடைகிறான்।
Verse 171
सर्वकामफला वृक्षास्तिष्ठंति ऋषयो गताः । स्त्रीसहस्राकुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे ॥ १७१ ॥
அங்கே எல்லா விருப்பங்களுக்கும் பலன் தரும் மரங்கள் நிற்கின்றன; அந்த நிலையை அடைந்த ரிஷிகள் அங்கு வாசம் செய்கின்றனர். புனிதமான மந்தாகினியின் கரையில், ஆயிரக்கணக்கான பெண்கள் நிறைந்த அழகிய இடம் விளங்குகிறது।
Verse 172
क्रीड्यते सिद्धगंधर्वैः पूज्यते त्रिदशैस्तथा । ततः पुनरिहायातो जंबूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ १७२ ॥
அவன் சித்தர்களும் கந்தர்வர்களும் உடன் விளையாடி மகிழ்கிறான்; முப்பத்துமூன்று தேவர்களாலும் போற்றப்படுகிறான். பின்னர் மீண்டும் இவ்வுலகிற்கு வந்து ஜம்பூத்வீபத்தின் அரசனாகிறான்।
Verse 173
धर्मात्मा गुणसंपन्नस्तत्तीर्थँ लभते पुनः । एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं च प्रयागजम् ॥ १७३ ॥
தர்மாத்மாவும் குணசம்பன்னனுமானவன் அந்தத் தீர்த்தத்தை மீண்டும் அடைகிறான். இவ்வாறு பிரயாகத்தின் மகிமை முழுவதையும் உனக்கு உரைத்தேன்.
Verse 174
सुखदं मोक्षदं सारं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १७४ ॥
இது இன்பம் தருவது, மோட்சம் அளிப்பது, சாரமே—இன்னும் என்ன கேட்க விரும்புகிறாய்?
Verse 175
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे बृहदुपाख्याने वसुमोहिनीसंवादे प्रयागमाहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६३ ॥
இவ்வாறு ஸ்ரீ ப்ருஹந்நாரதீய புராணத்தின் உத்தரபாகத்தில், ப்ருஹதுபாக்யானத்தில், வசு–மோகினி உரையாடலில் உள்ள ‘பிரயாக மாஹாத்மியம்’ எனும் அறுபத்துமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Because the chapter ties maximum tīrtha-efficacy to a precise time–place junction: Māgha with the Sun in Makara at the Veṇī/Triveṇī confluence. It portrays all tīrthas and deities converging there, and repeatedly asserts that the fruit surpasses major śrauta sacrifices (Rājasūya/Aśvamedha), even promising non-return (freedom from rebirth) for qualified observants.
Key elements include bathing with a stated prayer/mantra and observing silence, living for a month with brahmacarya and sense-restraint, performing tarpana for devas and pitṛs, undertaking tonsure/hair-trimming after bathing (with a special rule for women), giving gifts—especially go-dāna to a worthy śrotriya—and making donations on parva-days (Viṣṇupadī, Ṣaḍaśīti, Sahasra, ayana, viṣuva).
While it strongly promotes snāna, dāna, and tīrtha-circuits, it also warns that acts like piṇḍa at Gayā, dying at Kāśī, gifts at Kurukṣetra, or shaving at Prayāga are ‘useless’ if inner devotion and right conduct are absent—thereby aligning ritual efficacy with ethical and devotional prerequisites.