Adhyaya 72
Purva BhagaThird QuarterAdhyaya 7255 Verses

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna (Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva)

சனத்குமாரர் பிரணவத்தை மையமாகக் கொண்ட, விஷ்ணுவுடன் தொடர்புடைய மந்திர முறையை விளக்குகிறார்—ரிஷி இந்து, சந்தஸ் விராட், தேவதை ததிவாமன; பீஜம் தாரா/ஓம், சக்தி வஹ்னிஜாயா. உடலில் ந்யாசம், பதினெட்டு மந்திர பிரதிஷ்டை, பின்னர் பூஜை-ஹோம விதி—மூன்று லட்ச ஜபம் செய்து அதன் பத்தில் ஒன்று நெய் நனைந்த ஆஹுதிகளால் ஹோமம். பாயசம், தயிர்சாதம், சிவப்பு தாமரை, அபாமார்கம் போன்ற ஆஹுதிகளால் செல்வம், பயநாசம், நோய்நிவாரணம், வசீகரணம், பந்தவிமோசனம், அன்னவிருத்தி ஆகிய பலன்கள் கூறப்படுகின்றன. தொடர்ந்து யந்திர/மண்டல அமைப்பு—தாமரை கர்ணிகையில் பூஜை, கேசர-இதழ்களில் ஷடங்க பூஜை, நான்கு வ்யூஹங்கள், சக்திகள், ஆயுதங்கள், திக்பாலர்கள், எட்டு திசை யானைகள் மற்றும் அவர்களின் துணைவியர் நிறுவல். இரண்டாம் மந்திர ஓட்டத்தில் ஹயக்ரீவ (துரகானன)—ரிஷி பிரம்மா, சந்தஸ் அனுஷ்டுப்; வெளிவளையங்களில் வேதாங்கங்கள், மாத்ருகைகள், பைரவங்கள், அவதாரங்கள், நதிகள், கிரகங்கள், மலைகள், நக்ஷத்திரங்கள். இறுதியில் அபிமந்திரித நீர், கிரகண காலச் சடங்குகள், பீஜ-ஸம்ஸ்காரத்துடன் சரஸ்வத-சித்தி—வாக்கும் கல்வியும் மேன்மை—அளிப்பதாக கூறப்படுகிறது।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । प्रणवो हृदयं विष्णुर्नेन्तः सुरपतिस्तथा । महाबलाय स्वाहांतो मंत्रो वसुधराक्षरः ॥ १ ॥

சனத்குமாரர் கூறினார்—பிரணவமான ‘ஓம்’ விஷ்ணுவின் இதயம்; அதனுள் தேவர்களின் அதிபதியும் உள்ளார். ‘ஸ்வாஹா’ என முடியும் இந்த மந்திரம் மகாபலனுக்குரியது; உலகைத் தாங்கும் அக்ஷரம் ஆகும்.

Verse 2

मुनिरिंन्दुर्विराट् छन्दो देवता दधिवामनः । तारो बीजं तथा शक्तिर्वह्निजाया प्रकीर्तिता ॥ २ ॥

இந்த மந்திரத்தின் ரிஷி இந்து; சந்தஸ் விராட்; தேவதை ததிவாமனன். பீஜம் ‘தார’ எனும் பிரணவ ‘ஓம்’; சக்தி ‘வஹ்னிஜாயா’—அக்னியின் துணைவி—என்று புகழப்படுகிறது.

Verse 3

चंद्राक्षिरामबाणेंषु नेत्रसंख्यैर्मनूद्भवैः । वर्णैः षडंगं कृत्वा च मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः ॥ ३ ॥

‘சந்திராக்ஷி, ராம, பாண…’ முதலிய மந்திரக் குழுவில், கண்களின் எண்ணிக்கைக்கு ஒப்பான மந்திரஜன்ய எழுத்துகளால் ஷடங்க ந்யாசம் செய்து, தலையில், நெற்றியில், இரு கண்களிலும் நிறுவ வேண்டும்.

Verse 4

कर्णयोर्घ्राणयोरोष्टतालुकण्ठभुजेषु च । पृष्टे हृद्युदरे नाभौ गुह्ये चोरुस्थले पुनः ॥ ४ ॥

காதுகளிலும் மூக்குத் துளைகளிலும்; உதடுகள், அண்ணம், தொண்டை, தோள்களில்; முதுகில்; இதயப் பகுதியில் மற்றும் வயிற்றில்; நாபியில்; மறை உறுப்பில்; மேலும் தொடைப் பகுதியில்—(இவ்விடங்களில் ந்யாசம் செய்ய வேண்டும்).

Verse 5

जानुद्वयं जङ्घयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । अष्टादशैव मंत्रोत्थास्ततो देवं विचिंन्तयेत् ॥ ५ ॥

இரு முழங்கால்கள், கால்தண்டுகள் (பிண்டல்கள்) மற்றும் பாதங்களில் முறையே (மந்திரங்களை) ந்யாசம் செய்ய வேண்டும். இவ்வாறு பதினெட்டு மந்திரங்களை நிறுவிய பின், இறைவனைத் தியானிக்க வேண்டும்.

Verse 6

मुक्तागौरं रत्नभूषं चन्द्रस्थं भृङ्गसन्निभैः । अलकैर्विलसद्वक्त्रं कुम्भं शुद्धांबुपूरितम् ॥ ६ ॥

முத்துபோல் வெண்மையாக, ரத்தினங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, சந்திரச் சின்னம் தாங்கி, வண்டுபோல் கரிய சுருள் கூந்தலால் முகம் ஒளிரும் கும்பம் தூய நீரால் நிரம்பியது।

Verse 7

दध्यन्नपूर्णचषकं दोर्भ्यां संदधतं भजेत् । लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः ॥ ७ ॥

தயிர்சாதம் நிரம்பிய கிண்ணத்தை இரு கரங்களாலும் தாங்கி தேவனை பக்தியுடன் வழிபட வேண்டும். பின்னர் மந்திரத்தை மூன்று லட்சம் முறை ஜபித்து, அதன் பத்தில் ஒன்றை நெய் நனைந்த ஹவியால் ஆஹுதி செய்ய வேண்டும்।

Verse 8

पायसान्नैः प्रजुहुयाद्दध्यन्नेन यथाविधि । चन्द्रांते कल्पिते पीठे पूर्वोक्तें पूजयेच्च तम् ॥ ८ ॥

பாயச அன்னத்தால் ஆஹுதி செய்து, விதிப்படி தயிர்சாதத்தாலும் ஹோமம் செய்ய வேண்டும். பின்னர் சந்திர வடிவத்தின் இறுதியில் முன் கூறியபடி அமைக்கப்பட்ட ஆசனத்தில் அந்த தேவனை வழிபட வேண்டும்।

Verse 9

संकल्पमूर्तिमूलेन संपूज्य च विधानतः । केसरेषु षडंगानि संपूज्य दिग्दलेषु च ॥ ९ ॥

விதிப்படி சங்கல்பத்தால் உருவாக்கி தியானித்த மூர்த்தியை அடிப்பகுதியில் முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும். பின்னர் கேசரங்களில் ஷடங்கங்களைப் பூஜித்து, திசை இதழ்களிலும் அவற்றை வழிபட வேண்டும்।

Verse 10

वासुदेवं संकर्षणं प्रद्युम्नमनिरुद्धकम् । कोणपत्रेषु शांतिं च श्रियं सरस्वतीं रतिम् ॥ १० ॥

வாசுதேவன், சங்கர்ஷணன், பிரத்யும்னன், அனிருத்தன் ஆகியோரைக் ந்யாசம் செய்ய வேண்டும்; மேலும் மூலை இதழ்களில் சாந்தி, ஸ்ரீ, சரஸ்வதி, ரதி ஆகியோரையும் நிறுவ வேண்டும்।

Verse 11

ध्वजं च वैनतेयं च कौस्तुभं वनमालिकम् । शंखं चक्रं गदां शार्ङ्गं दलेष्वष्टसु पूजयेत् ॥ ११ ॥

அஷ்டதளத் தாமரையின் எட்டு இதழ்களில் த்வஜம், வைநதேய கருடன், கௌஸ்துப மணிமாலை, வனமாலை, சங்கம், சக்கரம், கதா, சார்ங்க வில்—இவற்றை முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும்।

Verse 12

दलाग्रेषु केशवादीन्दिक्पालांस्तदनंतरम् । तदस्त्राणि च सम्पूज्य गजानष्टौ समर्चयेत् ॥ १२ ॥

பின்னர் இதழ்களின் முனைகளில் கேசவ முதலிய தெய்வங்களையும் திக்குப் பாலகர்களையும் பூஜிக்க வேண்டும். அவர்களின் ஆயுதங்களையும் முறையாகப் பூஜித்து, அதன் பின் எட்டு திக்குயானைகளை பக்தியுடன் அர்ச்சிக்க வேண்டும்।

Verse 13

ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोंऽजनः । पुष्पदंतः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १३ ॥

ஐராவதன், புண்டரீகன், வாமனன், குமுதன், அஞ்சனன், புஷ்பதந்தன், சார்வபௌமன், சுப்ரதீகன்—இவர்களே திக்குயானைகள்।

Verse 14

करिण्योऽभ्रमुकपिलोपिंगलानुपमाः क्रमात् । ताम्रकर्णी शुभ्रदंती चांगना ह्यंजना वती ॥ १४ ॥

வரிசையாக பெண் யானைகள்: அப்ரமுகா, கபிலா, பிங்கலா, அனுபமா; அதுபோல தாம்ரகர்ணீ, சுப்ரதந்தீ, சாங்கனா, அஞ்சனவதீ எனக் கூறப்படுகின்றன।

Verse 15

एवमाराधितो मंत्री दद्यादिष्टानि मंत्रिणे । श्रीकामः पायसाज्येन सहस्रं जुहुयात्सुधीः ॥ १५ ॥

இவ்வாறு ஆராதனை நிறைவேறிய பின் மந்திர சாதகர், விதிக்கப்பட்ட காணிக்கைகளை யாகப் புரோகிதருக்கு அளிக்க வேண்டும். திருமகள் அருள் வேண்டுபவன், பாயசத்தில் நெய் கலந்து ஆயிரம் ஆஹுதிகள் செலுத்த வேண்டும்।

Verse 16

महतीं श्रियमाप्नोति धान्याप्तिर्धान्य होमतः । शतपुष्पासमुत्थैश्च बीजैर्हुत्वा सहस्रतः ॥ १६ ॥

மிகுந்த ஸ்ரீ-செல்வம் கிடைக்கும்; தான்ய-ஹோமத்தால் தானிய வளம் பெருகும். சதபுஷ்பாவிலிருந்து தோன்றிய விதைகளை ஆயிரமுறை ஆஹுதியாக அர்ப்பணித்தால் இப்பலன் உண்டாகும்.

Verse 17

महाभयं नाशयेद्धि नात्र कार्या विचारणा । दद्ध्योदनेन शुद्धेन हुत्वा मुच्यते दुर्गतेः ॥ १७ ॥

இது உறுதியாகப் பெரும் பயத்தை அழிக்கிறது—இதில் ஐயம் வேண்டாம். தூய தயிர்சாதத்தால் ஹோமம் செய்தால் துர்கதி மற்றும் தீய விதியிலிருந்து விடுதலை கிடைக்கும்.

Verse 18

ध्यात्वा त्रैविक्रमं रूपं जपेन्मंत्रं समाहितः । कारागृहाद्भवन्मुक्तो बद्धो मंत्रप्रभावतः ॥ १८ ॥

திரைவிக்ரம ரூபத்தைத் தியானித்து, ஒருமித்த மனத்துடன் மந்திரத்தை ஜபிக்க வேண்டும். மந்திரத்தின் பிரபாவத்தால் கட்டுப்பட்டவனும் சிறையிலிருந்து விடுபடுவான்.

Verse 19

भित्तौ संपाद्य देवेशं फलके वा प्रपूजयेत् । नित्यं सुगंधकुसुमैर्महतीं श्रियमाप्नुयात् ॥ १९ ॥

சுவரில்—அல்லது மரப்பலகையில்—தேவேசனின் உருவத்தை அமைத்து முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும். தினமும் மணமிகு மலர்களை அர்ப்பணித்தால் மிகுந்த ஸ்ரீ-செல்வம் கிடைக்கும்.

Verse 20

हुत्वा रक्तोत्पलैर्मंत्री वशयेत्सकलं जगत् । अन्नाज्यैर्जुहुयान्नित्यमष्टाविंशतिसंख्यया ॥ २० ॥

சிவந்த தாமரைகளால் ஆஹுதி அளித்தால் மந்திர சாதகர் உலகமெங்கும் வசியம் பெறலாம். சமைத்த அன்னமும் நெய்யும் கொண்டு தினமும் இருபத்தெட்டு (28) ஆஹுதிகள் செய்ய வேண்டும்.

Verse 21

सिताज्यान्नं च विधिवत्प्राप्नुयादन्नमक्षयम् । अपूपैः षड्रसोपेतैर्हुनेद्वसुसहस्रकम् ॥ २१ ॥

விதிப்படி சர்க்கரை நெய் கலந்த அன்னத்தைப் பெற்றால் அழியாத அன்னவளம் கிடைக்கும். மேலும் ஆறு சுவைகளும் நிறைந்த அபூபம் (இனிப்பு அப்பம்) ஆயிரம் ஆஹுதிகளாக புனித அக்னியில் அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.

Verse 22

अलक्ष्मीं च पराभूय महतीं श्रियमाप्नुयात् । जुहुयादयुतं मंत्री दध्यन्नं च सितान्वितम् ॥ २२ ॥

அலக்ஷ்மியை வென்று, சாதகர் மாபெரும் ஸ்ரீ-செல்வத்தை அடைவார். மந்திரம் அறிந்தவர் தயிர் அன்னத்தில் சர்க்கரை கலந்து பத்தாயிரம் ஆஹுதிகள் அளிக்க வேண்டும்.

Verse 23

यत्र यत्र वसेत्सोऽपि तत्रान्नगिरिमाप्नुयात् । पद्माक्षरैर्युतं बिल्वांतिकस्थो जुहुयान्नरः ॥ २३ ॥

அவர் எங்கு எங்கு வாழ்ந்தாலும் அங்கேயே அன்னமலை போன்ற பெருவளம் பெறுவார். பில்வ மரத்தருகில் நின்று, தாமரை போன்ற புனித மந்திர எழுத்துகளுடன் ஆஹுதிகள் அளிக்க வேண்டும்.

Verse 24

महालक्ष्मीं स लभते तत्र तत्र न संशयः । जुहुयात्पायसैर्लक्षं वाचस्पतिसमो भवेत् ॥ २४ ॥

அவர் அங்கே அங்கே மகாலக்ஷ்மியை அடைவார்—இதில் ஐயமில்லை. பாயசம் (பால் கீர்) கொண்டு ஒரு லட்சம் ஆஹுதிகள் அளித்தால், வாக்ஸ்பதி (பிரஹஸ்பதி) போன்ற வாக்குச் செல்வம் பெறுவார்.

Verse 25

लक्षं जप्त्वा तद्दशांशं पुत्रजीवफलैर्हुनेत् । तत्काष्टैरेधिते वह्नौ श्रेष्टं पुत्रमवाप्नुयात् ॥ २५ ॥

ஒரு லட்சம் ஜபம் செய்து, அதன் பத்தில் ஒன்றை புத்திரஜீவ மரத்தின் கனிகளால் ஹோமம் செய்ய வேண்டும். அதே மரக்கட்டைகளால் எரியூட்டிய அக்னியில் செய்தால் சிறந்த புதல்வன் கிடைப்பான்.

Verse 26

ससाध्यतारं विलसत्कर्णिकं च सुवर्णकैः । विलसत्केसरं मंत्राक्षरद्वंद्वाष्टपत्रकम् ॥ २६ ॥

சாதகர் ஒளிவீசும் தாமரையைத் தியானிக்க வேண்டும்—அதன் கர்ணிகையில் சாத்யதாரா குறி விளங்க, பொன்னிற கேசரங்கள் மின்ன, மந்திரத்தின் இரட்டையெழுத்துகளால் எட்டு இதழ்கள் அமைந்ததாகக் காண வேண்டும்।

Verse 27

शेषयुग्मार्णांत्यपत्रं द्वादशाक्षरवेष्टितम् । तद्बहिर्मातृकावर्णैर्यंत्रं सम्पत्प्रदं नृणाम् ॥ २७ ॥

மீதமுள்ள இரட்டையெழுத்துகளின் இறுதி எழுத்துகளால் ஆன வெளிப்புற இதழை த்வாதசாக்ஷர மந்திரத்தால் சுற்ற வேண்டும். அதன் வெளியே மாத்ருகா எழுத்துகளால் யந்திரத்தை அமைத்து, அது மக்களுக்கு செல்வ-சம்பத்தை அளிக்கச் செய்ய வேண்டும்।

Verse 28

रक्तं त्रिविक्रमं ध्यात्वा प्रसूनै रक्तवर्णकैः । जुहुयादयुतं मंत्री सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ २८ ॥

செந்நிறத் திரிவிக்ரமன் (விஷ்ணு) மீது தியானம் செய்து, மந்திர சாதகர் செந்நிற மலர்களால் பத்தாயிரம் ஆஹுதிகள் அளிக்க வேண்டும்; அதனால் அவன் எங்கும் வெற்றி பெறுவான்।

Verse 29

ध्यायेञ्चंद्रासनगतं पद्मानामयुतं हुनेत् । लभेदकंटकं राज्यं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ २९ ॥

சந்திராசனத்தில் அமர்ந்த தேவனைத் தியானித்து, பத்தாயிரம் தாமரை மலர்களை ஹோமத்தில் ஆஹுதியாக அளிக்க வேண்டும்; அதனால் முள்ளற்ற (இடையூறற்ற) அரசாட்சியை, எல்லா நற்குறிகளுடனும் பெறுவான்।

Verse 30

हुत्वा लवंगैर्मध्वाक्तैरपामार्गदलैस्तु वा । अयुतं साध्यनामाढ्यं स वश्यो जायते ध्रुवम् ॥ ३० ॥

தேன் தடவிய கிராம்பு அல்லது அபாமார்க இலைகள் கொண்டு—வசப்படுத்த வேண்டியவரின் பெயரைச் சேர்த்து—பத்தாயிரம் ஆஹுதிகள் அளித்தால், அவர் நிச்சயமாக வசப்படுவார்।

Verse 31

अष्टोत्तरशतं हुत्वा ह्यपामार्गदलैः शुभैः । तावज्जप्त्वा च सप्ताहान्महारोगात्प्रमुच्यते ॥ ३१ ॥

மங்களமான அபாமார்க இலைகளால் நூற்று எட்டு ஆஹுதிகள் அர்ப்பணித்து, அதற்கேற்ப ஏழு இரவுகள் ஜபம் செய்தால், கடும் நோயிலிருந்து விடுதலை பெறுவான்।

Verse 32

उहिरत्पदमाभाष्य प्रणवोहीय शब्दतः । सर्ववार्गीश्वरेत्यंते प्रवदेदीश्वरेत्यथ ॥ ३२ ॥

முதலில் “உஹிரத்” என்ற பதத்தை உச்சரித்து, பின்னர் விதிப்படி ஒலிவழக்குடன் பிரணவம் “ஓம்” ஜபிக்க வேண்டும். இறுதியில் “ஸர்வவார்கீஸ்வர” என்று சொல்லி, அதன் பின் “ஈஸ்வர” என்று உரைக்க வேண்டும்।

Verse 33

सर्ववेदमयाचिंत्यपदान्ते सर्वमीरयेत् । बोधयद्वितवांतोऽयं मन्त्रस्तारादिरीरितः ॥ ३३ ॥

அனைத்து வேதங்களையும் உள்ளடக்கிய தியானப் பதத்தின் முடிவில் “ஸர்வம்” என்று உரைக்க வேண்டும். தாரா (ஓம்) முதலாக “த்வி/த” எழுத்தில் முடியும் இம்மந்திரம் ஞானத்தை விழிப்பிக்கும் என கூறப்படுகிறது।

Verse 34

ऋषिर्ब्रह्मास्य निर्दिष्टश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम् । देवता स्याद्धयग्रीवो वागैश्वर्यप्रदो विभुः ॥ ३४ ॥

இம்மந்திரத்தின் ரிஷி பிரம்மா என நிர்ணயிக்கப்பட்டார்; சந்தம் அனுஷ்டுப் என கூறப்படுகிறது. தேவதை அனைத்திலும் நிறைந்த ஹயக்ரீவர்; அவர் வாக்கின் ஐஸ்வர்யத்தையும் அதிகாரத்தையும் அருள்வார்।

Verse 35

तारेण पादैर्मंत्रस्य पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् । तुषाराद्रिसमच्छायं तुलसीदामभूषितम् ॥ ३५ ॥

தாரா-மந்திரத்தின் பாதங்களால் மந்திரத்தின் பஞ்சாங்க ந்யாசத்தை முறையாக அமைக்க வேண்டும். பின்னர் தேவனை தியானிக்க வேண்டும்—இமயத்தின் பனிச்சிகரம் போல் ஒளிரும் வெண்மை, துளசி மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்।

Verse 36

तुरंगवदनं वंदे तुंगसारस्वतः पदम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्रमयुतं तद्दशांशतः ॥ ३६ ॥

குதிரைமுகம் கொண்ட உயர்ந்த சாரஸ்வத தேவனை நான் வணங்குகிறேன். இவ்வாறு தியானித்து மந்திரத்தை பத்தாயிரம் முறை ஜபித்து, பின்னர் அதன் பத்தில் ஒன்றால் நிறைவு விதியைச் செய்ய வேண்டும்.

Verse 37

मध्वक्तैः पायसैर्हुत्वा विमलादिसमन्विते । पूजयेद्वेष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ३७ ॥

தேன் கலந்த ஹவியும் பாயசமும் ஆஹுதியாக அளித்து, ‘விமலா’ முதலிய உபசாரங்களுடன், வைஷ்ணவ பீடத்தில் அடிப்படை சங்கல்பத்துடன் மூர்த்தியை ஆவாஹனம் செய்து பூஜிக்க வேண்டும்.

Verse 38

कर्णिकायां चतुर्दिक्षु यजेत्पूर्वादितः क्रमात् । सनंदनं च सनकं श्रियं च पृथिवीं तथा ॥ ३८ ॥

கர்ணிகையின் நான்கு திசைகளிலும், கிழக்கிலிருந்து வரிசையாக சனந்தனன், சனகன், ஸ்ரீ (லக்ஷ்மி), மேலும் ப்ருதிவி தேவியைப் பூஜிக்க வேண்டும்.

Verse 39

तद्वहिर्दिक्षु वेदाश्च षट्कोणेषु ततोऽर्चयेत् । निरुक्तं ज्योतिषं पश्चाद्यजेद्व्याकरणं ततः ॥ ३९ ॥

அதன் புறத் திசைகளில், அறுகோணப் பகுதிகளில் வேதங்களை அர்ச்சிக்க வேண்டும். பின்னர் நிருக்தம், ஜ்யோதிஷம், அதன் பின் வ்யாகரணம் ஆகியவற்றை வழிபட வேண்டும்.

Verse 40

कल्पं शिक्षां च छंदांसि वेदांगानि त्विमानि वै । ततोऽष्टदलमूले तु मातरोऽष्टौ समर्चयेत् ॥ ४० ॥

கல்பம், சிக்ஷா, சந்தஸ்—இவையே வேதாங்கங்கள். பின்னர் எட்டுத் தளிர் தாமரையின் அடிப்பகுதியில் அஷ்ட மாதர்களை முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும்.

Verse 41

वक्रतुंडादिकानष्टो दलमध्ये प्रपूजयेत् । दलाग्रेष्यर्चयेत्पश्चात्साधकश्चाष्टभैरवान् ॥ ४१ ॥

தாமரை இதழ்களின் நடுவில் வக்ரதுண்ட முதலிய எட்டு தேவங்களை முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும். பின்னர் சாதகர் இதழ்களின் முனைகளில் வரிசையாக அஷ்டபைரவங்களை அர்ச்சிக்க வேண்டும்.

Verse 42

असितांगं रुरुं चैव भीषणं रक्तकनेत्रकम् । बटुकं कालदमनं दंतुरं विकटं तथा ॥ ४२ ॥

அசிதாங்க, ருரு, பீஷண, ரக்தகநேத்ரக, படுக, காலதமன, தந்துர, விகட—இவர்களையும் அழைத்து/ஸ்மரிக்க வேண்டும்.

Verse 43

तद्बहिः षोडशदलेष्ववतारान्हरेर्दश । शंखं चक्रं गदां पद्मं नंदकं शार्ङ्गमेव च ॥ ४३ ॥

அதன் வெளியே பதினாறு இதழ்களில் ஹரியின் தசாவதாரங்களை நிறுவ வேண்டும்; மேலும் சங்கம், சக்கரம், கதை, தாமரை, நந்தக வாள், சார்ங்க வில் ஆகியவற்றையும் வைக்க வேண்டும்.

Verse 44

तद्बहिर्भूगृहे शक्रमुखान्दश दिगीश्वरान् । वज्राद्यांस्तद्बहिश्चेष्ट्वाद्वारेषु च ततः क्रमात् ॥ ४४ ॥

அதன் வெளியே சுற்றுப்புற மண்டபத்தில் இந்திரன் முதலிய பத்து திகீஸ்வரர்களை நிறுவ வேண்டும். மேலும் வெளியே வாயில்களில் வஜ்ரம் முதலிய ஆயுதங்களை வரிசையாக வைக்க வேண்டும்.

Verse 45

महागणपतिं दुर्गां क्षेत्रेशं बटुकं तथा । समस्तप्रकटाद्याश्च योगिन्यस्तद्बहिर्भवेत् ॥ ४५ ॥

மகாகணபதி, துர்கை, க்ஷேத்ரேசன், படுக—இவர்களையும் பூஜிக்க வேண்டும். மேலும் பிரகடா முதலிய எல்லா யோகினிகளும் அதன் வெளியே நிலைபெற வேண்டும்.

Verse 46

तद्बहिः सप्त नद्यश्च तद्बाह्ये तु ग्रहान्नव । तद्बाह्ये पर्वतानष्टौ नक्षत्राणि च तद्बहिः ॥ ४६ ॥

அதன் வெளியே ஏழு நதிகள் உள்ளன; அவற்றிற்கு அப்பால் ஒன்பது கிரகங்கள். அவற்றிற்கு அப்பால் எட்டு மலைகள்; அவற்றிற்கும் அப்பால் மீண்டும் நக்ஷத்திரங்கள் உள்ளன.

Verse 47

एवं पंचदशावृत्त्या संपूज्य तुरगाननम् । वागीश्वरसमो वाचि धनैर्धनपतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥

இவ்வாறு பதினைந்து முறைச் சுழற்சியில் துரகானனனை முறையாகப் போற்றி வழிபட்டால், வாக்கில் வாகீஸ்வரனுக்கு ஒப்பாகவும், செல்வத்தில் தனபதிக்கு ஒப்பாகவும் ஆகிறான்.

Verse 48

एवं सिद्धे मनौ मंत्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति । अष्टोत्तरसहस्रं तु शुद्धं वार्यभिमंत्रितम् ॥ ४८ ॥

இவ்வாறு மந்திரம் सिद्धி பெற்றபின் சாதகன் அதன் பிரயோகங்களைச் செய்யத் தகுதியானவன். பின்னர் தூய நீரை மந்திரம் சொல்லி ஆயிரத்து எட்டு முறை அபிமந்திரிக்க வேண்டும்.

Verse 49

बीजेन मासमात्रं यः पिबेद्धीमान् जितेन्द्रियः । जन्ममूकोऽपि स नरो वाक्सिद्धिं लभते ध्रुवम् ॥ ४९ ॥

அறிவும் இந்திரியக் கட்டுப்பாடும் உடையவன், பீஜத்துடன் ஒரு மாதம் பருகினால், பிறவியிலேயே ஊமையாயினும் நிச்சயமாக வாக்சித்தியை அடைவான்.

Verse 50

वियद्भुगुस्थमर्धीराबिंदुमद्बीजमीरितम् । चंद्रसूर्योपरागे तु पात्रे रुक्ममये क्षिपेत् ॥ ५० ॥

‘வியத்’ மற்றும் ‘ப்ருகு’ இடங்களில் அமைந்து, ‘அர்தீரா’ மற்றும் பிந்து கொண்டதாகச் சொல்லப்படும் பீஜமந்திரத்தை, சந்திர அல்லது சூரிய கிரகண நேரத்தில் பொன் பாத்திரத்தில் இட வேண்டும்.

Verse 51

दुग्धं वचां ततो मंत्री कंठमात्रोदके स्थितः । स्पर्शाद्विमोक्षपर्यंतं प्रजपेन्मंत्रमादरात् ॥ ५१ ॥

அப்போது மந்திரசாதகர் கழுத்தளவு நீரில் நின்று, ஸ்பரிசம் நிகழ்ந்த கணம் முதல் விதியின் விடுதலை (விமோசனம்) வரை பக்தியுடன் மந்திரத்தை ஜபிக்க வேண்டும்।

Verse 52

पिबेत्तत्सर्वमचिरात्तस्य सारस्वतं भवेत् । ज्योतिष्मतीलताबीजं दिनेष्वेकैकवर्द्धितम् ॥ ५२ ॥

அதையெல்லாம் விரைவில் பருக வேண்டும்; அச்சிறிதில் அவனுக்கு சாரஸ்வத சித்தி (வாக்குத் திறன், கல்வி) உண்டாகும். ஜ்யோதிஷ்மதீ கொடியின் விதையை நாள்தோறும் ஒன்று ஒன்றாக அதிகரித்து உட்கொள்ள வேண்டும்।

Verse 53

अष्टोत्तरशतं यावद्भक्षयेदभिमंत्रितम् । सरस्वत्यवतारोऽसौ सत्यं स्याद्भुवि मानवः ॥ ५३ ॥

மந்திரத்தால் அபிமந்திரிக்கப்பட்ட பொருளை நூற்று எட்டு வரை உண்டால், அந்த மனிதன் பூமியில் உண்மையிலே சரஸ்வதியின் அவதாரமாகிறான்।

Verse 54

किं बहूक्तेन विप्रेंद्र मनोरस्य प्रसादतः । सर्ववेदागमादीनां व्याख्याता ज्ञानवान् भवेत् ॥ ५४ ॥

ஓ பிராமணச் சிறந்தவரே! மேலும் என்ன சொல்ல வேண்டும்—மனோராவின் அருளால் அவன் எல்லா வேதம், ஆகமம் முதலியவற்றின் ஞானமிக்க உரைவியக்குநனாகிறான்।

Verse 55

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे हयग्रीवोपासनानिरूपणं नाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७२ ॥

இவ்வாறு ஸ்ரீ ப்ருஹந்நாரதீய புராணத்தின் பூர்வபாகத்தில், ப்ருஹதுபாக்யானத்தில், ஸனத்குமாரப் பிரிவில், மூன்றாம் பாதத்தில் ‘ஹயக்ரீவ உபாசனை நிரூபணம்’ எனும் எழுபத்திரண்டாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது।

Frequently Asked Questions

In śāstric mantra-vidhi, these identifiers establish lineage (ṛṣi), sonic-form/recitational structure (chandas), and the mantra’s intended divine referent (devatā). The chapter preserves this Vedic-style apparatus inside a Purāṇic setting to authorize correct recitation, nyāsa, and ritual application.

Classical sādhana manuals treat japa as internal energizing and homa as external sealing/confirmation; the one-tenth homa is a standard completion ratio (pūraścaraṇa-style logic). The chapter uses fixed counts to formalize ‘mantra-siddhi’ before allowing prayoga (applications).

The lotus diagram acts as a cosmological and theological map: the center holds the resolved deity-form; filaments/petals host limbs, Vyūhas, Śaktis, weapons, and guardians; outer rings expand to Vedas/Vedāṅgas, grahas, rivers, mountains, and nakṣatras—integrating mantra, body (nyāsa), and cosmos into a single worship architecture.

Airāvata, Puṇḍarīka, Vāmana, Kumuda, Añjana, Puṣpadanta, Sārvabhauma, and Supratīka; along with their female counterparts: Abhramukhā, Kapilā, Piṅgalā, Anupamā, Tāmra-karṇī, Śubhra-dantī, Cāṅganā, and Añjanavatī.