Chandas: Varṇa-gaṇas, Guru-Laghu, Vṛtta-bheda, and Prastāra Procedures
இந்த அதிகாரத்தில் சனந்தனர் நாரதருக்கு சந்தஸ்ஶாஸ்திரம் (யாப்பியல்) பற்றி உபதேசிக்கிறார். சந்தங்களை வைதிகம், லௌகிகம் எனப் பிரித்து, மாத்ரை (அளவு) அடிப்படையிலும் வர்ண (அசை அமைப்பு) அடிப்படையிலும் பகுப்பாய்வு செய்வதைக் கூறுகிறார். ம, ய, ர, ச, த, ஜ, ப, ந என்ற கணச் சின்னங்கள் மற்றும் குரு-லகு விதிகள் விளக்கப்படுகின்றன; கூட்டெழுத்துகள், விசர்கம், அனுஸ்வாரம் ஆகியவை அசையின் கனத்தை எவ்வாறு மாற்றுகின்றன என்பதும் கூறப்படுகிறது. பாதம், யதி (இடைநிறுத்தம்) விளக்கப்பட்டு, பாத சமத்துவத்தின் அடிப்படையில் சம, அர்த்தசம, விஷம வ்ருத்த வகைகள் கூறப்படுகின்றன. 1 முதல் 26 எழுத்துகள் வரை பாத எண்ணிக்கை, தண்டக வகைகள், காயத்ரீ முதல் அதிஜகதீ வரை முக்கிய வைதிக சந்தங்கள் பட்டியலிடப்படுகின்றன. இறுதியில் பிரஸ்தார (ஒழுங்கான மாற்றுக்கூட்டம்), நஷ்டாங்க மீட்பு, உத்திஷ்ட முறை, எண்ணிக்கை/அத்வன் கணக்கீடு ஆகியவை கூறப்பட்டு, இவை வைதிக சந்தங்களின் இலக்கணங்கள் எனத் தெரிவித்து, மேலும் பெயர்வகைப்பாடுகளை பின்னர் கூறுவதாக வாக்குறுதி அளிக்கிறார்।
Shlokas
Verse 1
सनन्दन उवाच । वैदिकं लौकिकं चापि छन्दो द्विविधमुच्यते । मात्रावर्णविभेदेन तच्चापि द्विविधं पुनः ॥ १ ॥
சனந்தனன் கூறினார்—சந்தஸ் இரண்டு வகை: வைதிகமும் லௌகிகமும். அதுவும் மாத்திரை வேறுபாடு, வர்ண வேறுபாடு ஆகியவற்றால் மீண்டும் இரண்டு வகையாகும்।
Verse 2
मयौ रसौ तजौ भनौ गुरुर्लघुरपिद्विज । कारणं छंदसि प्रोक्ताश्छन्दःशास्त्रविशारदैः ॥ २ ॥
ஓ இருபிறப்பே! ‘ம’ ‘ய’, ‘ர’ ‘ஸ’, ‘த’ ‘ஜ’, மேலும் ‘ப’ ‘ந’—அத்துடன் ‘குரு’ ‘லகு’ என்பனவும்—யாப்பியலில் (சந்தஸில்) கூறப்படும் காரண (தொழில்நுட்ப) சொற்களாக, சந்தஸ்ஶாஸ்திர நிபுணர்கள் உரைத்துள்ளனர்।
Verse 3
सर्वगो मगणः प्रोक्तो मुखलो यगणः स्मृतः । मध्यलो रगणश्वैव प्रांत्यगः सगणो मतः ॥ ३ ॥
‘ம’-கணம் எல்லா இடங்களிலும் வருவதாகச் சொல்லப்படுகிறது; ‘ய’-கணம் தொடக்கத்தில் என நினைவில் உள்ளது. ‘ர’-கணம் நடுவில்; ‘ஸ’-கணம் பாதத்தின் முடிவில் எனக் கருதப்படுகிறது।
Verse 4
तगणोंऽतलघुः ख्यातो मध्यगो जो भआदिगः । त्रिलघुर्नगणः प्रोक्तस्त्रिका वर्णगणा मुने ॥ ४ ॥
‘த’-கணம் இறுதியில் லகு உடையதாகப் புகழப்படுகிறது; ‘ஜ’-கணம் நடுவில் லகு உடையது, ‘ப’யால் தொடங்குவது. ‘ந’-கணம் மூன்றும் லகுவே எனச் சொல்லப்படுகிறது. முனிவரே! இவையே வர்ண-கணங்களின் மும்மைகள்।
Verse 5
चतुर्लास्तु गणाः पञ्च प्रोक्ता आर्यादिसंमताः । संयोगश्च विसर्गश्चानुस्वारो लघुतः परः ॥ ५ ॥
ஆர்யா முதலிய மரபு அறிஞர்கள் ‘சதுர்லா’ முறையில் ஐந்து கணங்கள் உள்ளன எனக் கூறுகின்றனர். மேலும் மெய்யிணைப்பு (சம்யோக), விசர்கம், அனுஸ்வாரம்—இவை லகுவுக்குப் பின் வருவதாக (லகுவைத் தாக்குவதாக) கருதப்படுகின்றன।
Verse 6
लघोर्दीर्घत्वमाख्याति दीर्घो गो लो लघुर्मतः । पादश्चतुर्थभागः स्याद्विच्छेदोयतिरुच्यते ॥ ६ ॥
‘கோ’ என்ற குறியால் லகு நீளமாகக் குறிக்கப்படுகிறது; ‘லோ’ என்ற குறியால் நீளமும் லகுவாகப் புரியப்படுகிறது. செய்யுளின் நான்கில் ஒரு பகுதி ‘பாதம்’; இடைவேளை/வெட்டு ‘யதி’ எனப்படும்।
Verse 7
सममर्द्धसमं वृत्तं विषमं चापि नारद । तुल्यलक्षणतः पादचतुष्के सममुच्यते ॥ ७ ॥
ஓ நாரதா, விருத்தங்கள் மூன்று வகை—சமம், அர்த்தசமம், விஷமம். நான்கு பாதங்களிலும் ஒரே சந்த இலக்கணம் இருந்தால் அது ‘சமம்’ எனப்படும்।
Verse 8
आदित्रिके द्विचतुर्थे सममर्द्धसमं ततम् । लक्ष्म भिन्नं यस्य पादचतुष्के विषमं हि तत् ॥ ८ ॥
ஒரு செய்யுளில் முதல் மூன்று பாதங்கள் சமமாகவும், இரண்டாம் மற்றும் நான்காம் பாதங்கள் அர்த்தசமமாகவும் இருந்து, நான்கு பாதங்களிலும் சந்த இலக்கணம் வேறுபட்டால் அது ‘விஷம’ விருத்தம் ஆகும்।
Verse 9
एकाक्षरात्समारभ्य वर्णैकैकस्य वृद्धितः । षड्विंशत्यक्षरं यावत्पादस्तावत्पृथक् पृथक् ॥ ९ ॥
ஒரு எழுத்திலிருந்து தொடங்கி, ஒவ்வொரு எழுத்தாக அதிகரித்து, இருபத்தாறு எழுத்துகள் வரையிலான ஒவ்வொரு பாதத்தையும் தனித்தனியாக வரிசைப்படுத்த வேண்டும்।
Verse 10
तत्परं चंडवृष्ट्यादिदंडकाः परिकल्पिताः । त्रिभिः षड्भिः पदैर्गाथाः श्रृणु संज्ञा यथोत्तरम् ॥ १० ॥
அதன் பின் சண்டவிருஷ்டி முதலிய தண்டகச் சந்தங்கள் வகுக்கப்படுகின்றன. மேலும் மூன்று முதல் ஆறு பாதங்களால் காதா செய்யுள்கள் அமையும்; அவற்றின் பெயர்களை வரிசையாகக் கேள்।
Verse 11
उक्तात्युक्ता तथा मध्या प्रतिष्टान्या सुपूर्विका । गायत्र्युष्णिगनुष्टष्टप्च बृहती पंक्तिरेव च ॥ ११ ॥
அவற்றின் பெயர்கள்—உக்தாத்யுக்தா, மத்யா, பிரதிஷ்டான்யா, சுபூர்விகா; மேலும் சந்தங்களில் காயத்ரீ, உஷ்ணிக், அனுஷ்டுப், ப்ருஹதீ, பங்க்தி ஆகியவையும்.
Verse 12
त्रिष्टुप्च जगती चैव तथातिजगती मता । शक्करी सातिपूर्वा च अष्ट्यत्यष्टी ततः स्मृते ॥ १२ ॥
திரிஷ்டுப், ஜகதி, அதுபோல அதிஜகதி—இவை சந்தங்களென ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகின்றன. பின்னர் ஷக்கரீ, ஸாதிபூர்வா, அதன் பின் அஷ்டி மற்றும் அத்யஷ்டி என மரபில் நினைவுகூரப்படுகின்றன.
Verse 13
धृतिश्च विधृतिश्चैव कृतिः प्रकृतिराकृतिः । विकृतिः संकृतिश्चैव तथातिकृतिरुत्कृतिः ॥ १३ ॥
த்ருதி, வித்ருதி; க்ருதி, ப்ரக்ருதி, ஆக்ருதி; விக்ருதி, ஸங்க்ருதி; அதுபோல அதிக்ருதி, உத்க்ருதி—இவையும் அறியத்தக்கவை.
Verse 14
इत्येताश्छन्दसां संज्ञाः प्रस्ताराद्भेदभागिकाः । पादे सर्वगुरौ पूर्वील्लघुं स्थाप्य गुरोरधः ॥ १४ ॥
இவ்வாறு சந்தங்களின் இச்சொல்லாட்சிகள் ப்ரஸ்தாரத்திலிருந்து, வேறுபாடுகளின் பகுப்பின்படி, தோன்றுகின்றன. ‘சர்வகுரு’ பாதத்தில் முன்நிலையில் குருவின் இடத்தில் (அதற்குக் கீழாக) ஒரு லகு எழுத்தை அமைக்க வேண்டும்.
Verse 15
यथोपरि तथा शेषमग्रे प्रारवन्न्यसेदपि । एष प्रस्तार उदितो यावत्सर्वलघुर्भवेत् ॥ १५ ॥
மேலே கூறியபடியே மீதமுள்ள பகுதியையும் முன்புறம், முதலிலிருந்து தொடங்கி, அமைக்க வேண்டும். இதுவே ப்ரஸ்தாரம் என உரைக்கப்படுகிறது; அனைத்தும் ‘சர்வலகு’ ஆகும்வரை இது தொடரும்.
Verse 16
नष्टांकार्द्धे समे लः स्याद्विपम् सैव सोर्द्धगः । उद्दिष्टे द्विगुणानाद्यादंगान्संमोल्य लस्थितान् ॥ १६ ॥
‘நஷ்டாங்க’ எண்ணை பாதியாக்கியபோது பெறுவது சம எண்ணாக இருந்தால் ‘ல’ குறியீடு அமையும்; ‘விபம்’ நிலையிலும் அரை-நடையுடன் அதே முறையே அறிய வேண்டும். ‘உத்திஷ்ட’ செயலில் முதலில் இரட்டிப்பாக்கி, பின்னர் ‘ல’-இடத்தில் நிற்கும் அங்கங்களைச் சேர்த்து ஒன்றாக்க வேண்டும்.
Verse 17
कृत्वा सेकान्वदैत्संख्यामिति प्राहुः पुराविदः । वर्णान्सेकान्वृत्तभवानुत्तराधरतः स्थितान् ॥ १७ ॥
பண்டைய முனிவர்கள் கூறுவர்—‘சேக’ங்களை அமைத்து அவற்றின் எண்ணிக்கையை உரைக்க வேண்டும். இவ்வெழுத்துச் சேகங்கள் உயர்ந்ததிலிருந்து தாழ்ந்ததுவரை ஒழுங்காக அமைந்துள்ளன॥१७॥
Verse 18
एकादिक्रमतश्चैकानुपर्य्युपरि विन्यसेत् । उपांत्यतो निवर्तेत त्यजन्नेकैकमूर्द्धतः ॥ १८ ॥
ஒன்றொன்றாக ஏறுவரிசையில் மேல்மேல் வைத்து அமைக்க வேண்டும். பின்னர் இறுதிக்கு முந்தியதிலிருந்து தொடங்கி, தலைச்சிகரத்திலிருந்து படிப்படியாக ஒன்றொன்றை விடுத்து மீள வேண்டும்॥१८॥
Verse 19
उपर्याद्याद्गुरोरेवमेकद्व्यादिलगक्रिया । लगक्रियांकसंदोहे भवेत्संख्याविमिश्रिते ॥ १९ ॥
இவ்வாறு குரு (நீள) அலகிலிருந்து மேலே சென்று, ஒன்று, இரண்டு முதலிய முறையில் லகு-செயல்முறைகளைப் பயன்படுத்த வேண்டும். லகு-செயலால் தோன்றிய எண்-குறிகள் தொகுதி எண்ணிக்கையுடன் கலந்தால் கலப்பு எண்ணாகும்॥१९॥
Verse 20
उद्दिष्टांकसमाहारः सैको वा जनयेदिमाम् । संख्यैव द्विगुणैकोना सद्भिरध्वा प्रकीर्तितः ॥ २० ॥
கூறப்பட்ட இலக்கங்களின் கூட்டுத்தொகை—அல்லது அதே தொகைக்கு ஒன்று சேர்த்தது—இந்த விளைவை உண்டாக்கும். ‘அத்வன்’ என்பது எண்ணிக்கையின் இரட்டிப்பில் ஒன்றுக் குறைந்த எண்ணே என்று அறிஞர்கள் கூறுவர்॥२०॥
Verse 21
इत्येतत्किंचिदाख्यातं लक्षणं छंदसां नुने । प्रस्तारोक्तप्रभेदानां नामानांस्त्यं प्रगाहते ॥ २१ ॥
இவ்வாறு வேதச் சந்தங்களின் இலக்கணத்தை இப்போது சுருக்கமாக விளக்கியேன். அடுத்து, பிரஸ்தார முறையில் கூறப்பட்ட பல்வேறு வகைப்பாடுகளின் நிலையான பெயர்களை எடுத்துரைப்பேன்॥२१॥
Frequently Asked Questions
They denote standard varṇa-gaṇas—three-syllable groupings used to encode guru/laghu patterns—allowing metres to be described, compared, and generated systematically in chandas-śāstra.
Sama has identical metrical characteristics across all four pādas; ardhasama has partial equivalence (typically pairing patterns across pādas); viṣama applies when pāda-patterns differ in a defined uneven arrangement, i.e., the metrical marks are not uniform across the four quarters.
Prastāra enumerates all possible guru/laghu permutations for a given length, while naṣṭāṅka procedures recover a specific pattern or index (“lost figure”) from the enumeration—together enabling a computational approach to metrical classification.