Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga

Verse 1

सूत उवाच । तच्छृत्वा नारदो विप्रा मैथिलाध्यात्ममुत्तमम् । पुनः पप्रच्छ तं प्रीत्या सनंदनमुदारधीः ॥ १ ॥

சூதர் கூறினார்—ஓ பிராமணர்களே, அந்த உத்தமமான மிதிலா ஆத்மவித்யையை கேட்ட நாரதர், விரிந்த மனத்துடன் மகிழ்ந்து, அன்போடு மீண்டும் சனந்தனரை வினவினார்।

Verse 2

नारद उवाच । आध्यात्मिकादित्रिविधं तापं नानुभवेद्यथा । प्रब्रूहि तन्मुने मह्यं प्रपन्नाय दयानिधे ॥ २ ॥

நாரதர் கூறினார்—முனிவரே, கருணை நிதியே, ஆத்யாத்மிகம் முதலான மும்மடங்கு தாபங்களை அனுபவிக்காமல் இருப்பது எவ்வாறு என்று எனக்குச் சொல்லுங்கள்; நான் உம்மைச் சரணடைந்தேன்।

Verse 3

सनंदन उवाच । तदस्य त्रिविधं दुःखमिह जातस्य पंडित । गर्भे जन्मजराद्येषुस्थानेषु प्रभविष्यतः ॥ ३ ॥

சனந்தனன் கூறினார்—ஓ பண்டிதரே! இவ்வுலகில் பிறந்த உடலுடைய உயிர்க்கு துயரம் மூவகை; அது கர்ப்பத்திலும், பிறப்பு, முதுமை முதலிய நிலையிலும் எழுகிறது.

Verse 4

निरस्तातिशयाह्लादसुखभावैकलक्षणा । भेषजं भगवत्प्राप्तिरैका चात्यंतिकी मता ॥ ४ ॥

அதிக உல்லாசமும் கலக்கமும் அற்ற, ஒரே சுவை கொண்ட பரமானந்த இயல்புடைய பகவானை அடைதலே—ஒரே இறுதியான (முடிவற்ற) மருந்தென கருதப்படுகிறது.

Verse 5

तस्मात्तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पंडितैर्नरैः । तत्प्राप्तिहेतुज्ञानं च कर्म चोक्तं महामुने ॥ ५ ॥

ஆகையால் அந்த பரம இலக்கை அடைய பண்டிதர்கள் முயல வேண்டும். ஓ மகாமுனியே! அதனை அடையக் காரணமான ஞானமும், சாதனமாகிய கர்மமும் கூறப்பட்டுள்ளன.

Verse 6

आगमोत्थं विवेकाञ्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते । शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्मविवेकजम् ॥ ६ ॥

ஞானம் இருவகை எனச் சொல்லப்படுகிறது—ஆகமம் (சாஸ்திர மரபு) மூலம் எழுவது, விவேகம் மூலம் எழுவது. சப்தப்ரஹ்மம் ஆகமமயம்; பரப்ரஹ்மம் விவேகஜம்.

Verse 7

मनुरप्याह वेदार्थं स्मृत्वायं मुनिसत्तमः । तदेतच्छ्रूयतामत्र सुबोधं गदतो मम ॥ ७ ॥

வேதார்த்தத்தை நினைவுகூர்ந்து முனிவர்களில் சிறந்த மனுவும் கூறினார். ஆகவே இங்கே நான் தெளிவாக உரைக்கின்ற இந்த உபதேசத்தை கேளுங்கள்.

Verse 8

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ ८ ॥

பிரம்மம் இரு வகை அறியத்தக்கது—சப்த-பிரம்மம் மற்றும் பர-பிரம்மம். சப்த-பிரம்மத்தில் நிஷ்ணாதனானவன் பர-பிரம்மத்தை அடைகிறான்.

Verse 9

द्वे विद्ये वेदितव्ये चेत्याह चाथर्वणी श्रुतिः । परमा त्वक्षरप्राप्तिर्ऋग्वेदादिमया परा ॥ ९ ॥

ஆதர்வணீ ஸ்ருதி கூறுகிறது—இரு வித்யைகள் அறியத்தக்கவை. பரம வித்யை அக்ஷரப் பிராப்தியை அளிப்பது; அபர வித்யை ரிக் வேதம் முதலிய வேதத் தொகுதி ஆகும்.

Verse 10

यत्तदव्यक्तमजरमनीहमजमव्ययम् । अनिर्देश्यमरूपं च पाणिपादादिसंयुतम् ॥ १० ॥

அந்த பரமத் தத்துவம் அவ்யக்தம், அஜரம், நிஷ்ஸ்ப்ருஹம், அஜம், அவ்யயம். அது விவரிக்க இயலாததும் உருவமற்றதும்; ஆயினும் தெய்வீக அர்த்தத்தில் கை, கால் முதலியவற்றுடன் கூடியது.

Verse 11

विभुं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिमकारणम् । व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तं वै पश्यंति सूरयः ॥ ११ ॥

ஞானிகள் அந்த பரமப் பிரபுவை காண்கிறார்கள்—அவர் விபு, எங்கும் நிறைந்தவர், நித்தியர், எல்லா உயிர்களின் யோனி; தாமே காரணமற்றவர். அவராலேயே அனைத்தும் பரவி விரிந்துள்ளது.

Verse 12

तद्ब्रह्म तत्परं धाम तद्ध्येयं मोक्षकांक्षिभिः । श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२ ॥

அதே பிரம்மம், அதே பரம தாமம்; மோக்ஷம் நாடுவோர் அதையே தியானிக்க வேண்டும். ஸ்ருதி வாக்கியங்கள் உரைத்த அந்த நுண்ணிய தத்துவமே விஷ்ணுவின் பரம பதம்.

Verse 13

तदेव भगवद्वाच्यं स्वरूपं परमात्मनः । वाचको भगवच्छब्दस्तस्योद्दिष्टोऽक्षयात्मनः ॥ १३ ॥

பரமாத்மாவின் அதே ஸ்வரூபமே ‘பகவான்’ என்ற சொல்லால் குறிக்கப்படுகிறது; ‘பகவான்’ என்ற சொல் அந்த அழிவிலா ஆத்மாவுக்கே நிர்ணயிக்கப்பட்ட வாசகம்.

Verse 14

एवं निगदितार्थस्य यत्तत्वं तस्य तत्त्वतः । ज्ञायते येन तज्ज्ञानं परमन्यत्त्रयीमयम् ॥ १४ ॥

இவ்வாறு கூறப்பட்ட பொருளின் தத்துவத்தை அதன் உண்மை நிலையிலே எத்தகைய ஞானம் அறியச் செய்கிறதோ—அந்த ஞானமே பரமம்; அது வெறும் வேதத் திரயீமயத்திலிருந்து வேறானது.

Verse 15

अशब्दगोचरस्यापि तस्य वै ब्रह्मणो द्विजा । पूजायां भगवच्छब्दः क्रियते ह्यौपचारिकः ॥ १५ ॥

ஓ இருபிறப்பினரே, சொற்களின் எல்லைக்குப் புறம்பான அந்தப் பிரம்மத்திற்கும் பூஜையில் ‘பகவான்’ என்ற சொல் வெறும் உபசார (மரபு) அர்த்தத்தில் பயன்படுத்தப்படுகிறது.

Verse 16

शुद्धे महाविभूत्याख्ये परे ब्रह्मणि वर्त्तते । भगवन्भगवच्छब्दः सर्वकारणकारणे ॥ १६ ॥

தூய்மையான, மகாவிபூதி எனப் பெயர்பெற்ற பரபிரம்மன்—அனைத்துக் காரணங்களுக்கும் காரணமான அவரைக் குறிக்க ‘பகவான்’ என்ற சொல் பயன்படுகிறது.

Verse 17

ज्ञेयं ज्ञातेति तथा भकारोऽर्थद्वयात्मकः । तेनागमपिता स्रष्टा गकारोऽयं तथा मुने ॥ १६ ॥

‘ப’ (bha) எழுத்திற்கு இரு பொருள்—‘ஞேய’ (அறியத்தக்கது) மற்றும் ‘ஞாதா’ (அறிவோன்); ஆகவே, ஓ முனியே, ‘க’ (ga) எழுத்து ‘ஆகமங்களின் தந்தை’ என்றும் ‘ஸ்ரஷ்டா’ (படைப்பாளர்) என்றும் உணர்த்துகிறது.

Verse 18

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः । ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णां भग इतीरणा ॥ १७ ॥

முழுமையான ஐஸ்வரியம், வீரியம், புகழ், ஸ்ரீ-செல்வம், மேலும் ஞானமும் வைராக்யமும்—இந்த ஆறும் ‘பக’ என உரைக்கப்படுகின்றன.

Verse 19

वसंति तत्र भूतानि भूतात्मन्यखिलात्मनि । सर्वभूतेष्वशेषेषु वकारार्थस्ततोऽव्ययः ॥ १८ ॥

அனைத்து உயிர்களும் உயிர்களின் ஆத்மாவாகிய அகிலாத்மனில் வாசம் செய்கின்றன. அவர் எல்லா உயிர்களிலும் மீதமின்றி நிலைத்திருப்பதால் ‘வ’ எழுத்தின் பொருள் அவ்யயன் (அழியாதவன்).

Verse 20

एवमेव महाशब्दो भगवानिति सत्तम । परमब्रह्मभूतस्य वासुदेवस्य नान्यगः ॥ १९ ॥

நற்குணங்களில் சிறந்தவரே! அதுபோல ‘பகவான்’ எனும் மகாச்சொல் பரப்ரஹ்மஸ்வரூபனான வாசுதேவனுக்கே உரியது; பிறருக்கல்ல.

Verse 21

तत्र पूज्यपदार्थोक्तिः परिभाषासमन्वितः । शब्दोऽयं नोपचारेण चान्यत्र ह्युपचारतः ॥ २० ॥

அச்சூழலில் இச்சொல் பூஜ்யமான தத்துவத்தைக் குறிப்பதோடு பரிபாஷை-நியமத்துடன் கூடியது. அங்கே இது உபசார/லட்சணையாக அல்ல; பிற இடங்களில் மட்டும் உபசாரமாகப் பயன்படுகிறது.

Verse 22

उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् । वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति ॥ २१ ॥

உயிர்களின் தோற்றமும் பிரளயமும், அவர்களின் வருகை-போகையும், மேலும் வித்யை-அவித்யையையும் அறிந்தவர்—அவரே ‘பகவான்’ என அழைக்கத் தகுதியானவர்.

Verse 23

ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्यशेषतः । भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर्गुणादिभिः ॥ २२ ॥

முழுமையான ஞானம், சக்தி, பலம், ஐஸ்வரியம், வீரியம், தேஜஸ்—இவை அனைத்தும் குறையின்றி ‘பகவான்’ என்ற சொல்லால் குறிக்கப்படுகின்றன; ஆனால் அவை நிந்தைக்குரிய குணாதிகளின்றி தூயவையாக இருக்கும்போது மட்டுமே.

Verse 24

सर्वाणि तत्र भूतानि वसंति परमात्मनि । भूतेषु वसनादेव वासुदेवस्ततः स्मृतः ॥ २३ ॥

அனைத்து உயிர்களும் அந்த பரமாத்மனில் தங்குகின்றன; மேலும் அவர் எல்லா உயிர்களிலும் உள்ளுறையாக வாசம் செய்கிறார்—அதனால் அவர் ‘வாசுதேவன்’ என நினைவுகூரப்படுகிறார்.

Verse 25

खांडिक्यं जनकं प्राह पृष्टः केशिध्वजः पुरा । नामव्याख्यामनंतस्य वासुदेवस्य तत्त्वतः ॥ २४ ॥

முன்னொரு காலத்தில் கேள்வி எழுந்தபோது, கேசித்வஜன் காஂடிக்ய ஜனகருக்கு அனந்தனாகிய வாசுதேவனின் நாமத்தின் உண்மைப் பொருளை விளக்கினார்.

Verse 26

भूतेषु वसते सोंऽतर्वसंत्यत्र च तानि यत् । धाता विधाता जगतां वासुदेवस्ततः प्रभुः ॥ २५ ॥

அவர் எல்லா உயிர்களிலும் உள்ளுறையாக வாசம் செய்கிறார்; மேலும் எல்லா உயிர்களும் அவருள் தங்குகின்றன; ஆகவே வாசுதேவன் உலகங்களின் தாதாவும் விதாதாவும், பரமப் பிரபுவும் ஆவான்.

Verse 27

स सर्वभूतप्रकृतिं विकारं गुणादिदोषांश्च मुने व्यतीतः । अतीतसर्वावरणोऽखिलात्मा तेनास्तृतं यद्भुवनांतरालम् ॥ २६ ॥

முனிவரே! அவர் எல்லா உயிர்களின் இயல்பையும் அதன் மாற்றங்களையும், மேலும் குணாதி தோஷங்களையும் கடந்தவர். எல்லா மறைகளையும் தாண்டிய அகிலாத்மா அவர்; உலகங்களுக்கிடையிலான முழு வெளி அவராலேயே பரவியுள்ளது.

Verse 28

समस्तकल्याणगुणं गुणात्मको हित्वातिदुःखावृतभूतसर्गः । इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितोऽसौ ॥ २७ ॥

அவர் எல்லா மங்கள குணங்களின் சாரம்; குணஸ்வரூபமான பகவான். பேர்துயரால் மூடப்பட்ட படைப்பிலும் அவர் தம் இச்சையால் விரும்பிய மகாரூபம் ஏற்று, முழு உலகின் நலனையும் நிறைவேற்றுகிறார்.

Verse 29

तेजोबलैश्वर्यमहावबोधं स्ववीर्यशक्त्यादुगुणैकराशिः । परः पराणां सकला न यत्र क्लेशादयः संति परावरेशे ॥ २८ ॥

அவரில் ஒளி, வலிமை, ஐஸ்வரியம், மகாபோதம்; மேலும் தம் வீரியம், சக்தி முதலிய குணங்கள்—அனைத்தும் ஒரே நிதியாகக் குவிந்துள்ளன. அவர் பராத்பரன்; உயர்ந்ததும் தாழ்ந்ததும் ஆகிய உலகங்களின் ஈசன்; அவரில் கிளேசம் முதலியவை இல்லை.

Verse 30

स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपोऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः । सर्वेश्वरः सर्वनिसर्गवेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः ॥ २९ ॥

அவரே ஈசன்—வ்யஷ்டி, சமஷ்டி இரு ரூபங்களும் உடையவர்; அவரது உண்மை இயல்பு அவ்யக்தமும், வெளிப்பட்டதுமாகும். அவர் சர்வேச்வரன், படைப்பின் முழு ஒழுங்கை அறிந்தவன், அனைத்துச் சக்திகளும் நிறைந்தவன்; ‘பரமேச்வரன்’ எனப் புகழப்படுகிறார்.

Verse 31

स ज्ञायते येन तदस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलमेव रूपम् । संदृश्यते चाप्यवगम्यते च तज्ज्ञानमतोऽन्यदुक्तम् ॥ ३० ॥

எதனால் அந்த பரமன்—எல்லா குற்றங்களும் அற்ற, தூய, பரம, முற்றிலும் மாசற்ற ஸ்வரூபம்—அறியப்படுகிறானோ; எதனால் அவர் நேரில் காண்பதுபோல் தெளிவாக உணரப்படுகிறானோ—அதுவே ‘ஞானம்’. இதற்கு அப்பாற்பட்டது ஞானமல்ல எனக் கூறப்படுகிறது.

Verse 32

स्वाध्यायसंयमाभ्यां स दृश्यते पुरुषोत्तमः । तत्प्राप्तिकारणं ब्रह्म तवेतत्प्रतिपद्यते ॥ ३१ ॥

ஸ்வாத்யாயமும் சுயக்கட்டுப்பாடும் மூலம் அந்த புருஷோத்தமன் உண்மையாகத் தரிசிக்கப்படுகிறார். அவரை அடையக் காரணமான பிரஹ்மத்தை—நீ—இதையே முறையாக அறிந்து உணர வேண்டும்.

Verse 33

स्वाध्यायाद्योगमासीत योगात्स्वाध्यायमामनेत् । स्वाध्याययोगसंपत्त्या परमात्मा प्रकाशते ॥ ३२ ॥

ஸ்வாத்யாயத்திலிருந்து யோகத்தில் நுழைந்து, யோகத்திலிருந்து மீண்டும் ஸ்வாத்யாயத்திற்குத் திரும்புக. ஸ்வாத்யாய-யோகச் சித்தியால் பரமாத்மா தானே வெளிப்படுகிறார்.

Verse 34

तदीक्षणाय स्वाध्यायश्चक्षुर्योगस्तथापरम् । न मांसचक्षुषा द्रष्टुं ब्रह्मभूतः स शक्यते ॥ ३३ ॥

அதனைத் தரிசிக்க ‘கண்’ என்பது ஸ்வாத்யாயமே; அதுபோல உயர்ந்த யோக ஒழுக்கமும். பிரம்மபாவம் அடைந்தவரை மாம்சக் கண்களால் காண இயலாது.

Verse 35

नारद उवाच । भगवंस्तमहं योगं ज्ञातुमिच्छामि तं वद । ज्ञाते यन्नाखिलाधारं पश्येयं परमेश्वरम् ॥ ३४ ॥

நாரதர் கூறினார்— பகவனே, அந்த யோகத்தை அறிய விரும்புகிறேன்; அதை எனக்குச் சொல்லுங்கள். அதை அறிந்தால் அனைத்திற்கும் ஆதாரமான பரமேஸ்வரனை நான் தரிசிக்கக் கூடும்.

Verse 36

सनंदन उवाच । केशिध्वजो यथा प्राह खांडिक्याय महात्मने । जनकाय पुरा योगं तथाहं कथयामि ते ॥ ३५ ॥

சனந்தனர் கூறினார்— கேசித்வஜன் முன்பு மகாத்மா காண்டிக்யருக்கும் அரசன் ஜனகருக்கும் யோகத்தை எவ்வாறு உரைத்தானோ, அதுபோலவே நான் உனக்கும் அந்த யோகத்தை விளக்குகிறேன்.

Verse 37

नारद उवाच । खांङिक्यः कोऽभवद्बह्यन्को वा केशिध्वजोऽभवत् । कथं तयोश्च संवादो योगसंबन्धवानभूत् ॥ ३६ ॥

நாரதர் கூறினார்— பிரஹ்மனே, காண்கிக்யர் யார்? கேசித்வஜர் யார்? யோகத்துடன் தொடர்புடைய அவர்களுடைய உரையாடல் எவ்வாறு ஏற்பட்டது?

Verse 38

सनंदन उवाच । धर्मध्वजो वै जनक तस्य पुशेऽमितध्वजः । कृतध्वजोऽस्य भ्राताभूत्सदाध्यात्मरतिर्नृपः ॥ ३७ ॥

சனந்தனன் கூறினான்—தர்மத்வஜன் எனும் ஒரு முன்னோர் இருந்தார். அவரிடமிருந்து அமிதத்வஜன் பிறந்தான். அவனுடைய சகோதரன் க்ருதத்வஜன் என்னும் அரசன்; எப்போதும் ஆத்மஞானத்தில் ஈடுபட்டிருந்தான்.

Verse 39

कृतध्वजस्य पुत्रोऽभूद्धन्यः केशिध्वजो द्विजः । पुत्रोऽमितव्वजस्यापि खांडिक्यजनकाभिधः ॥ ३८ ॥

க்ருதத்வஜனின் மகன் இருபிறப்பாளன் கேசித்வஜன்; ‘தன்யன்’ எனப் புகழ்பெற்றவன். அமிதத்வஜனின் மகனும் காஂடிக்யன்; அவன் ‘ஜனகன்’ என்றும் அழைக்கப்பட்டான்.

Verse 40

कर्ममार्गे हि खांडिक्यः स्वराज्यादवरोपितः । पुरोधसा मंत्रिभिश्च समवेतोऽल्पसाधनः ॥ ३८ ॥

காஂடிக்யன் தன் அரசாட்சியிலிருந்து வீழ்த்தப்பட்டபின், கர்மமார்க்கத்தில் நுழைந்தான். புரோகிதரும் அமைச்சர்களும் உடன், மிகக் குறைந்த வளங்களோடு பயணித்தான்.

Verse 41

राज्यान्निराकृतः सोऽथ दुर्गारण्यचरोऽभवत् । इयाज सोऽपि सुबहून यज्ञाञ्ज्ञानव्यपाश्रयः ॥ ३९ ॥

அரசாட்சியிலிருந்து தள்ளப்பட்ட அவன், பின்னர் அணுக இயலாத காட்டில் வாழத் தொடங்கினான். அங்கேயும் ஞானத்தை ஆதாரமாகக் கொண்டு பல யாகங்களைச் செய்தான்.

Verse 42

ब्रह्मविद्यामधिष्टाय तर्तुं मृत्युमपि स्वयम् । एकदा वर्तमानस्य यागे योगविदां वर ॥ ४० ॥

பிரம்மவித்தையில் நிலைபெற்று, அவன் தனக்குத்தானே மரணத்தையும் கடக்க வல்லவனானான். யோகத்தை அறிந்தோரில் சிறந்தவரே! ஒருமுறை யாகம் நடைபெற்று கொண்டிருந்தபோது இது நிகழ்ந்தது.

Verse 43

तस्य धेनुं जघानोग्रः शार्दूलो विजने वने । ततो राजा हतां ज्ञात्वा धेनुं व्याघ्रेण चर्त्विजः ॥ ४१ ॥

பாழ்வனத்தில் ஒரு கொடிய புலி அவனுடைய தேனுவை கொன்றது. அப்போது அரசனும் யாகப் புரோகிதனும், புலியால் பசு கொல்லப்பட்டதென அறிந்து, மிகுந்த கவலையடைந்தனர்.

Verse 44

प्रायश्चित्तं स पप्रच्छ किमत्रेति विधीयताम् । ते चोचुर्नवयंविद्मः कशेरुः पृच्छ्यतामिति ॥ ४२ ॥

அவன் பிராயச்சித்தம் குறித்து கேட்டான்—“இங்கே என்ன விதி செய்ய வேண்டும்?” அவர்கள்—“எங்களுக்கு தெரியாது; கசேருவை கேளுங்கள்” என்றனர்.

Verse 45

कशेरुरपि तेनोक्तस्तथेति प्राह नारद । शुनकं पृच्छ राजेन्द्र वेद स वेत्स्यति ॥ ४३ ॥

அவனால் சொல்லப்பட்ட கசேருவும்—“ததாஸ்து,” ஓ நாரதா என்றான். “ஓ அரசர்களின் தலைவா, சுனகனை கேள்; அவன் வேதஞானி, அவனே விளக்குவான்.”

Verse 46

स गत्वा तमपृच्छञ्च सोऽप्याह नृपतिं मुने । न कशेरुर्नचैवाहं न चान्यः सांप्रतं भुवि ॥ ४४ ॥

அவன் அவனிடம் சென்று கேட்டான். அவனும்—“ஓ முனிவரே, இப்போது பூமியில் கசேருவும் இல்லை, நானும் இல்லை, வேறு யாரும் (அத்தகையோர்) இல்லை” என்றான்.

Verse 47

वेत्त्येक एव त्वच्छत्रुः खांडिक्यो यो जितस्त्वया । स चाह तं व्रजाम्येष प्रष्टुमात्मरिपुं मुने ॥ ४५ ॥

உன் பகைவரை ஒருவனே அறிவான்—நீ வென்ற காஂடிக்யன். அவன்—“ஓ முனிவரே, நான் இப்போதே அவனிடம் சென்று உள்ளே இருக்கும் பகை, ஆத்மரிபு பற்றி கேட்பேன்” என்றான்.

Verse 48

प्राप्त एव मया यज्ञे यदि मां स हनिष्यति । प्रायश्चित्तं स चेत्पृष्टो वदिष्यति रिपुर्मम ॥ ४६ ॥

அவன் யாகத்திற்கே வந்து உண்மையிலே என்னை கொன்றால், கேட்கப்பட்டபோது என் பகைவனே தானாகவே பிராயச்சித்த விதியைச் சொல்லுவான்.

Verse 49

ततश्चाविकलो योगो मुनिश्रेष्ट भविष्यति । इत्युक्त्वा रथमारुह्य कृष्णाजिनधरो नृपः ॥ ४७ ॥

“அப்பொழுது, முனிவருள் சிறந்தவரே, உங்கள் யோகம் தடையின்றி நிறைவு பெறும்.” என்று சொல்லி, கரிய மான் தோல் அணிந்த அரசன் தேரில் ஏறினான்.

Verse 50

वनं जगाम यत्रास्ते खांडिक्यः स महीपतिः । तमायांतं समालोक्य खांजडिक्यो रिपुमात्मनः ॥ ४८ ॥

அவன், அரசன் காண்டிக்யன் தங்கியிருந்த வனத்திற்குச் சென்றான். அவன் வருவதைப் பார்த்து, காஞ்ஜடிக்யன்—தன் பகைவனை—நோக்கினான்.

Verse 51

प्रोवाच क्रोधताम्राक्षः समारोपितकार्मुकः । खांडिक्य उवाच । कृष्णाजिनत्वक्कवचभावेनास्मान्हनिष्यसि ॥ ४९ ॥

கோபத்தால் சிவந்த கண்களுடன், வில் ஏற்றியவனாய் அவன் பேசினான். காண்டிக்யன் கூறினான்—“கரிய மான் தோல் எனும் கவசப் பாதுகாப்பால் நீ எங்களை கொல்வாய்.”

Verse 52

कृष्णाजिनधरे वेत्सि न मयि प्रहरिष्यति । मृगानां वद पृष्टेषु मूढ कृष्णाजिनं न किम् ॥ ५० ॥

நீ ‘நான் கரிய மான் தோல் அணிந்துள்ளேன்; ஆகவே அவன் என்னைத் தாக்கமாட்டான்’ என்று எண்ணுகிறாய். ஆனால் சொல், மூடனே! மான்களின் முதுகிலும் கரிய மான் தோல் இல்லையா?

Verse 53

येषां मत्वा वृथा चोग्राः प्रहिताः शितसायकाः । स त्वामहं हनिष्यामि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ५१ ॥

யார்மீது என் கொடிய, கூர்மையான அம்புகள் எய்யப்பட்டனவோ அவை வீணாயின என்று எண்ணி—இப்போது உன்னை நான் கொல்வேன்; என்னிடமிருந்து உயிருடன் தப்பமாட்டாய்।

Verse 54

आतताय्यसि दुर्बुद्धे मम राज्यहरो रिपुः । केशिध्वज उवाच । खांडिक्य संशयं प्रष्टुं भवंतमहमागतः ॥ ५२ ॥

“தீய புத்தியுள்ளவனே! நீ கொலைவெறியன்; என் அரசை பறித்த பகைவன்!” என்று. கேசித்வஜன் கூறினான்—“ஓ காண்டிக்யா, ஒரு சந்தேகத்தை வினவ உம்மிடம் வந்தேன்।”

Verse 55

न त्वां हंतुं विचार्यतैत्कोपं बाणं च मुंच वा । ततः स मंत्रिभिः सार्द्धमेकांते सपुरोहितः ॥ ५३ ॥

சிந்தித்து, உன்னை கொல்ல வேண்டாம் என்று தீர்மானித்தான்; கோபத்தையும் அம்பையும் அடக்கி, அம்பை எய்யவில்லை. பின்னர் அமைச்சர்களும் புரோகிதரும் உடன் தனிமையான இடத்திற்குச் சென்றான்।

Verse 56

मंत्रयामास खांडिक्यः सर्वैरेव महामतिः । तमूर्मंत्रिणो वध्यो रिपुरेष वशंगतः ॥ ५४ ॥

மகாமதி காண்டிக்யன் அனைவருடனும் ஆலோசனை செய்தான். அப்போது அமைச்சர்கள் கூறினர்—“இந்த பகைவன் நம் கட்டுப்பாட்டில் வந்துவிட்டான்; இவனை வதம் செய்ய வேண்டும்।”

Verse 57

हतेऽत्र पृथिवी सर्वा तव वश्या भविष्यति । खांडिक्यश्चाह तान्सर्वानेवमेव न संशयः ॥ ५५ ॥

“இவர்கள் கொல்லப்பட்டால் இங்குள்ள முழு பூமியும் உன் கட்டுப்பாட்டில் வரும்.” காண்டிக்யனும் அனைவரிடமும் கூறினான்—“அப்படியே தான்; இதில் ஐயமில்லை।”

Verse 58

हते तु पृथिवी सर्वा मम वश्या भविष्यति । परलोकजयस्तस्य पृथिवी सकला मम ॥ ५६ ॥

ஆனால் அவன் கொல்லப்பட்டால், முழு பூமியும் என் கட்டுப்பாட்டில் வரும். பரலோகத்தை வென்றவனுக்குப் புவியெல்லாம் கூட எனதே ஆகும்.

Verse 59

न हन्मि चेल्लोकजयो मम वयत्वस्सुंधरा । परलोकजयोऽनंतः स्वल्पकालो महीजयः ॥ ५७ ॥

நான் அவனை கொல்லாவிட்டால், எனக்கான இவ்வுலக வெற்றி இளமைக்கான क्षணிக அலங்காரம் போன்றதே. பரலோக வெற்றி முடிவற்றது; பூமியின் வெற்றி சிறுகாலமே நீடிக்கும்.

Verse 60

तस्मान्नैनं हनिष्येऽहं यत्पृच्छति वदामि तत् । ततस्तमभ्युपेत्याह खांडिक्यो जनको रिपुम् ॥ ५८ ॥

ஆகையால் நான் அவனை கொல்லமாட்டேன்; அவன் கேட்பதையெல்லாம் நான் கூறுவேன். இவ்வாறு தீர்மானித்து, காண்டிக்யன் தன் பகைவர் ஜனக அரசனை அணுகி உரைத்தான்.

Verse 61

प्रष्टव्यं यत्त्वया सर्वं तत्पृच्छ त्वं वदाम्यहम् । ततः प्राह यथावृत्तं होमधेनुवधं मुने ॥ ५९ ॥

நீ கேட்க வேண்டியதெல்லாம் கேள்; நான் சொல்வேன். அப்போது, முனிவரே, ஹோமதேனுவை வதைத்த நிகழ்வை நடந்தபடியே அவன் விவரித்தான்.

Verse 62

ततश्च तं स पप्रच्छ प्रायश्चित्तं हि तद्रूतम् । स चाचष्ट यथान्यायं मुने केशिध्वजाय तत् ॥ ६० ॥

பின்னர் அந்தச் செயலுக்குரிய பிராயச்சித்தம் என்னவென்று அவன் கேட்டான். அவர் தர்ம விதிப்படி முனிவர் கேசித்வஜருக்கு அதைப் விளக்கினார்.

Verse 63

प्रायश्चित्तमशेषं हि यद्वै तत्र विधीयते । विदितार्थः स तेनैवमनुज्ञातो महात्मना ॥ ६१ ॥

அங்கே விதிக்கப்பட்ட முழுமையான பிராயச்சித்தம் அனைத்தும் விளக்கப்பட்டது. அதன் பொருளை அறிந்த அவன், அந்த மகாத்மாவால் அதேபடி அனுமதி பெற்றான்.

Verse 64

यागभूमिमुपागत्य चक्रे सर्वां क्रियां क्रमत् । क्रमेण विधिवद्यागं नीत्वा सोऽवभृथाप्लुतः ॥ ६२ ॥

யாகபூமியை அடைந்து அவன் ஒவ்வொரு கிரியையையும் முறையே செய்தான். விதிப்படி படிப்படியாக யாகத்தை நடத்தி முடித்து, இறுதியில் அவப்ருத ஸ்நானம் செய்தான்.

Verse 65

कृतकृत्यस्ततो भूत्वा चिंतयामास पार्थिवः । पूजिता ऋत्विजः सर्वे सदस्या मानिता मया ॥ ६३ ॥

பின்னர் கடமை நிறைவேறியது என எண்ணிய அரசன் சிந்தித்தான்—“அனைத்து ரித்விக்களையும் நான் பூஜித்தேன்; சபையின் பண்டித உறுப்பினர்களையும் முறையாக மதித்தேன்.”

Verse 66

तथैवार्थिजनोऽप्यर्थोजितोऽभिमतैर्मया । यथाहं मर्त्यलोकस्य मया सर्वं विचष्टितम् ॥ ६४ ॥

அதேபோல் செல்வம் நாடுபவர்களையும் அவர்கள் விரும்பிய பொருட்களால் நான் வென்றேன்; ஏனெனில் மானிட உலகின் அனைத்தையும் நான் கவனித்து அறிந்துள்ளேன்.

Verse 67

अनिष्पन्नक्रियं चेतस्तथा न मम किं यथा । इत्थं तु चिंतयन्नेव सम्मार स महीपतिः ॥ ६५ ॥

“என் மனம் எந்தத் தீர்மானத்தையும் நிறைவேற்ற இயலாது; அது என் கட்டுப்பாட்டில் சிறிதும் நிலைக்காது.” இவ்வாறு மீண்டும் மீண்டும் எண்ணிய அரசன் மயக்கமும் மனவெறுப்பும் அடைந்தான்.

Verse 68

खांडिक्याय न दत्तेति मया वैगुरुदक्षिणा । स जगाम ततो भूयो रथमारुह्य पार्थिवः ॥ ६६ ॥

“நான் காண்டிக்யருக்கு குருதக்ஷிணை அளிக்கவில்லை” என்று எண்ணி, அந்த அரசன் மீண்டும் தேரில் ஏறி புறப்பட்டான்।

Verse 69

स्वायंभुवः स्थितो यत्र खांडिक्योऽरण्यदुर्गमम् । खांडिक्योऽपि पुनर्द्दष्ट्वा तमायान्तं धृतायुधः ॥ ६७ ॥

ஸ்வாயம்புவன் தங்கியிருந்த அந்த காடின் அரிய கோட்டையில் காண்டிக்யரும் இருந்தார். ஆயுதம் கையில் கொண்டு, அவர் மீண்டும் வருவதைப் பார்த்து தயாரானார்।

Verse 70

तस्थौ हंतुं कृतमतिस्ममाह स पुनर्नृपः । अहं तु नापकाराय प्राप्तः खांडिक्य मा क्रुधः ॥ ६८ ॥

அவன் தாக்கத் தீர்மானித்து நின்றான்; ஆனால் அரசன் மீண்டும் கூறினான்— “காண்டிக்யரே, கோபிக்காதீர். உமக்கு தீங்கு செய்ய நான் வரவில்லை.”

Verse 71

गुरोर्निष्कृतिदानाय मामवेहि सेमागतम् । निष्पादितो मया यागः सम्यक् त्वदुपदेशतः ॥ ६९ ॥

குருவுக்குரிய ஈடுசெய்தலை அளிக்கவே நான் வந்தேன் என்று அறிந்துகொள். உமது உபதேசத்தின்படி யாகத்தை நான் முறையாக நிறைவேற்றினேன்।

Verse 72

सोऽहं ते दातुमिच्छामि वृणीष्व गुरुदक्षिणाम् । इत्युक्तो मंत्रयामास स भूयो मंत्रिभिः सह ॥ ७० ॥

ஆகையால் உமக்கு அளிக்க விரும்புகிறேன்; குருதக்ஷிணையை நீரே தேர்ந்தெடுங்கள். இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் அவர் அமைச்சர்களுடன் மீண்டும் ஆலோசித்தார்।

Verse 73

गुरोर्निष्कृतिकामोऽय किमयं प्रार्थ्यतां मया । तमूचुर्मंत्रिणो राज्यमशेषं याच्यतामयम् ॥ ७१ ॥

அரசன் எண்ணினான்—“இவன் குருவைச் சார்ந்த குற்றத்திற்கான பிராயச்சித்தம் (பாவவிமோசனம்) விரும்புகிறான்; அப்படியெனில் நான் என்ன கேட்க வேண்டும்?” அமைச்சர்கள் கூறினர்—“அவனிடமிருந்து முழு அரசாட்சியையும் கேளுங்கள்.”

Verse 74

कृताभिः प्रार्थ्यते राज्यमनायासितसैनिकैः । प्राहस्य तानाह नृपः स खांडिक्यो महापतिः ॥ ७२ ॥

போரில் சோராத படையுடைய க்ருதர்கள் அரசாட்சியை வேண்டினர். அப்போது அந்த மகாபதி அரசன் காண்டிக்யன் சிரித்து அவர்களிடம் கூறினான்.

Verse 75

स्वल्पकालं महीराज्यं मादृशैः प्रार्थ्यते कथम् । एतमेतद्भंवतोऽत्र स्वार्थ साधनमंत्रिणः ॥ ७३ ॥

நம்மைப் போன்றோர் குறுகிய காலம் நிலைக்கும் பூமியின் அரசாட்சியை எவ்வாறு நாட முடியும்? அமைச்சர்களே, இங்கே நீங்கள் உங்கள் சொந்த நலனையே சாதிக்க முயல்கிறீர்கள்—அதுவே உண்மை.

Verse 76

परमार्थः कथं कोऽत्र यूयं नात्र विचक्षणाः । इत्युक्त्वा समुपेत्यैंनं स तु केशिध्वजं नृपम् ॥ ७४ ॥

“இங்கே பரமார்த்தம் எவ்வாறு இருக்கும்? நீங்கள் இதில் விவேகமற்றவர்கள்.” என்று கூறி காண்டிக்யன் கேசித்வஜ அரசனை அணுகினான்.

Verse 77

उवाच किमवश्यं त्वं दास्यसि गुरुदक्षिणाम् । बाढमित्येव तेनोक्तः खांडिक्यस्तमथाब्रवीत् ॥ ७५ ॥

அவன் கேட்டான்—“குருதட்சிணையாக நீ நிச்சயமாக என்ன தருவாய்?” அவன் “ஆம், நிச்சயம்” என்றான். அப்போது காண்டிக்யன் அவனிடம் மேலும் கூறினான்.

Verse 78

भवानध्यात्मविज्ञानपरमार्थविचक्षणः । यदि चेद्दीयते मह्यं भवता गुरुनिष्क्रयः ॥ ७६ ॥

நீங்கள் ஆத்மவிஞ்ஞானத்திலும் பரமார்த்தத் தத்துவத்திலும் நுண்ணறிவாளர். நீங்கள் அருளினால், குருநிஷ்க்ரயம்—குருவின் தீர்மானமான விடுதலை வழிகாட்டல்—எனக்கு அளியுங்கள்.

Verse 79

तत्क्लेशप्रशमायालं यत्कर्म तदुदीरय । केशिध्वज उवाच । न प्रार्थितं त्वया कस्मान्मम राज्यमकंटकम् ॥ ७७ ॥

இந்தக் கிளேசத்தைத் தணிக்கப் போதுமான சாதனை எதுவோ அதைச் சொல்லுங்கள். கேசித்வஜன் கூறினான்—முள் இல்லாத (இடையூறு அற்ற) என் அரசை நீ ஏன் கேட்டுக் கொள்ளவில்லை?

Verse 80

राज्यलाभाः द्धि नास्त्यन्यत्क्षत्रियाणामतिप्रियम् । खांडिक्य उवाच । केशिध्वज निबोध त्वं मया न प्रार्थितं यतः ॥ ७८ ॥

க்ஷத்திரியர்க்கு அரசைப் பெறுதலுக்கு இணையான பிரியம் வேறில்லை. காண்டிக்யன் கூறினான்—கேசித்வஜா, அறிந்து கொள்; அதனாலேயே நான் உன்னிடம் அதை (அரசை) வேண்டவில்லை.

Verse 81

राज्यमेतदशेषेण यन्न गृघ्रंति पंडिताः । क्षत्रियाणामयं धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् ॥ ७९ ॥

பண்டிதர் தம் சுயநலத்திற்காக முழு அரசாட்சியையும் ஆசைப்படார். க்ஷத்திரியனின் தர்மம் இதுவே—பிரஜைகளை நீதியுடன் காத்து ஆளுதல்.

Verse 82

वधश्च धर्मयुद्धेन स्वराज्यपरिपंथिनाम् । यत्राशक्तस्य मे दोषो नैवास्त्यपकृते त्वया ॥ ८० ॥

தர்மயுத்தத்தில் தன் உரிய அரசாட்சிக்கு தடையாக இருப்பவர்களை வதைத்தல்—அதில் இயலாத எனக்கு குற்றமில்லை; ஏனெனில் தீங்கு செய்தது நீயே.

Verse 83

बंधायैव भवत्येषा ह्यविद्या चाक्रमोज्झिता । जन्मोपभोगलिप्सार्थमियं राज्यस्पृहा मम ॥ ८१ ॥

விடப்படாத அவித்யையே பந்தத்திற்குக் காரணமாகிறது. மீண்டும் பிறப்பு மற்றும் உலகப் போக ஆசையால் எனக்குள் அரசாட்சிக்கான ஏக்கம் எழுந்தது।

Verse 84

अन्येषां दोपजानेव धर्ममेवानुरुध्यते । न याच्ञा क्षत्रबंधूनां धर्मायैतत्सतां मतम् ॥ ८२ ॥

மற்றவர்களுக்கு தர்மம் துணை லாபமாகவே பின்பற்றப்படுகிறது; ஆனால் உண்மையான க்ஷத்திரியருக்கு யாசித்தல் தர்மத்தை நிலைநாட்டும் வழி அல்ல—இதுவே சத்புருஷர்களின் கருத்து।

Verse 85

अतो न याचित राज्यमविद्यांतर्गतं तव । राज्यं गृध्नंति विद्वांसो ममत्वाकृष्टचेतसः ॥ ८३ ॥

ஆகையால் நான் உன்னிடம் அரசாட்சியை வேண்டவில்லை; அரசாட்சி அவித்யையின் எல்லைக்குள் உள்ளது. ‘பண்டிதர்’ எனப்படுவோரும் மமத்தால் இழுக்கப்பட்ட மனத்துடன் அரசை ஆசைப்படுகின்றனர்।

Verse 86

अहंमानमह्य पानमदमत्ता न मादृशाः । केशिध्वज उवाच । अहं च विद्यया मृत्युं तर्तुकामः करोमि वै ॥ ८४ ॥

அகந்தை மற்றும் மதுபானப் பெருமிதத்தால் மயங்கிய எனக்குச் சமன் யாருமில்லை. கேசித்வஜன் கூறினார்—நான் உண்மை ஞானத்தால் மரணத்தைத் தாண்ட விரும்புகிறேன்।

Verse 87

राज्यं यज्ञांश्च विविधान्भोगे पुण्यक्षयं तथा । तदिदं ते मनो दिष्ट्या विवेकैश्चर्यतां गतम् ॥ ८५ ॥

அரசாட்சிகள், பலவகை யாகங்கள், போகங்கள்—இவை புண்ணியத்தைச் சிதைக்கும். ஆகவே நீ பாக்கியவான்; விவேகத்தால் உன் மனம் நல்லொழுக்கமும் கட்டுப்பாடும் உள்ள பாதைக்குத் திரும்பியுள்ளது।

Verse 88

श्रूयतां चाप्यविद्यायाः स्वरूपं कुलनंदन । अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या ह्यस्वे स्वविषया मतिः ॥ ८६ ॥

குலநந்தனே, அவித்யையின் இயல்பையும் கேள். அனாத்மத்தில் ‘நான்’ என்ற புத்தியும், தன்னுடையதல்லாததில் ‘என்னுடையது’ என்ற உறுதியும் அவித்யை.

Verse 89

अविद्यातरुसंन्भूतं बीजमेतद्द्विधा स्थितम् । पंचभूतात्मके देहे देही मोहतमोवृत्तः ॥ ८७ ॥

அவித்யை என்னும் மரத்திலிருந்து பிறந்த இந்த விதை இருவகையாக நிலைகொள்கிறது. பஞ்சபூதமயமான உடலில், தேஹி மோகமும் தமஸும் சூழ்ந்து அலைகிறான்.

Verse 90

अहमेतदितीत्युञ्चैः कुरुते कुमतिर्मतिम् । आकाशवाय्वग्रिजलपृथिवीभिः पृथक् स्थिते ॥ ८८ ॥

ஆத்மா ஆகாயம், வாயு, அக்னி, நீர், பூமி ஆகியவற்றிலிருந்து உண்மையில் வேறாக இருந்தும், மயக்கமான புத்தி ‘நானே இதுதான் (உடல்)’ என்று உரக்க எண்ணுகிறது.

Verse 91

आत्मन्यात्ममयं भावं कः करोति कलेवरे । कलेवरोपभोग्यं हि गृहक्षेत्रादिकं च यत् ॥ ८९ ॥

உடலில் ஆத்மமயமான உணர்வை யார் நிறுவ முடியும்? ஏனெனில் வீடு, நிலம் முதலிய அனைத்தும் உடலால் அனுபவிக்கப்படுவதற்கானவையே.

Verse 92

अदेहे ह्यात्मनि प्राज्ञो ममेदमिति मन्यते । इत्थं च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पादितेषु च ॥ ९० ॥

ஆத்மா உடலற்றதாயிருந்தும், மனிதன் மயக்கத்தால் ‘இது என்னுடையது’ என்று எண்ணுகிறான். அதுபோலவே மகன், பேரன் முதலியோரிலும், தன் உடலிலிருந்து தோன்றிய சந்ததியிலும் ‘என்னுடையது’ என்ற பற்றை விரிக்கிறான்.

Verse 93

करोति पंडितः स्वाम्यमनात्मनि कलेवरे । सर्वदेहोपभोगाय कुरुते कर्म मानवः ॥ ९१ ॥

பண்டிதன் எனத் தன்னை எண்ணுபவன், ஆத்மா அல்லாத உடல்மேல் உரிமை கொண்டாடுகிறான்; முழு உடலாலும் இன்பம் அனுபவிக்க மனிதன் கர்மம் செய்கிறான்।

Verse 94

देहं चान्यद्यदा पुंसस्सदा बंधाय तत्परम् । मृण्मयं हि यथा गेहं लिप्यते वै मृदंभसा ॥ ९२ ॥

மனிதன் உடலை ‘நான்’ ‘என்’ என்று கருதினால், அந்த எண்ணமே முழுவதும் பந்தத்திற்கே அர்ப்பணமாகிறது; மண்ணால் ஆன வீடு சேறு-நீரால் மீண்டும் பூசப்படுவது போல।

Verse 95

पार्थिवोऽयं तथा देहो मृदंभोलेपनस्थितिः । पंचभोगात्मकैर्भोगैः पंचभोगात्मकं वपुः ॥ ९३ ॥

இந்த உடல் மண்ணிய இயல்புடையது; மண், நீர், பூச்சு ஆகியவற்றால் நிலைக்கிறது. ஐந்து புலன்விஷய இன்பங்களால் அனுபவிக்கப் பெற்று, உடலும் ஐந்து இன்பங்களின் வடிவமாய் ஆகிறது।

Verse 96

आप्यायते यदि ततः पुंसो गर्वोऽत्र किंकृतः । अनेकजन्मसाहस्त्रं ससारपदवीं व्रजन् ॥ ९४ ॥

ஒருவன் செழிப்படைந்தாலும் அதில் பெருமை கொள்ள என்ன காரணம்? அவன் ஆயிரம் ஆயிரம் பிறவிகளாகச் சம்சாரப் பாதையில் அலைந்தவனே.

Verse 97

मोहश्रमं प्रयातोऽसौ वासनारेणुगुंठितः । प्रक्षाल्यते यदा सौम्य रेणुर्ज्ञानोष्णवारिणा ॥ ९५ ॥

மயக்கத்தால் சோர்ந்த ஜீவன் வாசனைகளின் தூசியால் மூடப்படுகிறது; ஆனால், இனியவனே, ஞானமெனும் வெந்நீரால் அந்தத் தூசி கழுவப்பட்டால் தெளிவு பிறக்கிறது।

Verse 98

तदा संसारपांथस्य याति मोहश्रमः शमम् । मोहश्रमे शमं याते स्वच्छांतःकरणः पुमान् ॥ ९६ ॥

அப்போது சம்சாரப் பாதையில் மோகத்தால் உண்டான சோர்வு தணிகிறது. அந்த மோகச் சோர்வு அடங்கியவுடன் மனிதனின் அந்தக்கரணம் தெளிவும் தூய்மையும் பெறுகிறது.

Verse 99

अनन्यातिशयाधारः परं निर्वाणमृच्छति । निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयोऽमलः ॥ ९७ ॥

பரமனையே ஒரே ஆதாரமாகக் கொண்டவன் உன்னத நிர்வாணத்தை அடைகிறான். இந்த ஆத்மா நிர்வாணமயமே—ஞானமயம், அமலமும் மாசற்றதும்.

Verse 100

दुःखाज्ञानमया धर्माः प्रकृतेस्ते तुनात्मनः । जलस्य नाग्निना संगः स्थालीसंगात्तथापि हि ॥ ९८ ॥

துக்கமும் அஞ்ஞானமும் நிறைந்த குண-தர்மங்கள் பிரக்ருதியின்; ஆத்மாவின் அல்ல. நீருக்கு அக்னியுடன் உண்மையான தொடர்பில்லை—பாத்திரச் சேர்க்கையால் மட்டும் அப்படித் தோன்றுவது போல—ஆத்மாவிற்கும் அப்படியே.

Verse 101

शब्दोद्रेकादिकान्धर्मान्करोति हि यथा बुधः । तथात्मा प्रकृतेः संगादहंमानादिदूषितः ॥ ९९ ॥

ஒரு பண்டிதன் உயர்ந்த பேச்சு முதலிய நடத்தைக் குணங்களை ஏற்கிறான் போல, ஆத்மாவும் பிரக்ருதியின் சேர்க்கையால் ‘அஹம்’ மற்றும் மானம் முதலிய குற்றங்களால் மாசுபட்டதுபோல் தோன்றுகிறது.

Verse 102

भजते प्राकृतान्धर्मान्न्यस्तस्तंभो हि सोऽव्ययः । तदेतत्कथितं बीजमविद्याया मया तव ॥ १०० ॥

ஆதாரத் தூணை விட்டு விட்டபோதும் அந்த அவ்யய ஆத்மா பிராக்ருத (உலகியல்) தர்மங்களை ஏற்கிறது. இதுவே அவித்யையின் விதை என்று நான் உனக்குச் சொன்னேன்.

Verse 103

क्लेशानां च क्षयकरं योगादन्यन्न विद्यते ॥ १०१ ॥

க்லேசங்களை அழிப்பது யோகத்தைத் தவிர வேறொன்றும் இல்லை।