Adhyaya 7
Ballava (Bhīma) Seeks Employment as Royal Cook in Virāṭa’s Court
Upa-parva: Ajñātavāsa-praveśa (Ballava’s Entry into Virāṭa’s Service)
Vaiśaṃpāyana describes a powerful newcomer approaching Virāṭa with conspicuous radiance and lion-like bearing while carrying kitchen implements, signaling a deliberate performance of humble vocation. Virāṭa publicly questions the youth’s identity, noting the mismatch between asserted occupation (sūda/cook) and visible excellence in form, vigor, and presence. Bhīma answers with controlled self-presentation: he claims the name Ballava, requests placement as an expert preparer of dishes, and emphasizes serviceability and prior culinary experience associated with royal standards. He further asserts unmatched strength and readiness to confront dangerous animals if required, reframing physical prowess as protective utility rather than political threat. Virāṭa grants him the boon of kitchen leadership, appointing him over established personnel. The chapter closes with the narrator’s note that Bhīma resides there without being recognized by the general populace or attendants, reinforcing the operational success of concealment through institutional role-assignment.
Chapter Arc: अज्ञातवास की शर्तों के बीच युधिष्ठिर ‘कंक’ नाम से विराट की राजसभा में प्रवेश करते हैं—अपने तेज को ढँककर भी राजोचित गरिमा के साथ। → सभा में विराट का यशस्वी, दुर्जेय व्यक्तित्व (तीक्ष्णविष उरग के समान) और पाण्डव की छिपी हुई प्रभा (भस्मावृत अग्नि/मेघावृत सूर्य) एक-दूसरे के सामने आती है; पहचान खुल जाने का सूक्ष्म भय और शरण-याचना की मर्यादा साथ-साथ चलती है। → युधिष्ठिर अपना आवरण स्पष्ट करते हैं—‘मैं पूर्व में पासा खेलने में कुशल था; अब ब्राह्मण-रूप में कंक नाम से प्रसिद्ध होकर आपकी सेवा में आया हूँ’—और विराट उन्हें सखा-भाव से स्वीकार कर निर्भय आश्रय का वचन देता है। → विराट कंक को वस्त्र, भोजन, पान और भीतर-बाहर निर्बाध प्रवेश का अधिकार देता है; राज्य में किसी के विरोध/अपमान पर दण्ड और संरक्षण का आश्वासन देता है—युधिष्ठिर का सुरक्षित निवास सुनिश्चित होता है। → पहचान छिपी रहते हुए भी ‘अग्नि-सा वीर्यवान’ अतिथि दरबार में टिक गया है—अब अन्य पाण्डव किस रूप में प्रवेश करेंगे और यह गोपनीयता कब तक टिकेगी?
Shlokas
Verse 1
#::73:.8 #::3...7 () हि 2 7 सप्तमो<्ध्याय: युधिष्ठिरका राजसभामें जाकर विराटसे मिलना और वहाँ आदरपूर्वक निवास पाना वैशम्पायन उवाच (ततस्तु ते पुण्यतमां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् । त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्ववी- मृषीश्च देवांश्व पितृनतर्पयन् ।।
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அதன்பின் பாண்டவர்கள் மிகப் புனிதமான, மங்களகரமான, மகரிஷிகளும் கந்தர்வர்களும் நாடும் நீருடைய, மூவுலகுக்கும் இனிய ஜாஹ்னவி கங்கையில் இறங்கி, தேவர்கள், ரிஷிகள், பித்ருக்கள் ஆகியோருக்கு தர்ப்பணம் செய்தனர்.
Verse 2
नराधिपो राष्ट्रपतिं यशस्विनं महायशा: कौरववंशवर्धन: । महानुभावो नरराजसत्कृतो दुरासदस्तीक्षणविषो यथोरग:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மனிதரின் அதிபதி யுதிஷ்டிரன் பெரும் புகழுடையவன்; கௌரவ குலத்தின் பெருமையை உயர்த்துபவன்; ஆளுமை மிக்கவன். அரசர்களால் போற்றப்பட்ட அவன், கூர்விஷம் கொண்ட பாம்பைப் போல அணுக இயலாதவன்.
Verse 3
बलेन रूपेण नरर्षभो महा- नपूर्वरूपेण यथामरस्तथा । महाभ्रजालैरिव संवृतो रवि- यथानलो भस्मवृतश्च वीर्यवान्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—வலத்திலும் அழகிலும் அவன் மனிதர்களில் தலைசிறந்தவன்; அபூர்வ தோற்றத்தால் தேவரைப் போலத் தோன்றினான். ஆனால் வேடம் காரணமாக அவன் ஒளி, பெரும் மேகங்கள் மறைக்கும் சூரியனைப் போலவும், சாம்பல் மூடும் நெருப்பைப் போலவும் மறைந்திருந்தது; ஆயினும் அவன் வீரியம் குறையவில்லை.
Verse 4
तमापतत्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराडिन्दुमिवा भ्रसंवृतम् । समागतं पूर्णशशिप्रभाननं महानुभावं न चिरेण दृष्टवान्
வைசம்பாயனன் கூறினான்—அணுகி வந்த பாண்டவனைப் பார்த்தவுடன் விராடராஜனின் பார்வை உடனே அவன்மேல் நிலைத்தது; மேகங்கள் மறைத்திருந்தாலும் சந்திரன் ஒளிர்வதுபோல். அந்த மகாத்மன் அருகில் வந்தபோது அவன் முகம் பௌர்ணமிச் சந்திரனைப் போலப் பிரகாசித்தது; அரசன் விரைவில் அவனை நுணுக்கமாகவும் கவனத்துடனும் நோக்கினான்.
Verse 5
मन्त्रिद्विजान् सूतमुखान् विशस्तथा ये चापि केचित् परित: समासते । पप्रच्छ को<यं प्रथमं समेयिवान् नृपोपमो<यं समवेक्षते सभाम्
வைசம்பாயனன் கூறினான்—அரசன் தன்னைச் சுற்றி அமர்ந்திருந்த அமைச்சர்கள், பிராமணர்கள், சூதர்-மாகதர் முதலான பாடகர்/அறிவிப்போர், வைசியர்கள் மற்றும் பிற சபையினரிடம் கேட்டான்—“இவன் யார்? முதலில் இங்கே வந்தவன் இவனா? இவன் அரசனைப் போல என் சபையைத் தன் சபையெனப் பார்ப்பதுபோல் நோக்குகிறான்!”
Verse 6
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें दुगस्तोत्रविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
வைசம்பாயனன் கூறினான்—“இவனின் தோற்றம் பிராமணனைப் போல இருந்தாலும், இவன் பிராமணன் அல்ல. என் மனத்தில் எழுவது: இவன் நரசிறந்தவன்; பூமியின் ஓர் அரசனே ஆக வேண்டும். ஆனால் இவனுடன் பணியாள் இல்லை, தேரில்லை, யானையும் இல்லை; இருந்தும் அருகிலேயே இந்திரனைப் போல ஒளிர்கிறான்.”
Verse 7
शरीरलिज़्ैरुपसूचितो हाय॑ मूर्द्धाभिषिक्त इति मे मनोगतम् | समीपमायाति च मे गतव्यथो यथा गजस्तामरसीं मदोत्कट:
வைசம்பாயனன் கூறினான்—“இவனில் தெரியும் உடல் இலக்கணங்களே இவன் முடிசூட்டப்பட்ட பேரரசன் என்பதைச் சுட்டுகின்றன—என் மனத்தில் அதுவே உறுதியாகிறது. மேலும் இவன் அச்சமின்றி, கலக்கமின்றி எனக்கு அருகே வருகிறான்; மதம் கொண்ட யானை தயக்கமின்றி தாமரைக் குளத்திற்குச் செல்வதுபோல்.”
Verse 8
वितर्कयन्तं तु नरर्षभस्तथा युधिष्ठिरो$भ्येत्य विराटमब्रवीत् । सम्राड्विजानात्विह जीवनार्थिन विनष्टसर्वस्वमुपागतं द्विजम्
வைசம்பாயனன் கூறினான்—விராடராஜன் சிந்தனையில் ஆழ்ந்திருப்பதைக் கண்ட நரசிறந்த யுதிஷ்டிரன் அருகே சென்று கூறினான்—“மன்னரே, அறிந்துகொள்ளுங்கள்: நான் ஒரு பிராமணன்; என் செல்வமெல்லாம் அழிந்துவிட்டது. வாழ்வாதாரத்திற்காகவே உங்கள் அரணை நாடி வந்தேன்.”
Verse 9
इहाहमिच्छामि तवानघान्तिके वस्तुं यथा कामचरस्तथा विभो । तमब्रवीत् स्वागतमित्यनन्तरं राजा प्रह्ृष्ट: प्रतिसंगृहाण च
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “அனகா! நான் இங்கே உமது அருகில் தங்க விரும்புகிறேன். பிரபோ! உமது விருப்பம் எதுவோ அதற்கேற்ப எல்லாக் காரியங்களிலும் நடப்பேன்.” இதைக் கேட்ட விராட மன்னன் மிகுந்த மகிழ்ச்சியடைந்து உடனே— “வருக, வரவேற்கிறேன்!” என்றான். பின்னர் அரசர்களில் சிறந்த யுதிஷ்டிரனை மரியாதையுடன் ஏற்றுக் கொண்டு, மகிழ்ந்த மனத்துடன் அன்போடு— “எந்த அரசனின் நாட்டிலிருந்து இங்கே வந்தாய்?” என்று கேட்டான்.
Verse 10
तं॑ राजसिंहं प्रतिगृह्य राजा प्रीत्या55त्मना चैनमिदं बभाषे | कामेन ताताभिवदाम्यहं त्वां कस्यासि राज्ञो विषयादिहागत:
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அந்த அரசசிங்கத்தை மரியாதையுடன் ஏற்றுக் கொண்ட விராட மன்னன் அன்பு நிறைந்த மனத்துடன் கூறினான்— “அன்புடையோனே, நல்வாழ்த்துடன் கேட்கிறேன்— நீ எந்த அரசனின் நாட்டிலிருந்து இங்கே வந்தாய்?”
Verse 11
गोत्र च नामापि च शंस तत्त्वतः कि चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्,“अपने गोत्र और नाम भी ठीक-ठीक बताइये। साथ ही यह भी कहें कि आपने किस विद्या या कलामें कुशलता प्राप्त की है
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “உன் கோத்திரமும் பெயரும் உண்மையாகச் சொல்; மேலும் நீ எந்தக் கலை/தொழில்-வித்தையில் தேர்ச்சி பெற்றுள்ளாய் என்பதையும் கூறு.”
Verse 12
युधिष्ठटिर उवाच युधिष्ठिरस्पासमहं पुरा सखा वैयाप्रपद्य: पुनरस्मि विप्र: । अक्षान् प्रयोक्तुं कुशलो$स्मि देविनां कड्केति नाम्नास्मि विराट विश्रुत:
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— “மகாராஜா விராடா! நான் வையாப்ரபத்ய கோத்திரத்தில் பிறந்த பிராமணன். முன்பு நான் அரசன் யுதிஷ்டிரனின் அருகில் வாழ்ந்தேன்; அவர் என்னை நண்பனெனக் கருதினார். சூதாட்டத்தில் காய்களை (பாசங்களை) எறிவதில் நான் தேர்ந்தவன். இந்நாட்டில் நான் ‘கங்க’ என்ற பெயரால் புகழ்பெற்றவன்.”
Verse 13
विराट उवाच ददामि ते हन्त वरं यमिच्छसि प्रशाधि मत्स्यान् वशगो हाहं तव । प्रियाश्न धूर्ता मम देविन: सदा भवांश्व देवोपम राज्यमहति
விராடன் கூறினான்— “பிராமணரே! நான் உமக்கு ஒரு வரம் அளிக்கிறேன்; உமக்கு வேண்டியது எதுவோ கேளுங்கள். மத்திய நாட்டை ஆளுங்கள்; நான் உமது கட்டுப்பாட்டில் இருக்கிறேன். ஏனெனில் சூதாட்டத்தில் தேர்ந்த, கூர்மையும் தந்திரமும் உடையோர் எனக்கு எப்போதும் பிரியமானவர்கள். தேவனொத்த பிராமணரே! நீர் அரசாட்சிக்கும் தகுதியானவர்.”
Verse 14
युधिछिर उवाच प्राप्तो विवाद: प्रथमं विशाम्पते न विद्यते कं च न मत्स्य हीनतः । न मे जितः कश्नन धारयेद् धनं वरो ममैषो<स्तु तव प्रसादज:
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— “மத்ஸ்யராஜா, மக்கள்தலைவா! முதற் வரம்: உங்கள் நாட்டில் எனக்கு தாழ்ந்த நிலையிலுள்ள எவருடனும் தகராறு நேராதிருக்க வேண்டும். இரண்டாவது: நான் வென்றவர்களில் யாரும் வென்ற செல்வத்தைத் தம்மிடம் வைத்துக்கொள்ளாமல், அபராதத் தொகையாக அதை எனக்கு ஒப்படைக்க வேண்டும். உங்கள் அருளால் இவ்விரு வரங்களும் கிடைத்தால் நான் இங்கே தங்க முடியும்.”
Verse 15
विराट उवाच हन्यामवश्यं यदि ते5प्रियं चरेत् प्रत्राजयेयं विषयाद् द्विजांस्तथा । शृण्वन्तु मे जानपदा: समागता: कड्को यथाहं विषये प्रभुस्तथा
விராடன் கூறினான்— “பிராமணரே! பிராமணரல்லாத எவரேனும் உமக்கு வெறுப்பளிக்கும் செயல் செய்தால், அவனை நிச்சயமாக உயிர்தண்டனையால் தண்டிப்பேன்; பிராமணர்கள் குற்றம் செய்தால் அவர்களை நாட்டிலிருந்து வெளியேற்றுவேன். இங்கு கூடியுள்ள என் நாட்டுமக்கள் கேளுங்கள்—நான் இந்த மத்ஸ்ய நாட்டின் அரசன் போல, இந்த கங்கனும் என் நாட்டில் அதிகாரம் உடையவன்.”
Verse 16
समानयानो भवितासि मे सखा प्रभूतवस्त्रो बहुपानभोजन: । पश्येस्त्वमन्तश्न बहिश्न सर्वदा कृतं च ते द्वारमपावृतं मया
விராடன் கூறினான்— “கங்கா! இன்று முதல் நீ என் நண்பனும் துணையும். நான் செல்லும் வாகனமே உனக்கும். உடை, உணவு, பானம் ஆகியவை நிறைவாக உனக்குக் கிடைக்கும். உள்ளகமும் வெளிப்புறமும் ஆகிய அனைத்தையும் நீ எப்போதும் கண்காணிப்பாய்; என் ஆணையால் உனக்காக அரண்மனை வாயில் எந்நாளும் திறந்தே இருக்கும்—உன்னிடம் எதுவும் மறைக்கப்படாது.”
Verse 17
ये त्वानुवादे<युरवृत्तिकर्शिता ब्रूयाश्व तेषां वचनेन मां सदा । दास्यामि सर्व तदहं न संशयो न ते भयं विद्यति संनिधौ मम
விராடன் கூறினான்— “வாழ்வாதாரம் இல்லாமல் துன்புறுபவர்கள், முன்பு வழங்கப்பட்ட தானங்களின் புதுப்பிப்புக்காக—முன்னர் ஒதுக்கப்பட்ட வயல்கள், தோட்டங்கள் மீண்டும் பயன்பட புதிய அரசாணை பெற—உம்மிடம் வந்தால், அவர்களின் வேண்டுகோளை எப்போதும் எனக்குச் சொல்லலாம். நம்புங்கள்—உங்கள் சொல்லின்படி அவர்களுக்கு வேண்டிய அனைத்தையும் நான் அளிப்பேன்; இதில் ஐயமில்லை. என்னை அணுகுவதற்கோ என் முன்னிலையில் பேசுவதற்கோ உமக்கு அச்சம் வேண்டாம்.”
Verse 18
वैशम्पायन उवाच (एवं तु राज्ञ: प्रथम: समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च । विराटराजस्य हि तेन संगमो बभूव विष्णोरिव वज्पाणिना ।।
வைசம்பாயனன் கூறினான்— “ஜனமேஜயா! இவ்வாறு மத்ஸ்ய நாட்டின் அரசன் விராடனுக்கும் அரசன் யுதிஷ்டிரனுக்கும் முதல் சந்திப்பு நிகழ்ந்தது. விராடன் அவரைச் சந்தித்தது, வஜ்ரம் தாங்கிய இந்திரன் விஷ்ணுவைச் சந்தித்ததுபோல் இருந்தது. ஆசனத்தில் அமர்ந்திருந்த, இனியவும் மங்களகரமான தோற்றமுடைய யுதிஷ்டிரனைப் பார்த்து விராடன் கண் இமைக்காமல் நோக்கினான்; அந்தக் காட்சியால் அவன் மனம் நிறைவடையவில்லை. இந்திரன் தன் ஒளியால் சொர்க்கத்தைப் பிரகாசப்படுத்துவது போல, யுதிஷ்டிரன் தன் ஸ்ரீயால் அந்தச் சபையை ஒளிரச் செய்தான். இவ்வாறு விராடராஜனுடன் சிறந்த உறவைப் பெற்ற அந்தத் திடநிலையுடைய நரசிறந்தவன் யுதிஷ்டிரன், அங்கே உச்ச மரியாதையுடன் இன்பமாக வாழ்ந்தான்; ஆயினும் அவனுடைய உண்மைக் கதையையும் மறைந்த அடையாளத்தையும் யாரும் அறியவில்லை।”
Frequently Asked Questions
The dilemma is maintaining vowed concealment while interacting with authority figures who perceive inconsistencies; Bhīma must communicate truthfully within constraints, avoiding disclosures that would endanger the vow’s conditions.
Competence can be ethically aligned with humility: excellence may be redirected into service roles when circumstances require restraint, and identity can be managed as a dharmic strategy rather than mere deception.
No explicit phalaśruti is stated; the meta-commentary is narrative: the concluding observation that Bhīma remains unrecognized functions as validation of the concealment framework within the broader ajñātavāsa design.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.