Avanti–Narmadā–Puṣkara Tīrtha-Kathana (धौम्यकथितं तीर्थवर्णनम्)
पज्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्युत्पलावनम् । विश्वामित्रोडयजद् यत्र पुत्रेण सह कौशिक:,“कुरुनन्दन! पंचालदेशमें ऋषिलोग उत्पलावन बतलाते हैं, जहाँ कुशिकनन्दन विश्वामित्रने अपने पुत्रके साथ यज्ञ किया था
Pañcāleṣu ca kauravya kathayanty utpalāvanam | Viśvāmitro 'yajad yatra putreṇa saha Kauśikaḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—குருநந்தனே! பாஞ்சால நாட்டில் முனிவர்கள் ‘உத்பலாவனம்’ எனும் தோட்டத்தைச் சொல்கின்றனர்; அங்கே கௌசிகன் விஸ்வாமித்ரன் தன் புதல்வனுடன் யாகம் செய்தான்।
वैशम्पायन उवाच
The verse underscores the Mahābhārata’s ethic of preserving sacred memory: places become morally and spiritually significant through righteous acts like yajña, and later generations learn dharma by recalling and honoring such traditions.
Vaiśampāyana, narrating to King Janamejaya, identifies a renowned site in Pañcāla called Utpalāvana and notes that sages remember it as the place where the sage Viśvāmitra (Kauśika) performed a sacrifice together with his son.