Shloka 104
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
जाती: स स्मरते बद्दीर्नाकपृष्ठे च मोदते । गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च
jātīḥ sa smarate baddhīr nākapṛṣṭhe ca modate | gamyāny api ca tīrthāni kīrtitāny agamāni ca
புலஸ்தியர் கூறினார்—“அவன் கட்டுண்டிருந்த பல பிறவிகளை நினைவுகூர்கிறான்; விண்ணுலகின் உச்சியை அடைந்து மகிழ்கிறான். அவன் உண்மையில் சென்றடைந்த தீர்த்தங்களையும் நினைக்கிறான்; மேலும் அவன் செல்லாதபோதிலும், கேள்வியால் மட்டும் அறிந்த—அணுக இயலாத—புனிதத் தலங்களையும் நினைவுகூர்கிறான்.”
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores karmic continuity: even in heavenly enjoyment one retains awareness of past bondage and of one’s religious acts—both performed pilgrimages and merely heard-of holy places—highlighting that merit and memory follow the soul beyond a single life.
Pulastya is describing the post-mortem experience of a person who attains heaven: he delights there, yet remembers prior constrained existences and recollects the tīrthas he visited as well as those he only heard praised but did not reach.