Pulastya’s Tīrtha Enumeration: Sarasvatī, Naimiṣa, Gayā, and Associated Phalaśruti
Chapter 82
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्लैव सुसंयतम् | विद्या तपश्च कीर्तिश्व॒ स तीर्थफलमश्चुते,जिसके हाथ, पैर और मन अपने काबूमें हों तथा जो विद्या, तप और कीर्तिसे सम्पन्न हो, वही तीर्थसेवनका फल पाता है
yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṁyatam | vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute ||
யாருடைய கைகளும் கால்களும் மனமும் நன்கு கட்டுப்பாட்டில் உள்ளனவோ, மேலும் கல்வி, தவம், நற்கீர்த்தி ஆகியவற்றால் நிறைந்தவரோ—அவரே தீர்த்தசேவையின் பயனை அடைகிறார்।
घुलस्त्य उवाच
Pilgrimage bears fruit only when accompanied by self-restraint: disciplined actions (hands), disciplined movement and conduct (feet), and a controlled mind, supported by learning, austerity, and honorable character.
Ghūlastya states a criterion for true tīrtha-benefit, redefining sacred travel as meaningful only for a person who practices inner and outer discipline and lives with knowledge, tapas, and good repute.