Shloka 1636
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
रत्नराशिविंशीर्णो<यं गृह्नी ध्वं कि प्रधावत । उस समय वहाँ तीनों लोकोंको भयमें डालनेवाला महान् आर्तनाद एवं चीत्कार हो रहा था। कोई कहता--'अरे! इधर बड़े जोरकी आग प्रज्वलित हो उठी है। यह भारी संकट आ गया (अब) दौड़ो और बचाओ।' दूसरा कहता--“अरे! ये ढेर-के-ढेर रत्न बिखरे पड़े हैं, इन्हें सँभालकर रखो। इधर-उधर भागते क्यों हो?”
bṛhadaśva uvāca | ratnarāśi-viṃśīrṇo 'yaṃ gṛhṇīdhvaṃ kiṃ pradhāvata |
“அடே! ரத்தினக் குவியல் சிதறிக் கிடக்கிறது—அவற்றைச் சேகரியுங்கள்; ஏன் இப்படி அலைந்து ஓடுகிறீர்கள்?” அச்சமயம் அங்கே மூன்று உலகங்களையும் நடுங்கச் செய்யும் பெரும் அலறலும் கூச்சலும் எழுந்தது. ஒருவர் கத்தினார்—“அய்யோ! இங்கே கொடிய தீ பற்றிக் கொண்டது; பெரும் பேரிடர் வந்துவிட்டது—ஓடி காப்பாற்றுங்கள்!” இன்னொருவர் சொன்னார்—“பாருங்கள், ரத்தினக் குவியல்கள் சிதறிக் கிடக்கின்றன; அவற்றை பாதுகாத்துக் கொள்ளுங்கள்—ஏன் இங்கும் அங்கும் ஓடுகிறீர்கள்?”
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
In moments of danger, the mind is tested: one impulse turns toward protecting life and community, while another clings to wealth. The passage highlights the ethical conflict between urgent responsibility in a crisis and attachment to material gain, showing how confusion and greed can distort priorities.
Amid a terrifying uproar—likened to shaking the three worlds—people shout contradictory instructions. Some warn of a raging fire and urge immediate rescue, while others point to scattered heaps of jewels and urge collecting them. Bṛhadaśva’s line echoes the latter call, capturing the chaotic, morally revealing atmosphere.