Shloka 39
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
न धर्मपर एव स्यान्न चार्थपरमो नर: । न कामपरमो वा स्यात् सर्वान् सेवेत सर्वदा
na dharmapara eva syān na cārthaparamo naraḥ | na kāmaparamo vā syāt sarvān seveta sarvadā ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மனிதன் தர்மத்திற்கே மட்டும் பற்றுடையவனாகவும் இருக்கக் கூடாது; செல்வத்திற்கே மட்டும் உழைப்பவனாகவும் இருக்கக் கூடாது; ஆசைக்கே மட்டும் வாழ்பவனாகவும் இருக்கக் கூடாது. மாறாக, எப்போதும் மூன்று புருஷார்த்தங்களையும் உரிய அளவில் சமநிலையுடன் பேண வேண்டும்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Do not absolutize a single life-goal—dharma, artha, or kāma. The teaching recommends a disciplined balance, cultivating all appropriately so that duty guides prosperity and pleasure rather than being eclipsed by them.
In Vaiśampāyana’s narration, a general ethical maxim is stated: the ideal person is not one-sided (only righteous, only acquisitive, or only pleasure-seeking), but one who consistently integrates the major human aims in a harmonious way.