Shloka 18
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः । अपश्यन्तो मृगं शान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विन:,घोर प्रयत्न करनेपर भी वह महामृग उनके हाथ न लगा; सहसा अदृश्य हो गया। मृगको न देखकर वे मनस्वी वीर हतोत्साह और दुःखी हो गये
teṣāṃ prayatamānānāṃ nādṛśyata mahāmṛgaḥ | apaśyanto mṛgaṃ śāntā duḥkhaṃ prāptā manasvinaḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—கடுமையாக முயன்றும் அந்தப் பெருமானம் மீண்டும் காணப்படவில்லை; திடீரென அவர்களின் பார்வையிலிருந்து மறைந்தது. மானைக் காணாததால் அந்த அமைதியான, உறுதியான வீரர்களின் உற்சாகம் தணிந்து, அவர்கள் துயரமும் சோகமும் அடைந்தனர்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the limits of human effort: even intense striving may fail when circumstances (or a higher design) remove the object of pursuit. Ethically, it points to steadiness of mind—one should not let frustration and grief overpower discernment when outcomes slip beyond control.
The group pursuing a remarkable deer exerts themselves strongly, but the animal suddenly becomes unseen. Unable to find it, the otherwise resolute men lose momentum and become distressed.