Araṇi Lost to the Deer: Pāṇḍavas Pursue to Preserve Agnihotra (अरणी-हरण प्रसङ्गः)
(सा तमश्वपतिं राजन् सावित्री नियमे स्थितम् ।।) राजन! तब मूर्तिमती सावित्रीदेवीने अग्निहोत्रकी अग्निसे प्रकट होकर बड़े हर्षके साथ राजाको प्रत्यक्ष दर्शन दिया और वर देनेके लिये उद्यत हो अनुष्ठानके नियमोंमें स्थित उस राजा अश्वपतिसे इस प्रकार कहा ।। सावित्रयुवाच ब्रह्मचर्येण शुद्धेन दमेन नियमेन च । सर्वात्मना च भक्त्या च तुष्टास्मि तव पार्थिव,सावित्री बोली--राजन! मैं तुम्हारे विशुद्ध ब्रह्मचर्य, इन्द्रियसंयम, मनोनिग्रह तथा सम्पूर्ण हृदयसे की हुई भक्तिके द्वारा बहुत संतुष्ट हुई हूँ
yudhiṣṭhira uvāca | (sā tam aśvapatiṁ rājan sāvitrī niyame sthitam ||) rājan! tadā mūrtimatī sāvitrī-devī agnihotrāgnitaḥ prakaṭībhūya mahāharṣeṇa rājānaṁ pratyakṣaṁ darśanaṁ dadau, vara-pradānāya udyatā anūṣṭhāna-niyameṣu sthitaṁ taṁ rājānam aśvapatiṁ evam uvāca || sāvitrī uvāca | brahmacaryeṇa śuddhena damena niyamena ca | sarvātmanā ca bhaktyā ca tuṣṭāsmi tava pārthiva ||
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்—அரசே, அப்போது தேவியான சாவித்ரி அக்னிஹோத்ரத்தின் தீயிலிருந்து தெளிவான வடிவுடன் வெளிப்பட்டு, பேரானந்தத்துடன் அரசன் அச்வபதிக்கு நேரில் தரிசனம் அளித்தாள். வரம் அளிக்கத் தயாராக, அனுஷ்டான நியமங்களில் நிலைத்திருந்த அந்த மன்னனை இவ்வாறு உரைத்தாள். சாவித்ரி கூறினாள்—அரசே! உன் தூய பிரம்மச்சரியம், இந்திரிய தமம், நியமப் பின்பற்றுதல், மேலும் முழு உள்ளத்தோடு செய்த பக்தி—இவற்றால் நான் மிகுந்த திருப்தியடைந்தேன்.
युधिछिर उवाच
Disciplined living—especially purity of conduct (brahmacarya), restraint (dama), faithful observance of vows (niyama), and wholehearted devotion (sarvātmanā bhakti)—is presented as the ethical and spiritual basis that draws divine grace and makes one worthy of receiving boons.
During King Aśvapati’s sustained ritual observance, the goddess Sāvitrī manifests bodily from the Agnihotra fire, grants him a direct vision, and—pleased with his disciplined practice—announces her satisfaction and readiness to bestow a boon.