Shloka 7
चित्रसेन-समागमः / The Engagement with Citrasena and the Gandharvas
व्रतचर्या तपो वापि स्नानमन्त्रौषधानि वा । विद्यावीर्य मूलवीर्य जपहोमागदास्तथा,“पाज्चालकुमारी कृष्णे! आज मुझे भी कोई ऐसा व्रत, तप, स्नान, मन्त्र, औषध, विद्या-शक्ति, मूल-शक्ति (जड़ी-बूटीका प्रभाव) जप, होम या दवा बताओ, जो यश और सौभाग्यकी वृद्धि करनेवाला हो तथा जिससे श्यामसुन्दर सदा मेरे अधीन रहें”
vratacaryā tapo vāpi snāna-mantrauṣadhāni vā | vidyā-vīrya mūla-vīrya japa-homāgadās tathā ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “விரதமும் அதன் ஒழுங்கான அனுஷ்டானமும் ஆகட்டும், தவமும் ஆகட்டும், விதிப்படி ஸ்நானமும் ஆகட்டும், மந்திரங்களும் ஆகட்டும், மூலிகை மருந்துகளும் ஆகட்டும், வித்யா-சக்தியும் ஆகட்டும், மூல-சக்தி (வேர் மூலிகையின் வல்லமை) ஆகட்டும், ஜப-ஹோமங்களும் ஆகட்டும், மேலும் பரிகாரங்களும் ஆகட்டும்—இவற்றில் யாவதொன்று யசஸும் சௌபாக்கியமும் பெருகச் செய்து, அந்தச் சியாமசுந்தரப் பிரியன் எப்போதும் என் வசத்திலேயே இருக்கச் செய்யுமோ, அதை எனக்குச் சொல்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the Mahābhārata’s view that human aims—fame, prosperity, and relational outcomes—are often sought through disciplined means (vrata, tapas, mantra, homa) as well as practical remedies (auṣadha). Ethically, it highlights the tension between legitimate self-cultivation and the desire to control another’s will, inviting reflection on dharma: power gained through ritual or knowledge should be governed by restraint and right intention.
In Vaiśaṃpāyana’s narration, a request is voiced to Pāñcāla-kumārī Kṛṣṇā (Draupadī) to recommend some efficacious practice—vow, austerity, purification, mantra, herbal remedy, japa, or homa—that will increase fame and good fortune and ensure the continued attachment/obedience of the dark-hued beloved (Śyāmasundara/Kṛṣṇa).