Shloka 16
Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया । पतिके लिये जो हितकर कार्य जान पड़ता उसमें भी वह सदा संलग्न रहती थी। देवताओंकी पूजा, अतिथियोंके सत्कार, भृत्योंके भरण-पोषण और सास-ससुरकी सेवामें भी वह सर्वदा तत्पर रहती थी। अपने मन और इन्द्रियोंपर वह निरन्तर पूर्ण संयम रखती थी।। सा ब्राह्मणं तदा दृष्टवा संस्थितं भैक्ष्यकाड्क्षिणम् | कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा
śuśrūṣaṇaparā nityaṃ satataṃ saṃyatendriyā | sā brāhmaṇaṃ tadā dṛṣṭvā saṃsthitaṃ bhaikṣyakāṅkṣiṇam | kurvatī patiśuśrūṣāṃ sasmārātha śubhekṣaṇā ||
மார்கண்டேயர் கூறினார்—அவள் எப்போதும் சேவைக்கே அர்ப்பணித்தவள்; இடையறாது இంద్రியங்களை அடக்கி, மனத்தை நிலைநிறுத்தியவள். கணவனுக்கு நன்மை தரும் எனத் தானறிந்த செயல்களில் அவள் தொடர்ந்து ஈடுபட்டிருந்தாள். தேவர்பூஜை, விருந்தினரைப் போற்றுதல், பணியாளர்களை பராமரித்தல், மாமனார்–மாமியாரைச் சேவித்தல்—இவற்றில் அவள் எந்நாளும் சுறுசுறுப்பாக இருந்தாள்; மனமும் இంద్రியங்களும் அவளிடம் உறுதியான கட்டுப்பாட்டில் இருந்தன. அப்போது பிச்சை வேண்டி நின்ற ஒரு பிராமணனைப் பார்த்து, கணவனைச் சேவித்துக் கொண்டிருந்த அந்த சுபநேத்திரி செய்ய வேண்டியதை நினைவுகூர்ந்தாள்.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights gṛhastha-dharma: disciplined self-restraint and steady service—especially to one’s spouse, elders, guests, and dependents—so that ethical action becomes prompt and mindful even amid daily duties.
A virtuous woman, constantly engaged in serving her husband and maintaining household duties with self-control, notices a brāhmaṇa who has come seeking alms; upon seeing him, she remembers her obligation of hospitality and what should be done next.