Shloka 11
Vyādha–Brāhmaṇa Saṃvāda: Śāpa, Vṛtta-Dharma, and Counsel Against Viṣāda
Grief
संशयं परम॑ प्राप्प वेदनामतुलामपि,“भगवन्! अपनेको भारी प्राणसंकटमें डालकर और अतुल वेदनाको सहकर नारियाँ बड़े कष्टसे संतान उत्पन्न करती हैं! विप्रवर! फिर बड़े स्नेहले उनका पालन भी करती हैं
saṁśayaṁ paramaṁ prāpya vedanām atulām api | “bhagavan! aneko bhārī prāṇa-saṅkaṭeṁ ḍālkar aur atul vedanā ko sahkar nāriyāṁ baṛe kaṣṭ se santān utpanna kartī haiṁ; vipravara! phir baṛe sneh se unakā pālan bhī kartī haiṁ.”
ஆழ்ந்த ஐயத்தில் ஆழ்ந்து (இவ்வாறு எண்ணுகிறான்)—“பகவனே! பெண்கள் தம்மை கடும் உயிர்ப்பெரிலில் இட்டுக்கொண்டு, அளவிலா வேதனையைத் தாங்கி, பெருந்துயருடன் பிள்ளைகளைப் பெறுகின்றனர்; பின்னர், ஓ இருபிறப்போரில் சிறந்தவரே, பேரன்புடன் அவர்களைப் பேணி வளர்க்கின்றனர்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the immense physical risk and pain women endure in childbirth and the continuing labor of nurturing with affection, implying an ethical duty of gratitude, respect, and protection toward mothers and women within dharma.
Vaiśaṃpāyana reports a reflection framed as a direct address to a revered Brāhmaṇa: the speaker, overwhelmed by doubt, points to the severe ordeal of childbirth and subsequent child-rearing as a morally significant fact that should shape one’s judgment and conduct.