Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्

Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration

अक्रमेण मनुष्याणां भविष्यन्ति तदा क्रिया: । विरोधमथ यास्यन्ति वृषला ब्राह्मणैः सह,मनुष्योंकी सारी क्रियाएँ क्रमसे विपरीत होंगी। शूद्र ब्राह्मणोंक साथ विरोध करेंगे

akrameṇa manuṣyāṇāṃ bhaviṣyanti tadā kriyāḥ | virodham atha yāsyanti vṛṣalā brāhmaṇaiḥ saha ||

அப்போது மனிதர்களின் செயல்களும் வழக்கமான ஒழுங்குகளும் உரிய வரிசையில் நடைபெறாது; அவை குழப்பமடையும். மேலும் வ்ருஷலர்கள் (தாழ்ந்த நடத்தையுடையோர்) பிராமணர்களுடன் மோதலில் இறங்குவர்।

अक्रमेणin disorder; not in due order
अक्रमेण:
Karana
TypeNoun
Rootअक्रम (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मनुष्याणाम्of men; of human beings
मनुष्याणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
भविष्यन्तिwill be; will become
भविष्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormSimple Future (लृट्), Third, Plural
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
क्रियाःactions; rites; activities
क्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
विरोधम्opposition; conflict
विरोधम्:
Karma
TypeNoun
Rootविरोध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen; moreover
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
यास्यन्तिwill go to; will resort to; will enter into
यास्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormSimple Future (लृट्), Third, Plural
वृषलाःśūdras; low-born people
वृषलाः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणैःwith brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय/उपपद)

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
B
brāhmaṇas
V
vṛṣalas
M
manuṣyāḥ (people)

Educational Q&A

The verse warns that when dharma weakens, human conduct and ritual practice lose their proper order (krama), leading to social inversion and hostility—especially conflict directed toward those entrusted with preserving sacred learning and ethical norms.

Mārkaṇḍeya is describing ominous future conditions: people’s practices become disorderly, and vṛṣalas—those characterized here as degraded in conduct—come into open opposition with brāhmaṇas, signaling a breakdown of traditional moral and social restraints.