Shloka 39
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
यदास्थितो रथं दिव्यं पदान्न चलित: पदम् | “भरतश्रेष्ठ!ी आज मुझे यह बड़ी विचित्र और अद्भुत बात दिखायी दे रही है कि इस दिव्य रथपर बैठकर तुम अपने स्थानसे तनिक भी हिल-डुल नहीं रहे हो ।। ३८ ई ।। देवराजो5पि हि मया नित्यमत्रोपलक्षित:,“कुरुकुलभूषण भरतश्रेष्ठ) जब घोड़े पहली बार उड़ान भरते हैं" उस समय मैंने सदा यह देखा है कि देवराज इन्द्र भी विचलित हुए बिना नहीं रह पाते, परंतु तुम चक्कर काटते हुए रथपर भी स्थिरभावसे बैठे हो
arjuna uvāca | yad āsthito rathaṁ divyaṁ padān na calitaḥ padam | bharataśreṣṭha adya me iyaṁ baḍī vicitrā adbhutā ca dṛśyate yathā tvaṁ divye ’smin rathopaviṣṭaḥ svasthe sthāne tanum api na calasi || devarājo ’pi hi mayā nityam atropalakṣitaḥ | kurukulabhūṣaṇa bharataśreṣṭha yadā aśvāḥ prathamaṁ patanti tadā indro ’pi naivācalo bhavati, tvam tu paribhramati rathena ’pi sthirabhāvena upaviṣṭaḥ ||
“பரதகுலச் சிறந்தவனே! இன்று நான் ஒரு விசித்திரமான, அதிசயமான காரியத்தைப் பார்க்கிறேன்—இந்த தெய்வீக ரதத்தில் அமர்ந்தும் நீ உன் இடத்திலிருந்து ஒரு அடியளவும் அசையவில்லை. குதிரைகள் முதன்முறையாக பறக்கத் தொடங்கும் வேளையில், தேவராஜன் இந்திரன்கூட அசையாமல் இருக்க முடியாது என்று நான் எப்போதும் கண்டிருக்கிறேன்; ஆனால் நீ—குருகுலத்தின் அலங்காரமே—ஆகாயத்தில் சுழன்று செல்லும் ரதத்திலும் அமைதியாக, உறுதியாக அமர்ந்திருக்கிறாய்.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadiness (sthairya) and self-mastery: true excellence is shown not merely by possessing divine means (a celestial chariot) but by remaining inwardly unmoved amid extraordinary motion and spectacle.
Arjuna addresses a revered Kuru hero as the chariot moves through the sky. He expresses astonishment that the person remains perfectly steady on the divine chariot—more composed than even Indra is said to be when the horses first take flight.